مقاومت جبهه وايي له اسراییل یې مرسته نه ده غوښتې

هغه زیاته کړه: «موږ له خپلو افغان وروڼو او خویندو سره هیڅ مشکل نه لرو، افغانان هم تراوسه موږ ته هیڅ امنیتي مشکل نه لري. د افغانستان شرایط ځانګړي دي، هرو مرو به پکې ټیکاو راشي، کله چې ټیکاو ته ورسېږي، دوی پخپله خپل هېواد ته ستنېږي.»

عبدالله مبیني زیاتوي چې افغانان ایران ته د طالبانو له وېرې یا هم د بې کارۍ او بې وزلۍ له امله کډوال شوي دي او د هغو ۱۵ ولایتونو په ولسوالیو کې اوسېږي چې دور ورته ځانګړې کړې دي.

دی وايي، افغانان هم د ایران اصولو ته درناوی لري او په همدې سیمو کې اوسېږي.

په افغانستان کې د طالبانو واکمنېدو پسې تر یو میلیون ډېر افغانان ایران ته کډوال شول. په لکونو هم پاکستان ته مهاجر شول.

په پاکستان کې د بریدونو په ډېرېدو سره اسلام اباد وايي، افغانان د دغه هېواد په ناامنۍ کې لاس لري.

د پاکستان چارواکو پرون له ناقانونه افغان کډوالو وغوښتل، چې د اکټوبر تر پایه له دغه هېواد ووځي.

دوي ویلي، چې سر له نوامبر میاشتې به پراخ عملیات پیل کړي او شاوخوا ۱.۱ میلیونه ناقانونه افغان کډوال به له دغه هېواد وباسي.

په دې وروستیو کې په اسلام اباد او کراچۍ کې په سلګونو افغان کډوال هم نیول شوي چې ځینې اسناد هم لري.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد په پاکستان کې د افغان کډوالو د ځورونې په غبرګون کې ویلي، په پاکستان کې له افغان کډوالو سره چلند د منلو نه دی.
ښاغلي مجاهد نن چهارشنبه (د تلې ۱۲مه) په اېکس پاڼه لیکلي، چې پاکستانی لوری باید په دې اړوند په خپل پلان له سره غور وکړي.

هغه زیاته کړې، چې افغان کډوال د پاکستان په امنیتي ستونزو کې لاس نه لري.

د ملګرو ملتونو کډوالو ادارې هم د اسلام اباد د دې پرېکړې مخالفت کړی او ویلي یې دي چې کډوال باید پخپله خوښه افغانستان ته ستانه شي.

د بښنې نړیوال سازمان هم له پاکستان غوښتي چې د افغان کډوالو له ځورولو لاس واخلي.

د طالبانو د سفارت څخه په خپره شوې خبرپاڼه کې د وژل شویو څلورو تنو افغان کډوالو نومونه فریدالله د غلام جېلاني زوی، امان الله د ټکر خان زوی، ولي د شیر محمد زوی او دروېش د عتیق الله زوی ښودل شوي چې څلور سره د اسلام اباد او پنډۍ څخه تر نیولو وروسته د اډیاله زندان ته یوړل شوي او له څه مودې لادرکۍ وروسته یې جسدونه په روغتون او یا نورو ځایونو کې موندل شوي دي.

په اسلام اباد کې یو شمېر افغانان وایي، چې دوی د دغسې مرموزو وژنو له وېرې هېواد پرېښودو ته اړ وتي او که دلته هم دوی د دغه شان برخلیک سره مخامخېږي بله د تېښتې لار ورته نه ده پاتې.

په اسلام اباد کې مېشت افغان کډوال عبدالله وایي، دغه تګلاره نه د بشري اصولو سره اړخ لګوي او نه هم د ګاونډیتوب او اسلامي اصولو سره:« که چېرته دغسې حالت وي او د افغانانو مرموزه وژنې کېږي، بیا دې موږ ته ووایي موږ به خپل ځانونه په خپله ووژنو ځکه خون به مو په خپله غاړه وي.»

یو بل تن افغان کډوال د نوم د نه ښودلو په شرط وایي:« تر دې مخکې موږ اورېدلي و، چې په پاکستان کې د قبایلي سیمو او د بلوچستان د ځینو علاقو خلک ورکېدل بیا به یې ډېره موده وروسته مړي وموندل شول، اوس هماغه کیسه له افغانانو سره هم کېږي او ښايي لومړی د هغوی د بدن غړي ترې واېستل شي او بیا ووژل شي، چې دا ډېره خطرناکه لوبه ده.»

