• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

د نواز شریف د ژوند او سیاست په هکله څو حقیقتونه

۲۷ تله ۱۴۰۲ - ۱۹ اکتوبر ۲۰۲۳، ۱۱:۲۷ GMT+۱تازه شوی: ۲۸ تله ۱۴۰۲ - ۲۰ اکتوبر ۲۰۲۳، ۰۳:۳۳ GMT+۱

د پاکستان یو وتلی سیاستوال نواز شریف درې ځلې لومړی وزیر شوی، خو د فساد د تورونو او له پوځ سره د ډغرو له امله یې یو ځل هم خپله دوره نه ده بشپړه کړې. پخپله خوښه جلاوطن شریف راتلونکې شنبه پاکستان ته ستنېږي او راتلونکو ټاکنو کې لوبېدو ته تیارېږي.

۷۳ کلن نواز شریف له ۱۹۹۰ تر ۹۳، بیا له ۱۹۹۷ تر ۹۹ او بیا هم له ۲۰۱۳ تر ۱۷ لومړی وزیر و، خو اول ځل د پوځ ملاتړي ولسمشر، بیا کودتا او دریم وار هم د محکمې له خوا بې واکه شو.

نواز شریف صنعي کورنۍ کې وزېږېد، د پولادو تولید سره یې پیسې پیدا او د اتفاق ګروف په نوم د کورنۍ شرکت یې پراخ کړ.

نوموړی د ۱۹۷۰ کلونو په وروستیو کې سیاست ته لاړ او پر ۱۹۸۱ کال د پنجاب صوبايي مالي وزیر شو.

نواز شریف له جنرالانو سره د نږدې اړیکو په لرلرو مشهور و، دوی یې د پنجاب له حیرانوونکې اقتصادي ودې اغېزمن کړي وو. د پوځي ډیکټاټور ضیاالحق په لاس روزل شوی و. د جنرالانو په ملاتړ پر ۱۹۸۵ کال د پاکستان د ډېر وګړې او پرمختللې صوبې پنجاب سروزیر شو.

پر ۱۹۹۰ کال ټولټاکنو کې اول ځل د پاکستان لومړی وزیر او د دغه هېواد د لومړنۍ وزیر اعظمې بې نظیر بوټو ځای ناستی شو، چې د وخت ولسمشر یې حکومت د بډو او فساد د تورونو له امله ړنګ کړی و.

پر ۱۹۹۳ کال نواز شریف له ولسمشر سره دوښمني پیل کړه او هغه یې هم حکومت د خېلپالنې او فساد په تور ختم کړ.

سترې محکمې د نواز شریف حاکمیت بېرته واکمن کړ، خو ښاغلی شریف او ولسمشر پخلاینه کې پاتې راغلل او دواړو استعفا وکړه.

پر ۱۹۹۷ کال نواز شریف بیا د مسلم لیګ نواز ګوند په مشرۍ ټاکنې وګټلې او دویم ځل لومړی وزیر شو.

د نوموړي په دغه واکمنۍ کې پاکستان د ۱۹۹۸ کال مۍ کې اول ځل اټومي ازموینه وکړه، دا ګام د دغه هېواد سخت سیال هند ته ځواب و چې څو ورځې مخکې یې دوه اټومي ازموینې کړې وې.

د شریف په دغه لومړي وزارت کې هند او پاکستان د ۱۹۹ کال له مۍ تر جولای د لانجمن کشمیر په کارګل کې جګړه وکړه.

نواز شریف د ۱۹۹۹ کال وروستیو کې د پوځ لوی درستیز پروېز مشرف سره ښکېل شو او هغه هم د کودتا له لارې بې واکه کړ. وروسته نواز شریف پر عمر بند محکوم شو، خو د سعودي په منځګړتوب ریاض ته جلاوطن شو. هغه پر ۲۰۰۷ کال پاکستان ته ستون شو.

نواز شریف د ۲۰۱۳ کال ټولټاکنو کې د دغه هېواد د پخواني کرېکټ اتل عمران خان سره په سیالۍ کې برلاسی او دریم وار لومړی وزیر شو.

نواز شریف له هند سره د اړیکو عادي کولو هڅه وکړه، پر ۲۰۱۴ کال یې ور سره سوداګریزې خبرې وکړې. ور پسې کال د هند لومړی وزیر نرېندر مودي د پاکستان لاهور ښار ته لاړ او له ښاغلي شریف سره یې ولیدل.

