د پښتونخوا په دوو بېلابېلو پېښو کې درې پاکستاني پوځیان او یو پولیس وژل شوي

دغه اداره په خپل نوي راپور کې وايي، چې له دوی سره د ثبت شویو ارقامو له مخې ۲۶۸۹۶ تنه د تورخم او ۱۰۴۲۱ تنه یې د سپین بولدک له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

په ورته وخت کې د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت پرون پر خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې د تورخم او اسلام کلا د سرحدي امریتونو د راپورونو له مخې د «تلې تر ۲۹مې» ۵۹۷۱ کډوال هېواد ته ستانه شوي دي.

راپور د اسلام کلا د سرحدي امریت په حواله لیکلي، د ۳۲۴۳ جبري او په خپله خوښه راستنو شویو له ډلې ۳۲۴ اړمن او زیان منونکي کسان له تشخیص وروسته د مرستو د ترلاسه کولو په موخه د کډوالۍ نړۍوال سازمان ته ورپېژندل شوي، چې د خوراکي توکو او نورو مرستو څخه برخمن شي.

‏دغه وزارت لیکلي، چې د تورخم له لارې ۴۸۶ کورنۍ چې ټولټال ۲۷۲۸ تنه کېږي، «د تلې په ۲۶مه» هېواد ته ستنې شوې دي.

همداراز د کډوالۍ نړۍواله اداره وايي، چې د اکټوبر تر ۱۵مې نېټې ۶۱۴ افغان کډوال چې قانوني اسناد یې نه لرل له پاکستان څخه افغانستان ته شړل شوي دي.

په پاکستان کې له افغان کډوالو سره بد چلند دغه کډوال دې ته اړ اېستي، چې هره ورځ یې د ستنېدو په شمېر کې زیاتوالی راشي.

له بلې خوا د پاکستان له‌خوا د ناقانونه کډوالو د ضرب الاجل پای ته رسېدو ته د ګوتو په شمېر ورځې پاتې دي او دغه کورنۍ د زندان له وېرې په بېړه غواړي له دغه هېواد ووځي.

په ورته وخت کې د طالبانو له خوا د ننګرهار ولایت په لعلپورې ولسوالۍ کې د جبري راستنېدونکو کډوالو لپاره د یوه لنډمهاله پنډغالي د جوړېدو چارې د تلې په ۲۶مه پیل شوې دي.

د طالبانو د کډوالو چارو وزارت مسلکي معین او په جبري توګه د راستنېدونکو د وضعیت د ارزونې د کمېسیون د لنډمهاله مېشتېدنې کمېټې مشر عبدالرحمن راشد د دغه پنډغالي د جوړولو د پرانیستې پرمهال وویل، چې په دغه لنډمهاله پنډغالي کې په یوه وخت ۵۰۰ کورنۍ ځایېدلای شي.

بل خوا د تېرې سې شنبې په ورځ د ملګرو ملتونو کارپوهانو پر پاکستان غږ کړی، چې په سمدستي ډول دې له دغه هېواده د ۱،۴ میلیونو افغان کډوالو د اېستلو پروسه ودروي.

دغې ډلې له افغان کډوالو سره د پاکستان د حکومت پر چلند اندېښنه څرګنده کړې ده.

دغه کارپوهانو ویلي، چې د پاکستان د حکومت دا ډول اقدامات به ۱،۴ میلیونه وګړي اغېزمن کړي، چې له ډلې یې ګڼ شمېر د بشري حقونو د جدي اندېښنو له امله پاکستان ته کډوال شوي دي.

د کارپوهانو دغه ډله په پاکستان کې د افغان کډوالو، مېرمنو، ماشومانو او نورو اقشارو د بېرته ستنېدو د ګواښ په اړه اندېښنه ښيي او زیاته کړې یې ده، چې دوی په خپل هېواد کې له جدي بشري زیان سره مخ کېدونکي دي.

د ملګرو ملتونو د کارپوهانو ډله زیاتوي، چې جبري شړل او ښکاره شکنجې د بشري حقونو سره په ټکر او د موجوده کنوانسینونو د نه رعایت په معنا ده: “پاکستان د دغو کنوانسیونونو غړی هېواد دی او باید عملي یې کړي”.

