د ایران د پارلمان ویاند: ایا طالبان هماغه طالبان نه دي؟

نوموړي تېره ورځ ناوخته؛ وروسته له هغې چې طالبانو متحده عربي اماراتو ته د زده کړو لپاره د یو شمېر افغان نجونو مخنیوی وکړ، رسنیو ته ویلي، چې زده کړو ته د لاسرسي حق د ښځو او نجونو له بنسټیزو حقونو څخه دی او باید مخنیوی یې ونه شي.

هغه زیاتوي، چې د نجونو او مېرمنو پر وړاندې دا ډول بندیزونه ټول افغانستان ته په اوږد مهال کې پر زیان تمامیږي او طالبان باید له دغو ډول کړنو لاس واخلي.

د سوتو نینو په خبره، چې طالبان باید د ټولو نړۍوالو قوانینو په رڼا کې د کړیو ژمنو عملي کولو ته ژمن پاتې شي.

د ملګرو ملتونو د ویاند مرستیالې زیاته کړه، چې دوی به د ښځو د حقونو ملاتړ ته دوام ورکړي او افغانستان د ښځو له مشارکته پرته پرمختګ نه شي کولی.

نوموړې زیاتوي: “په حقیقت کې دا د خواشینۍ وړ خبره ده، چې ښځې خپل حقونه غواړي مګر پر وړاندې یې خنډونه جوړیږي".

د یادونې وړ ده چې د متحده عربي اماراتو د الحبتور ګروپ مشر احمد الحبتور یو شمېر افغان kجونو ته د زده کړو زمینه برابره کړې وه، چې د طالبانو له خوا یې د سفر پر مهال مخنیوی وشو.

دغې چارې په کور دننه او بهر د یو شمېر نړۍوالو سازمانونو غبرګونونه راپارولي او طالبان یې له بشري حقونو څخه په سرغړونه تورن کړي دي.

دغه سازمان په افغانستان کې د بشري ناورین اصلي لامل اوږده جګړه، بې ثباتي، وچکالي او طبعي ناورینونه په ګوته کوي او وايي، چې ورځ تر بلې ګواښونه زیاتېدونکي دي.

ډبلیو ایچ او پر خپلې ویب پاڼه لیکلي، چې د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې د اړمنو خلکو شمېر ۱۸.۴ میلیونو خلکو ته رسېده؛ مګر د ۲۰۲۳ کال د اګسټ په میاشت کې دا شمېر ۲۸.۸ میلیونو ته لوړ شوی، چې دا بدلون د اندېښنې وړ دی.

دغه سازمان د خپلې بودیجې د کمښت خبرداری ورکوي او وايي؛ که چېرې بودیجه یې همداسې کمه پاتې شي لېرې نه ده، چې په افغانستان کې ۸۷۵ زره په خوارځواکۍ اخته ماشومان به لا له سختو ستونزو سره مخ شي.

ډبلیو ایچ او زیاتوي، چې دوی په روان کال کې نېږدې ۱۲۵ میلیونو ډالرو ته اړتیا لري، خو تر اوسه یې په کافي اندازه بودیجه نه ده تر لاسه کړې.

یاد نړۍوال سازمان تېره اونۍ هم له نړۍوالې ټولنې غوښتنه کړې وه چې په افغانستان کې دې د روغتیا د راتلونکي بحران د مخنیوي په موخه له افغانانو سره بشري مرستې زیاتې کړي.

د روغتیا د نړۍوال سازمان په خبره؛ که دوی ته بودیجه ونه رسي نو په افغانستان کې به ۸ میلیونه افغانان د بنسټیزو روغتیايي او ژوند ژغونې له خدماتو څخه بې برخې شي، ۴۵۰ زره ناروغان به د ټروما او ژوند ژغورنې مناسبو خدمتونو ته لاس رسی ونه لري او ۱.۶ میلیونه په عصبي او روحي ناروغیو اخته کسان به له رواني مشورو بې برخې شي.

د روغتیا نړیوال سازمان لوی ريیس ټیډروس ادهانوم بیا په افغانستان کې روان وضعیت ډېر خواشینونکی بللی او زیاته کړې یې ده، چې د امکاناتو د نه شتون له امله د ګڼو خلکو ژوند له ګواښ سره مخ دی.

