د پاکستان یو وتلی سیاستوال نواز شریف درې ځلې لومړی وزیر شوی، خو د فساد د تورونو او له پوځ سره د ډغرو له امله یې یو ځل هم خپله دوره نه ده بشپړه کړې. پخپله خوښه جلاوطن شریف راتلونکې شنبه پاکستان ته ستنېږي او راتلونکو ټاکنو کې لوبېدو ته تیارېږي.
۷۳ کلن نواز شریف له ۱۹۹۰ تر ۹۳، بیا له ۱۹۹۷ تر ۹۹ او بیا هم له ۲۰۱۳ تر ۱۷ لومړی وزیر و، خو اول ځل د پوځ ملاتړي ولسمشر، بیا کودتا او دریم وار هم د محکمې له خوا بې واکه شو.
نواز شریف صنعي کورنۍ کې وزېږېد، د پولادو تولید سره یې پیسې پیدا او د اتفاق ګروف په نوم د کورنۍ شرکت یې پراخ کړ.
نوموړی د ۱۹۷۰ کلونو په وروستیو کې سیاست ته لاړ او پر ۱۹۸۱ کال د پنجاب صوبايي مالي وزیر شو.
نواز شریف له جنرالانو سره د نږدې اړیکو په لرلرو مشهور و، دوی یې د پنجاب له حیرانوونکې اقتصادي ودې اغېزمن کړي وو. د پوځي ډیکټاټور ضیاالحق په لاس روزل شوی و. د جنرالانو په ملاتړ پر ۱۹۸۵ کال د پاکستان د ډېر وګړې او پرمختللې صوبې پنجاب سروزیر شو.
پر ۱۹۹۰ کال ټولټاکنو کې اول ځل د پاکستان لومړی وزیر او د دغه هېواد د لومړنۍ وزیر اعظمې بې نظیر بوټو ځای ناستی شو، چې د وخت ولسمشر یې حکومت د بډو او فساد د تورونو له امله ړنګ کړی و.
پر ۱۹۹۳ کال نواز شریف له ولسمشر سره دوښمني پیل کړه او هغه یې هم حکومت د خېلپالنې او فساد په تور ختم کړ.
سترې محکمې د نواز شریف حاکمیت بېرته واکمن کړ، خو ښاغلی شریف او ولسمشر پخلاینه کې پاتې راغلل او دواړو استعفا وکړه.
پر ۱۹۹۷ کال نواز شریف بیا د مسلم لیګ نواز ګوند په مشرۍ ټاکنې وګټلې او دویم ځل لومړی وزیر شو.
د نوموړي په دغه واکمنۍ کې پاکستان د ۱۹۹۸ کال مۍ کې اول ځل اټومي ازموینه وکړه، دا ګام د دغه هېواد سخت سیال هند ته ځواب و چې څو ورځې مخکې یې دوه اټومي ازموینې کړې وې.
د شریف په دغه لومړي وزارت کې هند او پاکستان د ۱۹۹ کال له مۍ تر جولای د لانجمن کشمیر په کارګل کې جګړه وکړه.
نواز شریف د ۱۹۹۹ کال وروستیو کې د پوځ لوی درستیز پروېز مشرف سره ښکېل شو او هغه هم د کودتا له لارې بې واکه کړ. وروسته نواز شریف پر عمر بند محکوم شو، خو د سعودي په منځګړتوب ریاض ته جلاوطن شو. هغه پر ۲۰۰۷ کال پاکستان ته ستون شو.
نواز شریف د ۲۰۱۳ کال ټولټاکنو کې د دغه هېواد د پخواني کرېکټ اتل عمران خان سره په سیالۍ کې برلاسی او دریم وار لومړی وزیر شو.
نواز شریف له هند سره د اړیکو عادي کولو هڅه وکړه، پر ۲۰۱۴ کال یې ور سره سوداګریزې خبرې وکړې. ور پسې کال د هند لومړی وزیر نرېندر مودي د پاکستان لاهور ښار ته لاړ او له ښاغلي شریف سره یې ولیدل.
پر ۲۰۱۷ کال د پاناما اسنادو اړوند د فساد دوسیو په پلټنو پسې د محکمې په حکم سره له واک لرې شو.
د ۲۰۱۸ کال جولای کې د پاکستان فساد ضد محکمې نوموړی د اختلاس له امله پر لس کلن بند محکوم کړ.
د ۲۰۱۸ کال په ډیسمبر کې نواز شریف د فساد اړوند بله دوسیه کې هم مجرم وبلل او پر اوه کاله بند محکوم او وروسته د ټول عمر لپاره له سیاست بې برخې اعلان شو.
هغه دا ټول تورونه رد کړل او ویې ویل چې سیاسي انګېزه لري.
نواز شریف د ۲۰۱۹ کال اکتوبر کې د طبي اسنادو وړاندې کولو له مخې خوشی شو او څو اونۍ وروسته لندن ته وکوچېد او له دغه ځای په سیاست کې ښکېل پاتې شو.
نواز شریف راتلونکې شنبه د اکتوبر پر ۲۱ پاکستان ته ستنېدل او راتلونکو ټاکنو کې د مسلم لیګ په مشرۍ لوبېدل غواړي.
تېره میاشت د ښاغلي شریف او د پاکستان د څو نورو لومړیو وزیرانو اړوند د فساد یوه دوسیه بېرته را ژوندۍ شوه، خو وکیل یې امجد خان خان وايي، چې د اسلام اباد سترې محکمې د هغه د خوندیتوب ضمانت منظور کړی دی.
ایران اسراییل ته خبرداری ورکړی، چې د جګړې د دوام په صورت کې به «مقاومت ډلې» جګړې ته داخل شي.