پر ۲۰۱۷ کال د پاناما اسنادو اړوند د فساد دوسیو په پلټنو پسې د محکمې په حکم سره له واک لرې شو.

د ۲۰۱۸ کال جولای کې د پاکستان فساد ضد محکمې نوموړی د اختلاس له امله پر لس کلن بند محکوم کړ.

د ۲۰۱۸ کال په ډیسمبر کې نواز شریف د فساد اړوند بله دوسیه کې هم مجرم وبلل او پر اوه کاله بند محکوم او وروسته د ټول عمر لپاره له سیاست بې برخې اعلان شو.

هغه دا ټول تورونه رد کړل او ویې ویل چې سیاسي انګېزه لري.

نواز شریف د ۲۰۱۹ کال اکتوبر کې د طبي اسنادو وړاندې کولو له مخې خوشی شو او څو اونۍ وروسته لندن ته وکوچېد او له دغه ځای په سیاست کې ښکېل پاتې شو.

نواز شریف راتلونکې شنبه د اکتوبر پر ۲۱ پاکستان ته ستنېدل او راتلونکو ټاکنو کې د مسلم لیګ په مشرۍ لوبېدل غواړي.

تېره میاشت د ښاغلي شریف او د پاکستان د څو نورو لومړیو وزیرانو اړوند د فساد یوه دوسیه بېرته را ژوندۍ شوه، خو وکیل یې امجد خان خان وايي، چې د اسلام اباد سترې محکمې د هغه د خوندیتوب ضمانت منظور کړی دی.

ترویج لرونکی

سرچینې: ایران د ملي مقاومت جبهه پر طالبانو له بریدونو منع کړې ده
۱

سرچینې: ایران د ملي مقاومت جبهه پر طالبانو له بریدونو منع کړې ده

۲

د ژبې ورځې نمانځل: په هالنډ کې فرهنګیانو د پښتو ژبې پر ډیجیټلي کېدو ټینګار کړی

۳

پاکستان: د افغان کډوالو د ایستلو بهیر دې په ۴۵ ورځو کې بشپړ شي

۴

امریکا کې د ملي ګارډ د یوې سرتېرې د وژنې په تور افغان وګړی له ۱۷ نویو تورونو سره مخ شو

۵

افغان ایواک: په قطر او پاکستان کې زرګونه افغانان د کډوالۍ د بندو پروګرامونو قرباني دي

•
•
•

نور کیسې

د حقاني سفرونه او څرګندونې

۲۷ تله ۱۴۰۲ - ۱۹ اکتوبر ۲۰۲۳، ۱۰:۰۳ GMT+۱
•
صفدر سلېمانخېل
د حقاني سفرونه او څرګندونې
100%

د طالبانو داخله وزیر سراج الدین حقاني په وروستیو اونیو کې مختلفو ولایتونو ته سفرونه کړي او په خپلو ویناوو کې یې هڅه کړې ده چې د طالبانو اداره او که لا دقیق ووایو،په طالبانو کې خپله ډله انعطاف ته تیاره وښیي.

ده په خپلو ویناوو کې پر ملي وحدت ټینګار کړی دی، د تفاهم او یو بل منلو خبره یې کړې ده او په بامیان کې یې د کریم خلیلي او محمد محقق نومونه واخیستل چې هېواد ته دې راشي.

حقاني په وروستیو اونیو کې له امرباالمعروف ادارې هم غوښتنه وکړه چې له خلکو سره دې نرم چلند وکړي. ده ان د فلسطین د وروستیو خونړیو پېښو په مناسبت نرم دریځ خپل کړ.

سراج الدین حقاني په دغو سفرونو او داسې څرګندونو کې د څه شي په لټه کې دی؟

حقاني په خپله یوه وروستۍ وینا کې ویلي دي چې پر موږ باندې د بلا او بَبَو ګومان کېده او دا ګومان ناسم و.

دوی ته په څه دلیل د بلا په سترګه کتل کېدل؟ د دوی مخینه څه ده؟

د سراج الدین حقاني پلار جلال الدین حقاني د داوود خان د جمهوریت په زمانه کې د پاکستان په حقانیه مدرسه کې درس لوست او لههمدې مدرسې سره د تړاو په سبب ېې ځان ته حقاني تخلص غوره کړ.

