زمزمه: په دومره ډېرو سړیو کې یو غېرتي سړی پېدا نه شو چې له ملا هبت الله څخه زموږ حق واخلي

ننګرهار، کندهار، خوست، پکتیکا، کونړ، لغمان، نیمروز، فراه او یو شمېر نورو تودو ولایاتو کې نوی تعلمي کال پیل شوی؛ خو یوازې له شپږ ټولګي ښکته نجونې کولی شي چې ښوونځیو ته لاړې شي.

د طالبانو د پوهنې وزارت پر خپلې اېکس پاڼې د نوي تعلمي کال د پیل خبر ورکړی، خو د نجونو د ښوونځیو په اړه بیا هم چوپه خوله دي.

نېږدې ۷۱۷ ورځې کیږي، چې طالبانو له شپږمو ټولګیو پورته نجونو ته د زده کړو پر حق بندیز لګولی دی.

د طالبانو پر دې کړنې له پیله نړۍوالې ټولنې، د بشري حقونو سازمانونو او ګاونډیانو غبرګونونه ښودلي دي، خو طالبان بیا د نجونو او مېرمنو د زده کړو او کار مساله د دوی داخلي مساله ګڼي او زیاتوي چې هیچا ته په دغې مسالې کې د مداخلې حق نه ورکوي.

دغه نړۍوال سازمان په خپل یوه خپاره شوي راپور کې ویلي، چې په افغانستان کې د لسګونو کلونو جګړې، غربت، بې کارۍ او لوږې له امله د افغانانو رواني ستونزې زیاتې شوې دي؛ خو څوک ورته پام نه کوي.

راپور زیاتوي: “ اکثره افغانان د طالبانو د بیا ځل واکمنېدو را وروسته له رواني او عاطفي ستونزو سره مخ دي”.

یاد سازمان وايي، چې افغانان دا مهال له سیاسي او اقتصادي ننګونو سره هم مخ دي او دغې چارې یې پر رواني روغتیا منفي اغېزه کړې ده.

راپور لیکي: “ هغه اشخاصو چې په ۲۰۱۸ کال کې یې د رواني مشورو له ټیلفوني خدماتو ګټه پورته کوله، نېږدې ۶۰ سلنه یې نجونې او مېرمنې وې”.

دغه سازمان وړاندې لیکي، چې د نجونو او مېرمنو تر منځ د رواني ناروغیو د زیاتوالي اصلي لامل د طالبانو له خوا پر نجونو او مېرمنو بندیزونه ګڼل کیږي.

دوی په لرې پرتو سیمو کې د رواني مرکزونو نه شتون، ناوړه دودونو موجودیت او بېلابېل بندیزونه د رواني روغتیا د ګډوډۍ سببونه ګڼلي دي.

له دې وړاندې د روغتیا نړۍوالې ادارې هم ویلي وو، چې د بشري مرستو له کمښت سره به په افغانستان کې بېلابېلې ناروغۍ خپرې شي او که مرستې پر خپل وخت ونه رسېږي ښايي یو بشري ناورین رامنځته شي.

د دې ادارې مشر مطیع الحق خالص د چهارشنبې په ورځ (د وږي ۱۵مه) په کابل کې د جاپان له سفیر سره په لیدنه کې وویل، چې د یادو ماشومانو د درملنې لپاره لازم امکانات نه لري.

په دې کتنه کې هغه د نړۍوالې ټولنې د مرستو غوښتنه وکړه او ويې ويل چې په افغانستان کې د يوه مجهز روغتون جوړولو ته اړتيا ده.

دغه طالب چارواکي ټینګار کړی چې یوازې د افغاني سرې میاشتې ټولنه نه شي کولای اړین خدمات وړاندې کړي.

ښاغلي خالص تر دې مخکې په دوحه کې د ترکیې د سرې میاشتې له اجراییه رییس او د بریتانیا د سفارت له شارژدافیر سره په کتنه کې د زړه د سوري د ناروغانو د درملنې په برخه کې د همکارۍ غوښتنه کړې وه.

وروسته له هغه چې طالبان واک ته ورسېدل او بیا یې د ښځو پر کار کولو بندیز ولګاوه، افغانستان د کاري ځواک، طبي وسایلو او پرمختللې ټکنالوژۍ له کمښت سره مخ دی.

د تاجکستان ملي امنیتي خداماتو اداره وايي؛ دا په روان کال کې دویمه پېښه ده، چې یو شمېر ترهګر له افغانستان څخه تاجکستان ته را اوړي او د دوی د ځواکونو له خوا په نښه کيږي.

دوی زیاته کړه: “درې ترهګر د اګسټ پر ۳۰مه له پولې را اوښتي او غوښتل یې چې د سپټمبر په ۹مه د ملي رخصتۍ پر مهال په تاجکستان کې برید وکړي”.

دغه امنیتي اداره وايي چې د سپټمبر په پنځمه نېټه یاد ترهګر په نښه او ووژل شول.

چارواکي وايي، چې یاد ترهګر د جماعت انصار الله ډلې غړي وو.

په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ راهیسې په بېلابېلو وختونو کې د پاکستان په ګډون یو شمېر ګاونډیو دغو هېوادنو ته د ترهګرو د ورتګ اندېښنه ښودلې ده.

«من و تو»، بي بي سي فارسي او د امریکا غږ ټلویزیون له ایران انټرنشنل ټلویزیون څخه وروسته کتارونو کې دي.

له بلې خوا ایران انټرنشنل په ایران کې د لاریونونو د خبرونو تعقیبولو ایراني وګړو لپاره اصلي منبع ده.

د ایران نظر ارزونې او مطالعاتو ډلې (ګمان) په ایران کې دننه «په ۱۴۰۲ لمریز کال کې د رسنیو په وړاندې د ایرانیانو لید لوري» په اړه له ۳۸ زره او ۴۴۵ کسانو څخه ټول پوښتنه کړې ده.

دغه لس ورځنۍ ټول پوښتنه د روان کال د سرطان په میاشت کې په ایران کې له ۱۹ کلنو څخه د کم عمر لرونکو سواد لرونکو کسانو په منځ کې ترسره شوې، چې د دغه هېواد د نفوس ۹۰ سلنه برخه جوړوي.

په دې ټول پوښتنه کې د «تر ټولو لیدل شوې رسنۍ»، «تر ټولو باوري رسنۍ» او «د لاریونونو د خبرونو د تعقیب لپاره اصلي رسنۍ»برخې څیېړل شوي دي.

د ایران نظر ارزونې او مطالعاتو ډلې (ګمان) په هالنډ کې د ملکي عمار تر څارنې لاندې یوه موسسه ده، چې د مدیرانو په وینا یې هڅه کوي، په ټولنیزو او سیاسي برخو کې د ایرانیانو د چلند هغه برخې بیان کړي، چې د هېواد په اوسنیو شرایطو کې د څرګندولو او عامه کولو وړ نه دي.

د دې ټولو پوښتنو د پایلو له مخې؛ ایران انټرنشنل د ۵۴ سلنې سره د معلوماتو او خبرونو ترلاسه کولو لپاره د ایراني رسنیو به سر کې ده.

ورپسې د «من و تو» له ۴۲ سلنې سره، «بي بي سي فارسي» له ۳۷ سلنې سره او د امریکا غږ ټلویزیون له ۳۴ سلنې سره له ایران انټرنشنل ټلویزیون څخه وروسته کتارونو کې دي.

همداراز په ټول پوښتنه کې ۴۸ سلنه ګډون کوونکو ویلي، چې دوی هېڅکله د ایران د اسلامي جمهوریت پروګرامونه نه ګوري او نه اوري.