که څه هم چې پخوا به د دغسې خبرونو په اورېدو ډېرو خلکو باور نه کاوه؛ خو د طالبانو د خبرپاڼې تر خپرېدو وروسته دغه شکونه په باور بدل شوي او د خلکو تر منځ یې سخته وېره ترهه پیدا کړې ده.

تر اوسه پاکستاني چارواکو په دې اړه کوم غبرګون نه دی څرګند کړی او نه نړۍوالو بنسټونو په دې تړاو څه ویلي؛ خو افغان سفارت ویلي، چې د وژنو د دغو پېښو په اړه یې پاکستاني چارواکو ته خبر ورکړی او یو ځل بیا یې د پاکستان له حکومته غوښتي، چې د افغان کډوالو د نیولو او ځورولو لړۍ ودروي ځکه چې په وینا یې د دواړو هېوادونو پر اړیکو منفي اغېزه کوي.

هم‌مهاله د بښنې نړۍوال سازمان د پاکستان له حکومته غوښتي، چې د افغان کډوالو نیول او ځورول ژر تر ژره ودروي.

دغه سازمان ویلي، چې په پاکستان کې د افغان کډوالو لپاره د ویزو او پناه اخیستلو سخت بهیر او پیچلي وضعیت افغان کډوال لا ډېر اندېښمن کړي دي.

دغو چینایي سوداګرو ويلي د پکتیا او خوست د ځڼغوزیو بهير(پخولو، پاکولو او بسته کولو) تر ارزولو وروسته به دوی نور چینايي سوداګر هم وهڅوي چې د لويې پکتیا (پکتیکا، پکتیا او خوست) د ځڼغوزیو په برخه کې پانګونه وکړي.

د دغو سوداګرو له ډلې د جیانګ په نوم یوه چینايي سوداګر ویلي چې د پکتیا په مرکز ګردیز کې يې د ځڼغوزیو د پخولو او بسته بندۍ یوه کارخونه له نږدې لیدلې او ارزولې ده.

جیانګ وايي تر دې سفر وروسته به خپلې ارزونې په دې برخه کې له نورو چینايي سوداګرو سره شریکې کړي :«د ځڼغوزیو ارزونه مو وکړه، د تېر کال په پرتله سږکال د ځڼغوزیو کیفیت ډیر ښه شوی. حاصلات يې ډیر شوي او کیفیت یې هم ښه شوی. يوه لويه برخه ځڼغوزي مو اخیستي، چې چین ته به یې صادر کړو.»

د پکتیا سوداګرۍ خونې چارواکي وايي دوی خوښ دي چې بهرني سوداګر د پکتیا له سوداګرو سره له نږدې کار وکړي او په دې برخه کې یو له بل سره خپلې سوداګریزې تجربې شریکې کړي.

د پکتیا د سوداګرۍ خونې مشر حسیب الله محمدي د ځڼغوزیو د پېرلو لپاره دغه ولایت ته د بهرنیو سوداګرو ورتګ مهم بولي او وايي، له دې سره به دځڼغوزیو سوداګري لا پراخه شي.

محمدي وايي دوی هڅه کوي چې خپل محصولات بهر ته صادر کړي: «دا لومړی ځل دی چې پکتیا ته چینایي سوداګر راغلي او ځڼغوزي پیري، دغه ګام په ښه پال نیسو. دا زموږ د صادراتو په برخه کې لویه لاسته‌ راوړنه ده چې په دې سره به زموږ صادرات لا نور ډېر شي. زه ډاډه یم چې زموږ دا ځڼغوزي يو ځل بهر ته صادر شي بیا به په بهر کې لومړی ځای خپل کړي.»

خو په پکتیا کې د ځڼغوزیو سوداګر دا اندېښنه هم لري چې، سږ کال په دغه ولایت کې د ځڼغوزیو حاصلات ۶۰ سلنه کم شوي، خو په خبره یې چې بیې یې تر پخوا لوړې شوې دي.

په وروستیو څو کلونو کې د پکتیا ځڼغوزي د چین په ګډون، اروپایي او عربي هېوادونو ته صادر شوي او ټول د پکتیا په مرکز ګردېز کې پروسس او بسته‌بندي شوي وو.

ويل کيږي تر هغه پخوا به بیا د لویې پکتیا ځڼغوزي پاکستاني سوداګرو په قاچاقي ډول پېرل او تر هغه وروسته به یې په خپل هیواد کې پروسس او بسته بندي کول او بهر ته به یې د پاکستان په نوم صادرول.