ده په همدې وخت کې، چې په پاکستان کې ذوالفقار علي بوټو صدراعظم و او له کابل سره یې روابط ښه نه وو، درس پرېښود او وسله وال مخالفت ته یې لاس واچاوه.

د شوروي عسکرو له یرغل وروسته چې په افغانستان کې جهاد زور واخیست، جلال الدین حقاني د یوه مهم قومندان په توګه راڅرګند شو. ده که څه هم د مولوي محمد یونس خالص د اسلامي حزب په چوکاټ کې فعالیت کاوه، خو تر ډېره بریده مستقل و او اکثره جبهې یې د لویې پکتیا په ساحه کې وو.

د مجاهدینو له بري وروسته جلال الدین حقاني عدلیه وزیر وټاکل شو او چې کله په کابل کې تنظیمي جګړې پیل شوې، دی بې طرفه پاته شو او د منځګړتوب لپاره یې له استاد رباني، استاد مزاري، احمد شاه مسعود، ګلبدین حکمتیار او نورو سره لیدنې وکړې.

کله چې طالبان راپیدا شول، جلال الدین حقاني په ۱۹۹۶کال کې ورسره ملګری شو. هغوی د قبایلو چارو وزارت ورکړ. د یولسم سپتمبر له پېښو وروسته چې د طالبانو حکومت ړنګ شو، حقاني له طالب مشرانو سره پاکستان ته واوښت او له طالبانو سره د عمر تر پایه ملګری پاتې شو.

جلال الدین حقاني چې د عمر په وروستیو کلونو کې ناروغ و، د دوی په ډله کې د ده اړوند کارونه د ده زوی سراج الدین حقاني ته وسپارل شول.

که څه هم د حقاني ګروپ او نورو طالبانو تر منځ د توپیر خبرې کېدلې خو دغه توپیرونه او احتمالا پټ کشمکشونه هغه وخت زیات محسوس شول چې د طالبانو په کړیو کې د ملا منصور د ځای ناستۍ غونډې روانې وې.

داسې ښکارېده چې حقانیان غواړي هم طالبان واوسي او هم په طالبانو کې خپل مستقل هویت ولري او د مشرتابه په فیصلو کې یې پوره برخه وي.

حقانیان چې د نړۍ په مطبوعاتو کې د حقاني شبکې په نوم مشهور شوي، نسبت نورو طالبانو ته په شمېر کم خو منظم دي. په جګړو او په ډېرو پېچلو حملو او ځانمرګو بریدونو کې د دوی برخه زیاته وه.

نورو طالبانو پر پټو مرستو سربېره چې ورسره کېدلې، د پیسو د پیدا کولو لپاره د هیروینو په قاچاق زیاته تکیه کوله خو حقانیانو د هیروینو پر قاچاق سربېره د کانونو استخراج او نورو مختلفو ذریعو ته هم توجه وکړه او شتمن شول.

له بلې خوا حقانیانو، په تېره بیا له ۲۰۰۷ کال څخه وروسته د نورې نړۍ له ترهګرو ډلو سره چې په افغانستان کې یې فعالیت کول غوښتل، رابطه ټینګه کړه.

په دغو خارجي ډلو کې د چین، چیچن، تاجکستان، اوزبکستان، کشمیر او نورو سیمو جګړه مار شامل وو. له دغو ډلو سره د رابطې په نتیجه کې حقاني شبکه د نړۍ په کچه لا زیاته منزوي شوه خو د شبکې د منځ نظم یې ورسره لا پیاوړی شو.

حقاني شبکه که څه هم له نورې نړۍ لرې شوه خو له پاکستان سره په نژدې اړیکو کې یې خلل رانغی. پاکستان د کندهار د طالبانو مهم مشر ملا برادر په زندان کې ساتلی و، خو حقانیان یې نازول او حمایه کول.

داسې ښکاري چې د نورې نړۍ په څېر-البته پرته له پاکستان څخه- ایران هم پر حقاني شبکې بدګومانه وو، ځکه ایران په طالب قومندانانو کې د ابراهیم صدر او قیوم ذاکر ډېر ملاتړ کړی دی او دا دواړه قومندانان له حقانیانو سره په پټ کشمکش کې پاتې شوي دي.