خو د پاکستان د بهرنیو چارو سرپرست وزیر جلیل عباس جیلاني د یکشنبې په ورځ «د تلې په ۲۳مه» د خبري کنفرانس پر مهال د افغان کډوالو په اړه وویل:”زه بیا غواړم ووایم هغه کسان چې قانوني اسناد ولري د هغوی لپاره په پاکستان کې د اوسېدو هېڅ ستونزه نه شته. هغوی کولای شي چې په پاکستان کې ژوند وکړي”.

پاکستان د افغان کډوالو د ویستلو لپاره د روانې میلادي میاشتې تر وروستۍ نېټې د وتلو ضرب الاجل ټاکلی دی.

د پاکستان له لوري د افغان کډوالو سره د زور زیاتي په اړه طالبانو هم غبرګون ښودلی او یو شمېر لوړ پوړو طالب چارواکو پاکستانی لوري د افغان کډوالو سره د روان چلند د نه زغمولو یاد کړ.

۷۳ کلن نواز شریف له ۱۹۹۰ تر ۹۳، بیا له ۱۹۹۷ تر ۹۹ او بیا هم له ۲۰۱۳ تر ۱۷ لومړی وزیر و، خو اول ځل د پوځ ملاتړي ولسمشر، بیا کودتا او دریم وار هم د محکمې له خوا بې واکه شو.

نواز شریف صنعي کورنۍ کې وزېږېد، د پولادو تولید سره یې پیسې پیدا او د اتفاق ګروف په نوم د کورنۍ شرکت یې پراخ کړ.

نوموړی د ۱۹۷۰ کلونو په وروستیو کې سیاست ته لاړ او پر ۱۹۸۱ کال د پنجاب صوبايي مالي وزیر شو.

نواز شریف له جنرالانو سره د نږدې اړیکو په لرلرو مشهور و، دوی یې د پنجاب له حیرانوونکې اقتصادي ودې اغېزمن کړي وو. د پوځي ډیکټاټور ضیاالحق په لاس روزل شوی و. د جنرالانو په ملاتړ پر ۱۹۸۵ کال د پاکستان د ډېر وګړې او پرمختللې صوبې پنجاب سروزیر شو.

پر ۱۹۹۰ کال ټولټاکنو کې اول ځل د پاکستان لومړی وزیر او د دغه هېواد د لومړنۍ وزیر اعظمې بې نظیر بوټو ځای ناستی شو، چې د وخت ولسمشر یې حکومت د بډو او فساد د تورونو له امله ړنګ کړی و.

پر ۱۹۹۳ کال نواز شریف له ولسمشر سره دوښمني پیل کړه او هغه یې هم حکومت د خېلپالنې او فساد په تور ختم کړ.

سترې محکمې د نواز شریف حاکمیت بېرته واکمن کړ، خو ښاغلی شریف او ولسمشر پخلاینه کې پاتې راغلل او دواړو استعفا وکړه.

پر ۱۹۹۷ کال نواز شریف بیا د مسلم لیګ نواز ګوند په مشرۍ ټاکنې وګټلې او دویم ځل لومړی وزیر شو.

د نوموړي په دغه واکمنۍ کې پاکستان د ۱۹۹۸ کال مۍ کې اول ځل اټومي ازموینه وکړه، دا ګام د دغه هېواد سخت سیال هند ته ځواب و چې څو ورځې مخکې یې دوه اټومي ازموینې کړې وې.

د شریف په دغه لومړي وزارت کې هند او پاکستان د ۱۹۹ کال له مۍ تر جولای د لانجمن کشمیر په کارګل کې جګړه وکړه.

نواز شریف د ۱۹۹۹ کال وروستیو کې د پوځ لوی درستیز پروېز مشرف سره ښکېل شو او هغه هم د کودتا له لارې بې واکه کړ. وروسته نواز شریف پر عمر بند محکوم شو، خو د سعودي په منځګړتوب ریاض ته جلاوطن شو. هغه پر ۲۰۰۷ کال پاکستان ته ستون شو.

نواز شریف د ۲۰۱۳ کال ټولټاکنو کې د دغه هېواد د پخواني کرېکټ اتل عمران خان سره په سیالۍ کې برلاسی او دریم وار لومړی وزیر شو.