ادهانوم په مرسته کوونکو غږ کوي، د افغانستان له خلکو سره دې بشري مرستې وشي، تر څو د دوی ژوند وژغورل شي.

د یادونې وړ ده، چې له دې وړاندې د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر اوچا هم په افغانستان کې د راتلونکي بشري ناورین په اړه خبرداری ورکړی و او زیاته کړې یې وه، چې د دغه هېواد له درېیو برخو څخه یې دوه برخې بشري مرستو ته اړتیا لري او که چېرې مرستې ونه شي ښايي یو لوی بشري ناورین رامنځته شي.

ځايي سرچينو په دې سيمه کې نښته تاييد کړې ده.

د ازادۍ جبهې په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې تېره شپه یې د کابل – پروان په دروازه کې د طالبانو پر پوستو ناڅاپي بریدونه کړي.

د کابل د پولیسو د دوه سوه بیستریز روغتون یوه ډاکتر افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وویل، چې د تېر مازیګر مهال ورته درې طالبان او یو ملکي وګړی ور وړل شوي، چې ټپیان دي.

نوموړي د دغو ټپیانو د پېښې د سیمې په اړه څه ونه ویل.

د ازادۍ جبهه وايي، چې ځواکونو ته يې زيان نه دى اوښتى.

یادې جبهې د خپلې جګړې یوه لنډه ویډیو هم خپره کړې، چې پکې د ډزو غږونه اورېدل کیږي.

هڅه مو وکړه، چې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت نظر هم را واخلو، خو ونه توانېدو.

په دې وروستیو اونیو کې ازادۍ جبهې او د ملي مقاومت جبهې د طالبانو پر ضد خپل بریدونه زیات کړي دي.

طالبانو په دې وروستیو میاشتو کې د «بې کیفیته»سونتوکو لسګونه ټانکر ایران ته ستانه کړي دي.

د باختر خبري اژانس د راپور له مخې، دې سونتوکو اړین معیارونه نه پوره کول.

څه مهال مخکې د ایران د ولسمشر اقتصادي سلاکار محمد مهدي جوانمرد قصاب ویلي و، چې ځینې وخت د عراق سونتوکی هم د ایران له لارې افغانستان ته ځي.

د هغه په خبره، د ایران محصولات اړین معیارونه پوره کوي.

خو د ایران د سونتوکو صادروونکو اتحادیې مشر حمید حسیني د تېر غبرګولي وروستیو کې منلې وه چې افغانستان ته د ایران صادرېدونکي سونتوکي هم ځینې وخت په معیار برابر نه وي.

د هغه په خبره، همدې نیمګړتیا ته په پام اوس افغانستان او عراق د اړتیا وړ سونتوکي په لوړ معیار له ازبکستان او روسیې اخلي او ایران په دې برخه کې خپل بازار بایلي.

د هرات اوسېدونکو نن افغانستان انټرنشنل ته داسې انځورونه لېږلي چې په پاسپورت مدیریت کې د خلکو خورا ډېر بیروبار ښيي.

د هرات لپاره د طالبانو والي وړمه ورځ د دې ولایت د پاسپورت نوي مدیریت د ودانۍ پرانستلو سره وویل، چې دغه ولایت کې به له دې وروسته زر پاسپورټونه وېشي.

د باختر د راپور له مخې، د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني په هرات کې د پاسپورت د وېش زیاتېدو امر کړی دی.

هرات کې د طالبانو ځايي چارواکي وايي، تر دې مخکې هره ورځ په دغه ولایت کې له ۲۵۰ تر ۳۰۰ پاسپورتونه وېشل کېدل.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، تر دې مخکې طالبانو یوازې ناروغانو ته پاسپورتونه ور کول.

په تېرو میاشتو کې طالبانو څو ځلې په مختلفو ولایتونو کې د پاسپورت وېش ودراوه. تر دې مخکې ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته دا هم ویلي چې په تور بازار کې دا ستند تر دوو زرو تر څلور زرو ډالرو هم اخیستل کېږي.

پر افغانستان د طالبانو واکمنېدو پسې کډوالۍ زیاته شوې او په ټول هېواد کې د پاسپورت اخیستلو غوښتنه خورا ډېره شوې ده.