چینايي چارواکو په دولتي دفترونو کې د ایفون پر کارولو بندیز لګولی دی

دغه نړۍوال سازمان په خپل یوه خپاره شوي راپور کې ویلي، چې په افغانستان کې د لسګونو کلونو جګړې، غربت، بې کارۍ او لوږې له امله د افغانانو رواني ستونزې زیاتې شوې دي؛ خو څوک ورته پام نه کوي.

راپور زیاتوي: “ اکثره افغانان د طالبانو د بیا ځل واکمنېدو را وروسته له رواني او عاطفي ستونزو سره مخ دي”.

یاد سازمان وايي، چې افغانان دا مهال له سیاسي او اقتصادي ننګونو سره هم مخ دي او دغې چارې یې پر رواني روغتیا منفي اغېزه کړې ده.

راپور لیکي: “ هغه اشخاصو چې په ۲۰۱۸ کال کې یې د رواني مشورو له ټیلفوني خدماتو ګټه پورته کوله، نېږدې ۶۰ سلنه یې نجونې او مېرمنې وې”.

دغه سازمان وړاندې لیکي، چې د نجونو او مېرمنو تر منځ د رواني ناروغیو د زیاتوالي اصلي لامل د طالبانو له خوا پر نجونو او مېرمنو بندیزونه ګڼل کیږي.

دوی په لرې پرتو سیمو کې د رواني مرکزونو نه شتون، ناوړه دودونو موجودیت او بېلابېل بندیزونه د رواني روغتیا د ګډوډۍ سببونه ګڼلي دي.

له دې وړاندې د روغتیا نړۍوالې ادارې هم ویلي وو، چې د بشري مرستو له کمښت سره به په افغانستان کې بېلابېلې ناروغۍ خپرې شي او که مرستې پر خپل وخت ونه رسېږي ښايي یو بشري ناورین رامنځته شي.

د تاجکستان ملي امنیتي خداماتو اداره وايي؛ دا په روان کال کې دویمه پېښه ده، چې یو شمېر ترهګر له افغانستان څخه تاجکستان ته را اوړي او د دوی د ځواکونو له خوا په نښه کيږي.

دوی زیاته کړه: “درې ترهګر د اګسټ پر ۳۰مه له پولې را اوښتي او غوښتل یې چې د سپټمبر په ۹مه د ملي رخصتۍ پر مهال په تاجکستان کې برید وکړي”.

دغه امنیتي اداره وايي چې د سپټمبر په پنځمه نېټه یاد ترهګر په نښه او ووژل شول.

چارواکي وايي، چې یاد ترهګر د جماعت انصار الله ډلې غړي وو.

په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ راهیسې په بېلابېلو وختونو کې د پاکستان په ګډون یو شمېر ګاونډیو دغو هېوادنو ته د ترهګرو د ورتګ اندېښنه ښودلې ده.

سوشل نیوز د دغو شپږو ټولنیزو شبکو او برېښنايي شرکتونو یو نوم لړ نن چهارشنبه (د وږي ۱۵مه) خپور کړی، چې له مخې یې میټا(فېسبوک،انسټاګرام، وټساپ) ګوګل (کروم براوزر، یوټیوب ویډیو) ټېک ټاک، ایپل او نورې شبکې شاملې دي.

د اروپايي ټولنې د انحصاري تګ لارې ضد کمېسیون، وايي چې د دغو شپږو شبکو او سرکتونو د فعالیت پر څرنګوالي یې سخت بندېزونه لګولي دي.

دوی زیاته کړې:” شپږ شبکې چې ۲۲ بېلابېل خدمات او ټولنیز انلاین جوړښتونه لري، چې امازون، ایپل، میټا، مایکروسافټ او بایټ ډانس د شرکتونو پورې اړوند دي پرې محدودیت وضع شوی دی”.

د ټېک ټاک ټولنیزې شبکې بیا پر خپلې رسمي پاڼې دغه بندیز د اندېښنې وړ بللی او زیاته کړې یې ده، چې دوی له دغې پرېکړې خوښ نه دي، ځکه له پرېکړې وړاندې هېڅ ډول څېړنه نه ده شوې.

په ورته وخت کې د میټا شرکت هم دغه پرېکړه غندلې او دا پرېکړه یې یوه عاجله او نادرسته پرېکړه بللې ده.

د ایپل شرکت بیا د دغو بندیزونو په اړه ویلي، چې دا ډول پرېکړې به ناوړه پایلې ولري او له اروپايي ټولنې یې غوښتي چې په دې اړه حقیقت ګرایانه پرېکړه وکړي.

دا لومړی ځل دی، چې په اروپا کې په دومره پراخه کچه پر ټولنیزو شبکو او انټرنیټي- برېښنايي شرکتونو سخت بندیزونه لګول کیږي.

ایمان قلي تاسماګامبتوف د سې شنبې په ورځ (د وږي ۱۴مه) په پلازمېنه دوشنبه کې له سراج الدین مهرالدین او شیر علي میرزا سره خبرې اترې وکړې.

ښاغلي تاسماګامبتوف په دې کتنې کې وویل، چې د ګډ امنیتي تړون سازمان د تلې په میاشت کې د افغانستان پر وضعیت او د سیمې پر هېوادونو د اغېزو په اړه غونډه کوي.

د ډله ییز امنیتي تړون سازمان په یوې خبرپاڼې کې لیکلي، چې په دې ناسته کې دوی له افغانستان سره د تاجکستان د پولو د امنیت پر ټینګښت خبرې وکړې.

د ډله ییز امنیتي تړون سازمان یو نظامي او امنیتي ایتلاف دی چې روسیه، بیلاروس، قزاقستان، قرغزستان، تاجکستان او ارمنستان یې غړي دي.

افغانستان له ۱۳۹۲لمریز کال راهیسې په دغه سازمان کې د څارونکي غړي په توګه منل شوی؛ خو د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته دا غړیتوب ناڅرګند دی.

د دغو پولو د حالت په اړه اندېښنې هغه مهال زیاتې شوې، چې تاجکستاني چارواکو اعلان وکړ؛ تېره اوونۍ درې «ترهګر» له افغانستان څخه تاجکستان ته ننوتلي چې غوښتل یې هلته بریدونه وکړي.

د تاجکستان د ملي امنیت ریاست ویلي، چې دغه کسان د «جماعت انصارالله» ډلې غړي وو چې په نښه او وژل شوي دي.

ښاغلي سالیوان د سې شنبې په ورځ د وږي پر ۱۴ خبري غونډې ته وویل، ممکن د مسکو او پیونګ یانګ دا خبرې د مشرتابه کچې ته ورسېږي.

تر دې مخکې امریکايي رسنیو ویلي چې ښايي د شمالي کوریا مشر کیم جونګ اون روانه میاشت مسکو ته لاړ شي او له روسي سیال سره وګوري.

د دې راپور له مخې، ټاکلې ده چې دواړه مشران مسکو ته د وسلو پر لېږد خبرې وکړي.

کرملین د دې راپور په غبرګون کې ویلي، چې د خبرو لپاره څه نه لري.

خو د امریکا د ملي امنیت سلاکار وايي، روسیه د وسلو موندلو لپاره هر ډول سرچینو ته لاس اچوي.

د شمالي کوریا چارواکو ویلي چې تراوسه مسکو له پیونګ یانګ سره پر وسلو خبرې نه دي کړې خو د روسیې دفاع وزیر ویلي چې دواړه پر ګډو پوځي مانورو بحث کوي.