نواز شریف له هند سره د اړیکو عادي کولو هڅه وکړه، پر ۲۰۱۴ کال یې ور سره سوداګریزې خبرې وکړې. ور پسې کال د هند لومړی وزیر نرېندر مودي د پاکستان لاهور ښار ته لاړ او له ښاغلي شریف سره یې ولیدل.

پر ۲۰۱۷ کال د پاناما اسنادو اړوند د فساد دوسیو په پلټنو پسې د محکمې په حکم سره له واک لرې شو.

د ۲۰۱۸ کال جولای کې د پاکستان فساد ضد محکمې نوموړی د اختلاس له امله پر لس کلن بند محکوم کړ.

د ۲۰۱۸ کال په ډیسمبر کې نواز شریف د فساد اړوند بله دوسیه کې هم مجرم وبلل او پر اوه کاله بند محکوم او وروسته د ټول عمر لپاره له سیاست بې برخې اعلان شو.

هغه دا ټول تورونه رد کړل او ویې ویل چې سیاسي انګېزه لري.

نواز شریف د ۲۰۱۹ کال اکتوبر کې د طبي اسنادو وړاندې کولو له مخې خوشی شو او څو اونۍ وروسته لندن ته وکوچېد او له دغه ځای په سیاست کې ښکېل پاتې شو.

نواز شریف راتلونکې شنبه د اکتوبر پر ۲۱ پاکستان ته ستنېدل او راتلونکو ټاکنو کې د مسلم لیګ په مشرۍ لوبېدل غواړي.

تېره میاشت د ښاغلي شریف او د پاکستان د څو نورو لومړیو وزیرانو اړوند د فساد یوه دوسیه بېرته را ژوندۍ شوه، خو وکیل یې امجد خان خان وايي، چې د اسلام اباد سترې محکمې د هغه د خوندیتوب ضمانت منظور کړی دی.

دا لیدنه وروسته له هغې کیږي، چې په دې وروستیو کې یو شمېر رسنیو راپورونه خپاره کړل، چې د ای ایم ایف د پور په بدل کې پاکستان پر اوکراین یو شمېر توغندي او نورې وسلې پلورلې دي.

د پاکستان سرپرست لومړي وزیر انوارالحق کاکړ پر خپلې اېکس پاڼې له ولادیمیر پوتین سره د لیدنې یوه ویډیو خپره کړې، چې پکې نوموړي له روسیې سره د دوه اړخیزو همکاریو هیله مندي ښودلې ده.

نوموړي په سیمه کې د ترهګرۍ پر ضد د فعالیت، د پاکستان او روسیې مشترک اهدافو ته هم اشاره کړې ده.

همداراز د پاکستان د سرپرست لومړي وزیر له دفتره په خپره شوې خپر باڼه کې راغلي، چې سرپرست لومړي وزیر د پاکستان د دفاع، د استخباراتي معلوماتو د تبادلې او له ترهګرۍ سره د مبارزې په برخه کې له روسیې سره د اړیکو د پراختیا هیله مندي هم ښکاره کړې ده.

دا په داسې حال کې ده، چې په سیمه کې پاکستان د امریکا له ملاتړه برخمن هېواد ګڼل کیږي، که چېرې له روسیې سره د پاکستان اړیکې غښتلې کیږي، ښايي له امریکا سره یې پر اړیکو منفي اغېز وښیندي.

خو د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین بیا پر اقتصادي همکاریو او پیاوړتیا ټینګار کړی او د امنیتي همکاریو په اړه روسي رسنیو څه نه دي خپاره کړي.

د پاکستان او روسیې تر منځ اړیکې وروسته تر هغې لا ډېرې خرابې شوې، چې د اوکراین جګړې په لومړیو ورځو کې د پاکستان لومړی وزیر عمران خان روسیې ته لاړ او د اقتصادي اړیکو د پراختیا ژمنه یې وکړه.

هم مهاله په پاکستان کې د عمران خان پر ضد یو شمېر ګوندونو اتحاد وکړ او د نوموړي حکومت ته یې د عدم اعتماد رایه وکړ.

