د افغان ډیپلوماټانو ټولنه د ترکیې لخوا د طالبانو کوربه توب "دوه ګونې لوبه او مشروعیت" بولي

جلا وطنه پخوانیو جهادي مشرانو، سیاسي ګوندونو او د پخواني افغان حکومت چارواکو د افغانستان ژغورنې لپاره ملي مقاومت شورا جوړه کړې ده.

د افغانستان د سولې لپاره د امریکا پخواني استازي زلمي خلیلزاد، په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ د دویم کال په درشل کې د طالبانو له مخالفو مشرانو څخه غوښتي چې کابل ته ولاړ شي او له دې ډلې سره دې خبرې وکړي.

ښاغلي خلیلزاد د خپلو خبرو په یوه برخه کې ویلي، که د طالبانو مخالف مشران په دې فکر وي چې امریکا به بیا پر طالبانو برید وکړي او د هغوی د ساتنې لپاره به خپل ځواکونه وګوماري، تېروتنه کوي او هغه وخت پای ته رسیدلی.

د افغانستان ژغورنې لپاره د ملي مقاومت شورا د شنبې په ورځ (د زمري ۲۱مه) د خلیلزاد دې خبرو ته سخت غبرګون ښودلی دی.

دې شورا ویلي، زلمی خلیلزاد او ځینې نور کسان غواړي طالبان سپین کړي.

د دې شورا په اعلامیه کې راغلي چې «جنایت کار طالبان» د افغانستان د سیاسي انزوا او وروسته پاتي کیدو لامل او ښځې یې له زدکړو او کارڅخه محرومې کړې دي.

دې ډلې طالبان په اندرابونو، بلخاب او پنجشیر کې د بندیانو په وژلو او د خلکو په شکنجه تورن کړي دي.

د افغانستان ژغورنې لپاره د ملي مقاومت شورا د زلمي خلیلزاد خبرې د «ترهګرۍ خپرول او وده» او د اسلامي او انساني ارزښتونو خلاف بللې دي.

دې شورا د امریکا له ولسي جرګې غوښتي چې د دوحې د موافقې له لاسلیک څخه تر اوسه د امریکا د استازي په توګه د هغه پر کړنو او پرېکړو له سره کتنه وکړي.

دغې شورا د امریکا له ولسي جرګې دا هم غوښتي چې ښاغلی خلیلزاد دې استجواب کړي.

د دې شورا په اعلاميه کې راغلي: «د خلیلزاد هغه تېروتنې چې د افغانستان او افغانانو پر وړاندې یې کړې او زموږ په هېواد کې د یوې ترهګرۍ ډلې د واکمنۍ لامل شوې، د عدلي او قضایي ارګانونو له لارې دې د بشري حقونو خلاف ناوړه کړنو په توګه په ګوته او هغه ته دې سزا ورکړل شي».

د افغانستان ژغورنې لپاره د مقاومت ملي شورا هم د ۲۰۲۰ میلادي کال د فبرورۍ په ۲۹مه په دوحه کې له طالبانو سره د امریکا په استازۍ د زلمي خلیلزاد د هوکړې لاسلیک یوه «لویه تېروتنه» ګڼلې چې د میلیونونو افغانانو برخلیک یې له یوه ناورین سره مخ کړی.

د زلمي خلیلزاد وروستیو څرګندونو د افغانستان په سیاسي ډګر کې توند غبرګونونه راپارولي دي.

د پخواني ولسمشر لومړي مرستیال امر الله صالح او د اسلامي جمعیت ګوند د خلیلزاد څرګندونو ته توند غبرګون ښودلی دی.

حشمت الله فلاحت پیشه ایران ته د دې پوځیانو پر ننوتلو اندیښنه څرګنده کړه او ویې ویل، ایراني چارواکي باید دا موضوع وڅاري.

هغه څرګنده نه کړه چې د افغان کډوالو په اړه د دې احصایې سرچینه یې کومه ده.

همدا راز ښاغلي فلاحت پیشه ادعا وکړه چې د نارسمي شمېرو له مخې د طالبانو په واکمنېدو پسې په ایران کې هره ورځ د کډوالو په شمېر کې په اوسط ډول لس زره کسان زیاتیږي.

هغه ادعا وکړه چې« په هرو پنځو افغانانو کې یو یې په ایران کې دی».

د ایران دغه پخواني نظامي چارواکي ایران ته د افغانانو د لیږد په بهیر کې پر «سیستماتیک فساد» خواشیني وښوده او ویې ویل، ایران ته د هر یو کس په لیږلو ۵۰۰ امریکایي ډالره اخیستل کیږي او «ځینې کسان په افغانستان او ایران کې د دې کسانو له لیږد څخه ګټه اخلي».

دا ادعا په داسې حال کې شوې ده، چې د ایران د اسلامي جمهوریت رسمي چارواکو په دغه هېواد کې د زرګونو افغان کډوالو د نیولو اعلان کړی دی.