دغه پرېکړه نه یوازې دا چې نړۍوالو سازمانونو وغندله؛ بلکې د دې ترڅنګ د لر او برو پښتنو او افغانانو له سختو غبرګونونو سره هم مخ شوه.
پخوانی سناتور او د سیمه‌ییزو چارو شنونکی افراسیاب خټک وایي:‏« د پاکستان حکومت له‌خوا د افغان کډوالو پر وړاندې نوې پرېکړه د نړۍ له بشری قوانینو څرګنده سرغړونه ده.»
هغه زیاته کړې:« په افغانستان کې په کلونو، کلونو د لاس وهنو او جګړو ته لمن وهلو وروسته، د دوی دغه افغان دښمنه او انسان دښمنه ګام د غندنې وړ دی او د دې پر وړاندې ټول بشردوستان په ځانګړې توګه پښتانه دې باید غږ پورته کړي.»

دا په داسې حال کې ده، چې تر دې وړاندې د افغان کډوالو د نیونې او ځورونې په تړاو د پښتون ژغورنې غورځنګ د ملګرو ملتونو عالي کمیشنرۍ ته له پاکستان حکومته شکایت کړی و.
مرسل چې د درېیو ماشومانو مور ده او د خپل خاوند او د خپلې کورنۍ د خونديتوب له امله پاکستان ته کډواله شوې وایي:« ویزه مې ختمه شوې ده، که ویزه اخلم پر ما په لکونو جریمه راځي. خاوند مې وزګار دی د دومره جریمې وس نلرو.»
هغه وایي:« وېره مې دا ده، که چېرې ما وشړي خاوند به مې دلته پاتې وي او زه هلته. خاوند مې ویزه لري؛ یوازې زه او ماشومان مې ویزه نلرو. هره شپه له وېرې او اندېښنې خوب نه راځي.»
دا یوازې مرسل نه ده، د مرسل په څېر دلته زرګونه افغانان د ورته ګواښونو له امله پاکستان ته کډوال شوي.
له بلې خوا د پوهنتون استاد نوروز حقمل ویلي:« داسې بدرنگه تجربې پاكستان د نړۍوالو څخه د مرستو ترلاسه کولو لپاره ډېرې تکرار کړې.»
هغه زیاتوي:« تر هغه به دغه کړنې تکرارېږی؛ تر څو چې افغانستان کې یو پیاوړی قانوني حکومت منځته نه وي راغلی. له بده مرغه په اوسني کړکېچن حالت کې څلوېښت سلنه افغانان د کډوالۍ شپې سبا کوي.»
له بلې خوا تېره ورځ د بخښنې نړۍوال سازمان هم د افغان کډوالو د وضعیت په اړه د نړۍوالې ټولنې پر بې پامۍ نیوکه کړې وه.

دغه سازمان ویلي و، چې په پاکستان کې افغان کډوال د شړلو او خپل سرو نیونو له ګواښ سره مخ دي.
د دې ترڅنګ د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ هم په پاکستان کې د افغان کډوالو له جبري ویستلو سره مخالفت څرګند کړی.
تېره ورځ د پاکستان حکومت له ناقانونه افغان کډوالو وغوښتل، چې د اکټوبر تر پابه دې دغه هېواد پرېږدي.
پاکستاني چارواکو ویلي، چې سر له نوامبر میاشتې به پراخه عملیات پیل کړي او شاوخوا ۱.۱ میلیونه ناقانونه افغان کډوال به له دغه هېواده وشړي.

باختر اژانس د سې شنبې په ورځ خبر ورکړ، چې ښاغلي رايد وويل، د بيارغونې دغه پروژه به په دوو مياشتو کې بشپړه شي.

هغه ټینګار وکړ، چې د دې پروژې تطبیق د تاریخي ابداتو د "پیاوړتیا" لپاره ارزښتناک دی، خو څرګنده یې نه کړه چې د دې دوه میاشتنۍ پروژې په چوکاټ کې به کوم کارونه ترسره شي.

د ملګرو ملتونو علمي، کلتوري او ښوونیز سازمان "یونسکو" تر اوسه د دې خبر په اړه څه نه دي ویلي.

دغه طالب چارواکي په داسې حال کې د ضحاک ښار د "بیارغونې" د پیل اعلان کړی، چې سیمه ییزو سرچینو د تېر کال په دلوې میاشت کې افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو، چې له دغه تاریخي ښاره ساتنه نه کیږي.

د افغانستان د انټرنشنل یوه مخاطب یوه ویډیو رالېږلې وه، چې پکې ویل شوي وو چې په دې سیمه کې "ناقانونه اکتشافات " کېږي.