د روسيې کورنيو چارو وزارت د افغانستان نشه يي توکي د سيمې لپاره ګواښ بولي

دغه دیني عالم د بریټانیاوي دیني عالمانو د یوه پلاوي په ګډون په دې وروستیو کې کابل ته په یوه سفر کې له یو شمېر طالب چارواکو سره لیدلي دي.

د دغه پلاوي یو بل غړی شیخ حمید محمد وایي چې، د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر ورته ویلي چې په افغانستان کې نجونې لا هم د زده کړو لپاره ان تر پوهنتونه پورې بیلابېلې لارې لري.

دغو بریټانیاوي عالمانو له کابل څخه تر ستنېدو وروسته په یوه غونډه کې د خپل وروستي سفر او له طالب چارواکو سره د لیدنې په اړه جزیات ورکړي.

طالبانو د افغانستان تر واکمنۍ وروسته له شپږم ټولګي پورته د نجونو ښوونځي وتړل او پوهنتونونو ته یې هم د نجونو د تګ مخه ونیوله.

د یادونې ده چې طالبانو د ښځو پر کار کولو، تګ راتګ، پارکونو او رسټورانټونو ته پر تلو هم بندیزونه لګولي دي.

په داسې حال کې چې د اسلامي هېوادونو او د اسلامي نړۍ يو شمېر ديني عالمانو د طالبانو له خوا د ښځو د زده کړې او کار منع کول د اسلام خلاف کړنه بولي او غندلې يې دي، خو دغه بریتانیاوي ديني عالمان چې په دې وروستيو کې يې په کابل کې د طالبانو له چارواکو سره کتلي، وايي چې طالبان د ښځو د زده کړو مخالف نه دي.

د ښځو پر وړاندې د طالبانو له تګلارو سره سره، بریټانیاوي عالمانو په دې غونډه کې وویل، چې په افغانستان کې نجونې کولای شي د استادۍ او طب په شان برخو کې خپلو زده کړو ته دوام ورکړي.

د ښځو په وړاندې د طالبانو د ځپونکو سیاستونو له امله د بشري حقونو یو شمېر بنسټونه او د ښځو د حقونو ملاتړي وايي چې طالبانو په افغانستان کې جنسیتي توپیر رامنځته کړی دی.

حميد محمود افغاني ټولنه مذهبي وبلله او ويې ويل، ديني عالمان چې زياتره يې په کليو او بانډو کې ژوند کوي او لږه برخه يې په ښارونو کې ژوند کوي، د طالبانو په مشرۍ د لويديځ د ښوونيز نظام له اغېز سره خپل مخالفت اعلان کړ.

کابل ته د دغو دیني عالمانو له سفر وروسته، پنځوسو افغان فعالانو په یوه پرانیستي لیک کې له بریټانیاوي چارواکو وغوښتل چې ددغه هېواد د دیني عالمانو له لوري دې د طالبانو د کړنو سپینولو تبلیغات پای ته ورسوي.

دوی همداراز ویلي، بریټانیاوي عالمان چې ډېری یې پاکستانیان او عربان دي، د طالبانو په ملاتړ افغانستان ته سفر کړی دی.

ټاکل شوې چې په دې غونډه کې د روسیې، هند، ایران، قزاقستان، قرغزستان، چین، پاکستان، تاجکستان، ترکمنستان او ازبکستان استازي ګډون وکړي. په دې غونډه کې به د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي هم ګډون وکړي.

په داسې حال کې چې د یادې غونډې د تر سره کیدو لپاره لږه موده پاتې ده، په کازان کې د یو خیریه بنسټ مشر رستم خطیبولین له روسیې وغوښتل چې په راتلونکې غونډه کې د طالبانو د رسمیت پیژندلو په اړه خبرې وکړي. نوموړی د طالبانو ملاتړی دی، او د تېر کال په اپریل میاشت کې یې په مسکو کې د افغانستان په سفارت کې د طالبانو د شارژدافیر جمال ناصر غروال سره کتلي و.

خو د افغانستان لپاره د روسیې د ولسمشر ځانګړي استازي له ګازتارو رسنۍ سره د یوې مرکې پر مهال د نوموړي دا غوښتنه رد کړه.

ضمیر کابلوف د شنبې په ورځ (د وږي ۲۵مه) دې ورځپاڼې ته وویل، چې د طالبانو د رسمیت پېژندلو په اړه خبرې نه کېږي، ځکه تر اوسه ډیر وخته دی.

ګازتارو ورځپاڼېلیکلي: «طالبان یو سخت دریځه اسلامي حرکت دی او د روسیې په ګډون د نړۍ په ډیرو هیوادونو کې د یوه ترهګر خوځښت په توګه پیژندل شوي.»

ضمیر کابلوف مخکې ویلي وو چې په افغانستان کې د یو ټولګډونه حکومت د جوړولو موضوع د دې غونډې د اجنډا په سر کې ده. د ښاغلي کابلوف په وینا تر اوسه د داسې حکومت د جوړېدو په اړه کوم پرمختګ نه دی شوی.

سرچینې زیاتوي، چې دغه پېښه تېره ورځ ناوخته د غزني ښار د پنځمې امنيتي حوزې اړوند د غيب قلندر په سيمه کې رامنځته شوې ده.

‏د سرچينې د معلوماتو له مخې، طالبانو دغه ځوان هغه مهال په ډزو ویشتلی، چې له پوستې څخه یې په نا پامۍ کې موټرسایکل تېر کړی و.

تر دې وړاندې هم طالبانو د افغانستان په ځينو نورو ولايتونو کې یو شمېر کسان په همدې ډول په دزو وژلي و.