د جمهوریت تر نسکورېدو میاشت دوه مخکې امریکا په یوه رپورټ کې حقاني شبکه له طالبانو سره د ارتباط اصلي ذریعه وښودله او د طالبانو تر واکمنېدو لږ وروسته د القاعدې مشر ایمن الظواهري په کابل کې د خلیفه سراج الدین حقاني د یوه مشاور په کور کې ووژل شو.

کله چې سراج الدین حقاني د طالبانو داخله وزیر شو، تر یوې مودې به یې د داسې عکسونو له اخیستلو ډډه کوله چې مخ یې پکې پوره ښکاره شي. ظاهرا له ده سره وېره وه چې امریکا به حمله ورباندې وکړي.

د طالبانو د حکومت په لومړیو میاشتو کې سراج الدین حقاني د ځانمرګو تعریفونه هم زیات کول او ګواکې داسې یې ښودل چې که په دوی حمله وشي نو دوی به یو ځل بیا پر ځانمرګو تکیه وکړي. خو د وخت په تېرېدو سره د سراج الدین حقاني وېره کمه شوه. ایا الظواهري یې امریکا ته په ګوتو ورکړ او په دې ډول یې خپل مشکلات کم کړل؟ ایا له داعش سره په مقابله کې هڅې یې د داعش نړیوالو مخالفانو ته د منلو وړ دي؟ اټکلونه اسان دي خو هغه څه چې ښکاره دي دا دي چې د دې شبکې مشران د بهرنیو په مقابل کې نرم غږېږي او دغسې دریځ یې له پخواني دریځ سره ښکاره توپیر لري.

حقانیان که څه هم د جمهوریت له نسکورېدو وروسته له نورو هېوادونو سره د خصومت له حالته راوتلي ښکاري خو برعکس، له پاکستان سره یې احتمالا فاصله زیاته شوې ده، ځکه پاکستاني طالبانو له دې شبکې سره نژدې اړیکې لرلې او دوی تر اوسه نه دي توانېدلي چې پاکستاني طالبان په پاکستان کې له حملو راوګرځوي.

حقاني شبکه لکه څنګه چې په خارجکې د خپل تصویر بهترولو ته اړتیا ویني، دغسې په داخل کې هم د ځان په اړه د یو نوي تصویر د وړاندې کولو هڅه کوي. دې شبکې چې په ځانمرګو برېدونو کې زیاته برخه لرله، په عام ولس کې تر نورو طالبانو زیاته بوږنوونکې معرفي شوې ده.

د دې شبکې مشران د دغه تصویر د بدلولو لپاره کابل ته د راتلو له پیله په هڅه کې دي. د جمهوریت د نسکورېدو په لومړیو ورځو کې چې لا د طالبانو کابینه نه وه معرفي شوې ، خلیل الرحمن حقاني د جمهوریت د وخت د پاتې مشرانو لیدو ته ورغی او د روغې جوړې نیت یې څرګند کړ.

اوس چې د دې شبکې مشر سراج الدین حقاني ځان یو څه ډېر خوندي احساسوي، نو په ولایتونو ګرځي او غواړي خلکو ته ځان د تفاهم او تعامل سړی معرفي کړي.

حقانیان شاید په دې پوهېږي چې د افغانستان نور لوري به بالاخره یوه ورځ په مستقیم یا غیرمستقیم ډول د هیواد د قدرت صحنې ته راستنېږي نو د دې شبکې په ګټه دا ده چې تر نورو طالبانو مخکې د تعامل او تفاهم اواز اوچت کړي او په دې ډول خپل دریځ پیاوړی وساتي.

یادونه: دا لیکنه د لیکوال خپل نظر دی او د افغانستان انټرنشنل پښتو سیاست نه منعکسوي.

د سلمان خان ټایګر ۳ فلم ټرېلر خپور شو

۲۷ تله ۱۴۰۲ - ۱۹ اکتوبر ۲۰۲۳، ۰۶:۵۳ GMT+۱
د سلمان خان ټایګر ۳ فلم ټرېلر خپور شو
100%

د سلمان خان ټایګر فلمونو د لړۍ دریمه برخه د روان کال د نومبر میاشتې په ۱۲مه نېټه په هند کې د دیوالي په مراسمو کې په بېلابېلو سینماګانو کې نندارې ته وړاندې کیږي. ټایګر۳ یو اکشن فلم دی چې د منیش شرما له خوا یې لارښوونه شوې او د یش راج کمپنۍ له لوري ادیتیا چوپړا تولید کړی دی.