د ایران سپاه پاسدارانو د سه شنبې په ورځ اسراییل ته خبرداری ورکړ، که چېرې پر غزې خپل بریدونه بند نه کړي نو د مقاومت ډلو د لا زیاتو اقداماتو ته دې په تمه وي.
د تلې په پنځلسمه د دغې جګړې له پیل راهیسې د لبنان حزب الله ډلې د اسراییلي ځواکونو پر وړاندې ځوابیه بریدونه کړي او نورو ډلو یوازې د امریکا پر ګټو د برید پر ګواښ بسنه کړې.
د هغو ډلو نوملړ چې تهران یې ملاتړ کوي او امکان لري د حماس او اسراییل ترمنځ جګړه پیل کړي:
د لبنان حزب الله ډله
د لبنان حزب الله ډله په ۱۹۸۲ کال کې د ایران د سپاه پاسدارانو لهخوا د اسراییلي ځواکونو پر وړاندې چې پر لبنان یې یرغل کړی و، د مبارزې په موخه جوړه شوه.
حزب الله د اسراییل د سخت دښمن په توګه د دغه هېواد لپاره تر ټولو ستر ګواښ ګڼل کېږي.
د تلې په پنځلسمه له هغه وخته چې حماس ډلې پر اسراییل برید وکړ، حزب الله له اسراییلي ځواکونو سره د ډزو تبادله کړې، چې له ۲۰۰۶ کال راهیسې د دواړو خواوو تر منځ تر ټولو جدي نښته بلل کېږي.
په تېرو ۱۸ کلونو کې د حزب الله د وسلو زېرمه ستره شوې او د دغې ډلې د جنګیالیو شمېر چې لسګونو زرو ته رسېږي، د سوریې د ولسمشر بشارالاسد په ملاتړ د مخالفینو پر وړاندې جنګېدلي دي.
سربېره پر دې، حزب الله په سوریه او عراق کې ملیشهیي ډلې روزلي او په یمن کې د حوثي ډلې په څېر نور ځواکونه هم هڅولي دي.
د راپورونو له مخې، د حماس د جنګیالیو شمېر ۴۰ زرو ته رسېږي.
په عراق کې د ایران متحدې ملیشې
په عراق کې د ایران په ملاتړ د شیعه ملېشو ډلې په ۲۰۰۳ کال کې پر دغه هېواد د امریکا له برید وروسته په عراق کې تر ټولو په پیاوړو فعالینو بدلې شوې دي.
دا هغه ډله ده، چې لسګونه زره جنګیالي لري او د حشد الشعبي په نوم د داعش د اسلامي دولت سره په جګړه کې یې مهم رول لوبولی چې د یوې مودې لپاره یې د عراق لویه برخه نیولې وه.
په داسې حال کې چې د حماس او اسراییل ترمنځ جګړه مخ په زیاتېدو ده، د امریکا پوځ وايي د چهارشنبې په ورځ یې په عراق کې د دوی پر ځواکونو د بې پیلوټه الوتکې برید شنډ کړی دی.
د ایران تر ملاتړ لاندې عراقي ډلې په سوریه کې د بشارالاسد په ملاتړ جنګیدلې دي.
دغه ډلې پر امریکايي ځواکونو د بریدونو تاریخ لري او ایران دغو ډلو ته د بې پیلوټه الوتکو د کارولو روزنه ورکړې ده.
په سوریه کې د ایران تر ملاتړ لاندې ډلې
په ۲۰۱۱ کال کې د سوریې د کورنۍ جګړې له پیل راهیسې، ایران د بشارالاسد د رژیم د ملاتړ لپاره د ملېشو ډلې جوړې کړې.
دغه ډلې د ایران، عراق، افغانستان، پاکستان او ځینو نورو هېوادونو له وګړو جوړې شوې دي او د بشارالاسد د حکومت د نسکورېدو په مخنیوي کې یې اغېزناک رول لوبولی دی.
د رویټرز د راپور له مخې، سلګونه ایرانیان د بشارالاسد په دفاع کې وژل شوي هم دي.
د ایران تر ملاتړ لاندې ځواکونه په بېلابېلو سیمو لکه د سوریې او عراق پر پولو او د جولان لوړو ته نږدې چې د اسراییل لهخوا نیول شوي و، ځای پر ځای شوي دي.
اسراییل په ځلونو د سوریې دننه د دغو ځواکونو پر پوستو بریدونه کړي دي.
د یمن حوثي ډله
د یمن حوثي ډله چې د تهران بل متحد دی د تلې په اتلسمه خبرداری ورکړ، که امریکايي ځواکونه د غزې په جګړه کې لاسوهنه وکړي، دغه ډله به یې په ډرون او توغندیو ځواب ورکړي.
حوثي ډله له ۲۰۱۵ کال راهیسې د سعودي عربستان په مشرۍ له سیمهییز اېتلاف سره جنګیږي.
دغه ډله اوږده واټن وېشتونکي توغندي لري، چې په وار، وار یې د سعودي عربستان په ګډون د دغه هېواد د تېلو پر تاسیساتو بریدونه کړي دي.
د فارس خلیج په اوبو کې ګواښونه
د ایران او لوېدیځ ترمنځ د فارس خلیج د اوبو پر سر له ډېرې مودې راهیسې لانجه روانه ده، چې له دې لارې د نړۍ ډېره برخه تېل لېږدول کېږي.
له ۲۰۱۹ کال راهیسې، هلته په بېړیو یو لړ بریدونه شوي، چې ایران یې اصلي تورن دی.
په بحرین کې مېشت د امریکا پنځمه سمندري بېړۍ په دې سیمه کې د سوداګریزو بېړیو د ساتنې دنده پر غاړه لري.
د ایران سمندري ځواک د سپاه پاسدارانو په مشرۍ له چټکو بېړیو څخه جوړ دی.