د ایران د خراسان رضوي سرحدي قوماندان مجید شجاع وايي، د ۱۴۰۲ لمریز کال له پیل څخه را په دې خوا ۲۲۴ زره افغان کډوال د ایران له خاورې شړل شوي او طالبانو ته سپارل شوي دي.

ښاغلي شجاع ویلي، له ایران څخه د افغان کډوالو د اېستلو شمېر سږ کال له تېر کال څخه ۱۵ سلنه زیات شوی دی.

په ۱۴۰۰ لمریز کال کې پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته د افغانانو د کډوالۍ څپه ګاونډیو او د نړۍ نورو هېوادونو ته پیل شوه.

ډېری هغه کسان چې له افغانستانه وتلو ته اړ شوي، د افغانستان د حکومت پخواني کارکوونکي، د بشري حقونو فعالان، د رسنیو کارمنان او هغه کسان دي چې د طالبانو د ګواښونو او یا هم له خپلو اساسي بشري حقونو څخه د بې برخې کیدو له امله خپل هېواد پرېښی دی.

د ترکیې امنیتي ځواکونو سږ کال په دغه هېواد کې نږدې څلور زره افغان کډوال نیولي او له دغه هېواد اېستلي دي.

د ترکیې د ولسمشر رجب طیب اردوغان له دې پرېکړې وروسته چې «د کډوالۍ سیاست کې څرګند بدلون» راولي، د کډوالو په تېره د افغانانو د نیولو او اېستلو بهیر هم چټک شوی دی.

تېرکال ترکیې ۵۷ زره ۱۷۴افغان کډوال ونیول او افغانستان ته یې ستانه کړل.

د فرانسې سمندرساتې ادارې یوه ویاند رویټرز خبري اژانس ته ویلي، چې لا هم دوه کسان ورک دي او ۵۵ نور ژغورل شوي دی.

چارواکو ویلي څلورو فرانسوي کښتیو او یوې چورلکې او دوو بریتانوي کښتیو د ژغورنې په هڅو کې برخه اخیستې او ځینې ژوندي پاتې کسان هم د بریتانوي کښتیو لخوا ژغورل شوي دي.

د ۲۰۲۱ کال په نومبر کې هم ۲۷ بې قانونه کډوال په مانش کانال کې د بېړۍ ډوبېدو له امله مړه شول.

د بریتانیا د رسمي شمېرو له مخې له ۲۰۱۸ کال راهیسې د مانش کانال له لارې له دغه هېواد ته تر یو لکو ډېر بې قانونه کډوال اوښتي دي.

تېر مارچ کې فرانسوي چارواکو له هغه وروسته بریتانیا ته د بې قانونه کډوالو د تګ د مخنیوي لپاره ګزمه او نورې هڅې زیاتې کړې چې لندن دغه هېواد ته په کال کې د میلیونونو ایرو د ورکړې ژمنه وکړه.

همداراز افغانستان انټرنشنل ته په رسېدلو انځورونو کې لیدل کیږي چې مظاهره کوونکو ښځو د غونډي ځای بدل کړی او په یوه بل سړک خپل پرېکړه لیک لولي.

هغوی یلې د امنیتي ګواښونو له امله یې ونه شو کولی بنرونه پورته کړي.

په ورته وخت کې افغانستان انټرنشنل ته له تخار ولایت څخه داسې ویډیوګانې رسیدلې، چې پکې یوه ډله ښځې په سړکونو د طالبانو پرضد شعارونه ورکوي.

په دې ویډیو کې لیدل کیږي چې د تخار په سړکونو کې معترضې ښځې په خپلو شعارونو کې وایي: «مرګ پر ظالم، که طالب وي او که لابيګر یې».

«خبرداری، خبر داری، هېره وونکې نړۍ» او «طالبان ظلم کوي، امریکا یې ملاتړ کوي» دا شعارونه هم په تخار کې د اعتراض کوونکو ښځو له خوا ورکړل شول.

همداراز، د افغانستان د ښځو احتجاجي خوځښت د اګسټ پر پنځلسمه د افغانستان د سقوط د کلیزې په مناسبت یوه اعلامیه خپره کړې چې پکې یې طالبان یوه «ترهګره او توکمپاله» ډله بللې ده.

په بیانیه کې راغلي، چې د طالبانو په توکمپال حاکمیت کې دوی سا نشي اخیستلی.

خو طالبان تل دا تورونه ردوي او وايي، دوی اسلامي حاکمیت لري او ټولو قومونو ته یې په واک کې ځای ور کړی دی.

طالبان دا هم وايي، چې ښځو ته د اسلام مطابق ټول حقونه ور کوي.

د افغانستان د ښځو احتجاجي خوځښت وایي، افغانستان یوې بې قانونه صحرا ته ورته دی چې خلک یې د مایوسۍ له امله د ځان وژنې او یا هم د تېښتې په فکر کې دي.

دغه مېرمنې وایي؛ د ټولو خلکو په ځانګړې توګه د افغانستان د ښځو هیله د طالبانو د حاکمیت بې قید او شرطه ختمېدل دي.