ځينې وژل شوي يې په دې تورن کړي و چې ګنې موسیقي يې غږوله.

دغو فعالانو په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې دغه سفر د طالبانو د تګلارو دپخلي او دغې ډلې ته د لابي کولو په معنا دی.

د امریکا او افغانستان د سوداګرۍ خونې مشر جفري ګریکو پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته د روان کال د وږي میاشتې په پنځلسمه نیټه د لومړي ځل لپاره کابل ته سفر وکړ او په دې سفر کې یې له ملا عبدالغني برادر او د خصوصي سکټور له یو شمېر استازو سره وکتل.

تر سلو زیاتو مدني فعالانو او د ښځو د حقونو ملاتړو په دې اعلامیه کې ټینګار کړی چې د دغه پلاوي وروستی سفر به طالبانو ته د مشروعیت په ورکولو کې مرسته وکړي.

دغه فعالان د ښځو د حقونو د نازک حالت په ځانګړې توګه د جنسیتي توپیر په اړه د ټیکاو د عملیاتو د نړیوالې ټولنې د دریځ د روښانه کیدو غوښتونکي دي

دغه فعالان غواړي چې د «د ټيکاؤ د عملیاتو نړیواله ټولنه،ای ایس او اې.» دې په افغانستان کې د ښځو د حقونو د نازک حالت، په ځانګړې توګه د جنسیتي توپیر په اړه خپل دریځ روښانه کړي.

دوی وايي چې له «جنسيتي توپیري رژیم» سره د اقتصادي اړیکو پیاوړتیا او له هغو طالب چارواکو سره اړیکې چې په تور نوملړ کې دي، خورا اندېښمنونکي دي.

د دغو فعالانو په اعلاميه کې ويل شوي چې دغه لیدنې د "ای ایساو اې" له ماموريت سره په ټکر کې دي، ځکه د دغه سازمان په مقرراتو کې ويل شوي چې د بشري حقونو د نړيوالې اعلاميې په ګډون ټولو نړيوالو بشري قوانينو ته ژمن دي.

په دغه بیان کې همداراز ویل شوي، له داسې رژیم سره سوداګریزې اړیکې چې هیڅ هیواد یې په رسمیت نه پیژني او له بشري حقونو څخه په سرغړونې تورن وي، د ملګرو ملتونو د اصولو خلاف کار د

په خبرپاڼه کې څه باندې سلو نارینه او ښځینه ملاتړو خبرداری ورکړی چې دغه ډول جوړجاړي د دغه سازمان باور ته زیان رسولی شي.

په بیان کې وړاندې ویل شوي چې د "ای ایساو اې" وروستي ګامونه«یو خطرناک بدلون په ګوته کوي او داسې ښکاري چې د ښځو اصول، د ملګرو ملتونو د سولې او امنیت ته د ژمنتیا پرځای د جنسیتي توپیري رژیم سره د اړیکو پیاوړتیا باندې تمرکز کوي.»

طالبانو د چهار شنبې په ورځ د وږي په ۱۵ مه په کابل کې د «افغانستان سوداګریزې او اقتصادي اړیکې» تر نامه لاندې د یوه کنفرانس د جوړیدو خبر ورکړی و.

طالب چارواکو ویلي، چې دغه کنفرانس د امریکا او افغانستان د سوداګرۍ خونې او د افغانستان د سوداګرۍ د شورا له خوا جوړ شوی و.

د تورخم دروازې د پرانیستلو په غبرګون کې ښاغلي اصف په ایکس (پخواني ټویټر) کې په یوه یادښت کې لیکلي: «د پاکستان او افغانستان ستونزې یوازې د تورخم له لارې د ناروغانو په تګ راتګ او سوداګرۍ پورې ور ټولې نه دي.»

نوموړي زیاته کړې، چې اوس مهال اصلي مسله د افغانستان له خاورې د پاکستان پر ضد د ترهګرۍ کارول دي.

د تورخم دروازه چې د پاکستاني پوله ساتو او طالب جنګیالیو ترمنځ له جګړې وروسته له ۹ ورځو لپاره تړل شوې وه، د جمعې په ورځ بېرته پرانیستل شوه.

د پاکستان او افغانستان ترمنځ د ناامنیو او پر ډيورنډ کرښه د تاوتریخوالي زیاتوالي د پاکستان پخواني او اوسني چارواکي له توندو غبرګونونو سره مخ کړي دي.

ښاغلی اصف وايي: «پاکستاني طالبان د کابل هملاسي دي او د ګاونډي او ورور په توګه دا د افغانستان دنده ده چې د سولې د ټینګښت ډاډ راکړي.»

د پاکستان پخواني دفاع وزیر تر دې وړاندې افغان طالبان تورن کړي وو چې د دوحې د هوکړې پر بنسټ یې خپل مسوولیتونه نه دي بشپړ کړي او له افغان خاورې د نورو هېوادونو پر ضد د کار اخیستو اجازه ورکوي.

څه موده وړاندې د پاکستان د کورنیو چارو اوسني وزیر هم د افغانستان له خاورې په پاکستان کې د تاوتریخوالي په ترسره کيدو نیوکه کړې وه او غوښتنه یې کړې وه چې طالبان دې د دوحې تړون ته ژمن پاتې شي.

د پاکستان د بهرنیو چارو لنډمهالي وزیر هم څه موده وړاندې ویلي وو چې افغان طالبان په پاکستان کې د افغانستان له خاورې د ټي ټي پي د بریدونو د مخنیوي مسوول دي.