وروسته له دغو بدلونونو د رهبرۍ په کچه له روسیې سره د پاکستان اړیکې سستې شوې او د پخواني لومړي وزیر عمران خان په وینا، چې د ده حکومت یوازې له دې امله نسکور شو، چې دوی غوښتل له روسیې څخه ارزان تېل تر لاسه کړي او امریکا یې مخنیوی کاوه.

دغه دولتي هوایي شرکت چې حکومت یې د خصوصي کولو اعلان کړی، په سلګونو ملیارده روپۍ پوروړی دی.

د پی‌ای‌اې ویاند عبدالله خان رسنیو ته ویلي:«د تېلو نشتوالي د دوشنبې په ورځ د الوتنې عملیات خورا اغېزمن کړل او موږ د تېلو د کمښت له امله د سه شنبې په ورځ ۱۴ الوتنې لغوه کړې.»

‏پی‌اېس‌او د تادیاتو مسلو له امله د تېلو ورکړه بنده کړې ده او اوس یوازې د نغدو پیسو غوښتنه کوي.

ښاغلی خان په راتلونکو ورځو کې د نورو الوتنو د لغوه کېدو خبرداری هم ورکوي.

حکومت د دغه هوايي شرکت د خصوصي کولو پرېکړه کړې؛ خو په دې ترڅ کې يې د هوايي چلند د دوام لپاره هر ډول لنډمهاله ملاتړ بېرته واخيست.

د الوتنو ځنډول په داسې حال کې کېږي، چې پي‌ای‌اې تمه لري په راتلونکو دوو میاشتو کې انګلستان ته خپلې الوتنې بیا له سره پیل کړي.

افغان اېواک ډلې په پاکستان کې د افغان کډوالو په وروستي وضعیت اندېښنه څرګنده کړې، چې پکې د زیان منونکو افغانانو خوندیتوب او امنیت له لوی ګواښ سره مخامخ دی.

دغې ډلې لیکلي، د پاکستان حکومت وروستۍ پرېکړه نه یوازې د دغو افغانانو پر ژوند اغېز کوي؛ بلکې پراخ بشري، ملي، سیمه‌ییز او نړۍوال امنیت هم اغېزمنوي.

افغان اېواک ډلې د پاکستان د خلکو د «سخاوت او مېلمه پالنې » مننه کړې.

دوی لیکلي:« د افغانانو د اېستلو په اړه د حکومت وروستۍ پرېکړې اندېښمن کړي یو، ځکه چې دغې پرېکړې د ځانګړې کډوالۍ ویزې غوښتونکي او د متحده ایالاتو کډوالو د داخلې پروګرام ته راجع شوي افغانان اغېزمن کړي دي.»

په دغو کسانو کې پخواني ژباړونکي، خبریالان، ښځینه مشرانې او نور مسلکي کسان شامل دي، چې افغانستان ته د ستنېدو سره سم د پام وړ ګواښونو سره مخ دي.

دغه لیک کې راغلي، هغه افغانان چې د امریکا ویزو ته په تمه دي او په بېرته ستنېدو یې ژوند له ګواښ سره مخ کېږي، اېستل یې د بشردوستانه اصولو او نړۍوالو تړونونو خلاف عمل دی او دغه کړنه په ټولو او په ځانګړې توګه په ماشومانو او ښځو منفي اغېز کوي.

دوی وایي:« وضعیت ته په پام سره موږ غوښتنه کوو، چې د هغو افغانانو اېستل دې سملاسي ودرول شي چې متحده ایالاتو ته د تګ لپاره یې د ویزې غوښتنلیکونو تصویب ته په تمه دي او یا د متحده ایالاتو کډوالو د داخلې پروګرام ته راجع او منل شوي.»

اېواک ډلې غوښتنه کړې، چې پاکستان دې د زیان منونکو کسانو اېستلو ته چې د کډوالو او پناه غوښتونکو سره د انساني چلند په اړه د نړۍوالو مکلفیتونو سره په ټکر کې دي پاملرنه وکړي.

دوی وایي، په یقیني ډول به د دغو افغانانو اېستل له متحده ایالاتو سره د پاکستان پر اړیکو ناوړه اغېزه وکړي او او په نړۍواله ټولنه کې به د پاکستان شهرت ته تلپاتې زیان ورسوي.

اېواک ډله په امریکا کې د افغانانو د ځای پرځای کولو او بیا مېشتیدنې په برخه کې کار کوي.