سلمان خان، کټرینا کیف او عمران هاشمي د یاد فلم اصلي لوبغاړي دي.

د سلمان خان دوه نور ټایګر فلمونو کې هیواد ژغوري، خو په دې فلم کې خپل کورنۍ ژغوري او عمران هاشمي په کې منفي رول لوبولی دی.

د سلمان خان مینه وال د سینما پر پرده د یاد فلم کتلو ته په بی صبرۍ انتظار دي او تمه کیږي چې دغه فلم به د دوو تیرو ټایګر فلمونو پرتله ډيرې پیسې وګټي.

د (ایک تا ټایګر) په فلم کې سلمان خان د هند لپاره د جاسوس په توګه کار کوي او کټریناکیف د پاکستان لپاره، او دواړه یو پر بل میینیږي او بلاخره د دوی هیوادونه کوښښ کوي چې دوی له منځه یوسي.

د دغه فلم لارښود کبیر خان و، چې لیدونکو یې زیات خوښ کړی و، په هغه کال یې شاوخوا ۶۲،۵۶ میلیونه ډالره ګټه وکړه.

همدارنګه په ۲۰۱۷ کال کې د کبیر خان په لارښوونې او د سلمان خان او کټرینا کیف په ادارکارۍ (ټایګر زنده هې) فلم نندارې ته وړاندې شو.

د دغه فلم کیسه هم د جاسوسۍ په اړه ده ټایګر(سلمان خان) او زویا (کټرینا کیف ) له هند څخه د باندې، د هند په غوښتنه هغه هندۍ او پاکستانۍ روغتیاپالانې ژغوري چې د داعش له لوري په روغتون کې یرغمل شوې وې.

دغه فلم په باکس آفیس کې ۸۷،۵۳ میلیونه ډالر ګټلي و.

د اسراییل او حماس د جګړې زیاتېدل؛ ایا په منځني ختیځ کې د ایران متحدین جګړې ته چمتو کېږي؟

۲۷ تله ۱۴۰۲ - ۱۹ اکتوبر ۲۰۲۳، ۰۳:۳۸ GMT+۱
د اسراییل او حماس د جګړې زیاتېدل؛ ایا په منځني ختیځ کې د ایران متحدین جګړې ته چمتو کېږي؟
100%

رویټرز لیکي، چې د اسراییل او حماس تر منځ جګړه پراخه شوې او دې جګړې ته د ایران د متحدو ډلو د ننوتلو احتمال زیات شوی دی. حماس او اسلامي جهاد د «مقاومت د محور» په نوم د اسراییل د جګړې اصلي اړخونه دي.

ایران اسراییل ته خبرداری ورکړی، چې د جګړې د دوام په صورت کې به «مقاومت ډلې» جګړې ته داخل شي.

د ایران سپاه پاسدارانو د سه شنبې په ورځ اسراییل ته خبرداری ورکړ، که چېرې پر غزې خپل بریدونه بند نه کړي نو د مقاومت ډلو د لا زیاتو اقداماتو ته دې په تمه وي.

د تلې په پنځلسمه د دغې جګړې له پیل راهیسې د لبنان حزب الله ډلې د اسراییلي ځواکونو پر وړاندې ځوابیه بریدونه کړي او نورو ډلو یوازې د امریکا پر ګټو د برید پر ګواښ بسنه کړې.

د هغو ډلو نوملړ چې تهران یې ملاتړ کوي او امکان لري د حماس او اسراییل ترمنځ جګړه پیل کړي:


د لبنان حزب الله ډله

د لبنان حزب الله ډله په ۱۹۸۲ کال کې د ایران د سپاه پاسدارانو له‌خوا د اسراییلي ځواکونو پر وړاندې چې پر لبنان یې یرغل کړی و، د مبارزې په موخه جوړه شوه.

حزب الله د اسراییل د سخت دښمن په توګه د دغه هېواد لپاره تر ټولو ستر ګواښ ګڼل کېږي.

د تلې په پنځلسمه له هغه وخته چې حماس ډلې پر اسراییل برید وکړ، حزب الله له اسراییلي ځواکونو سره د ډزو تبادله کړې، چې له ۲۰۰۶ کال راهیسې د دواړو خواوو تر منځ تر ټولو جدي نښته بلل کېږي.

په تېرو ۱۸ کلونو کې د حزب الله د وسلو زېرمه ستره شوې او د دغې ډلې د جنګیالیو شمېر چې لسګونو زرو ته رسېږي، د سوریې د ولسمشر بشارالاسد په ملاتړ د مخالفینو پر وړاندې جنګېدلي دي.

سربېره پر دې، حزب الله په سوریه او عراق کې ملیشه‌یي ډلې روزلي او په یمن کې د حوثي ډلې په څېر نور ځواکونه هم هڅولي دي.

100%



د راپورونو له مخې، د حماس د جنګیالیو شمېر ۴۰ زرو ته رسېږي.


په عراق کې د ایران متحدې ملیشې

په عراق کې د ایران په ملاتړ د شیعه ملېشو ډلې په ۲۰۰۳ کال کې پر دغه هېواد د امریکا له برید وروسته په عراق کې تر ټولو په پیاوړو فعالینو بدلې شوې دي.

دا هغه ډله ده، چې لسګونه زره جنګیالي لري او د حشد الشعبي په نوم د داعش د اسلامي دولت سره په جګړه کې یې مهم رول لوبولی چې د یوې مودې لپاره یې د عراق لویه برخه نیولې وه.

په داسې حال کې چې د حماس او اسراییل ترمنځ جګړه مخ په زیاتېدو ده، د امریکا پوځ وايي د چهارشنبې په ورځ یې په عراق کې د دوی پر ځواکونو د بې پیلوټه الوتکې برید شنډ کړی دی.

د ایران تر ملاتړ لاندې عراقي ډلې په سوریه کې د بشارالاسد په ملاتړ جنګیدلې دي.

دغه ډلې پر امریکايي ځواکونو د بریدونو تاریخ لري او ایران دغو ډلو ته د بې پیلوټه الوتکو د کارولو روزنه ورکړې ده.


په سوریه کې د ایران تر ملاتړ لاندې ډلې

په ۲۰۱۱ کال کې د سوریې د کورنۍ جګړې له پیل راهیسې، ایران د بشارالاسد د رژیم د ملاتړ لپاره د ملېشو ډلې جوړې کړې.

دغه ډلې د ایران، عراق، افغانستان، پاکستان او ځینو نورو هېوادونو له وګړو جوړې شوې دي او د بشارالاسد د حکومت د نسکورېدو په مخنیوي کې یې اغېزناک رول لوبولی دی.

د رویټرز د راپور له مخې، سلګونه ایرانیان د بشارالاسد په دفاع کې وژل شوي هم دي.

د ایران تر ملاتړ لاندې ځواکونه په بېلابېلو سیمو لکه د سوریې او عراق پر پولو او د جولان لوړو ته نږدې چې د اسراییل له‌خوا نیول شوي و، ځای پر ځای شوي دي.

اسراییل په ځلونو د سوریې دننه د دغو ځواکونو پر پوستو بریدونه کړي دي.



د یمن حوثي ډله

د یمن حوثي ډله چې د تهران بل متحد دی د تلې په اتلسمه خبرداری ورکړ، که امریکايي ځواکونه د غزې په جګړه کې لاسوهنه وکړي، دغه ډله به یې په ډرون او توغندیو ځواب ورکړي.

حوثي ډله له ۲۰۱۵ کال راهیسې د سعودي عربستان په مشرۍ له سیمه‌ییز اېتلاف سره جنګیږي.

دغه ډله اوږده واټن وېشتونکي توغندي لري، چې په وار، وار یې د سعودي عربستان په ګډون د دغه هېواد د تېلو پر تاسیساتو بریدونه کړي دي.


د فارس خلیج په اوبو کې ګواښونه

د ایران او لوېدیځ ترمنځ د فارس خلیج د اوبو پر سر له ډېرې مودې راهیسې لانجه روانه ده، چې له دې لارې د نړۍ ډېره برخه تېل لېږدول کېږي.

له ۲۰۱۹ کال راهیسې، هلته په بېړیو یو لړ بریدونه شوي، چې ایران یې اصلي تورن دی.

په بحرین کې مېشت د امریکا پنځمه سمندري بېړۍ په دې سیمه کې د سوداګریزو بېړیو د ساتنې دنده پر غاړه لري.

د ایران سمندري ځواک د سپاه پاسدارانو په مشرۍ له چټکو بېړیو څخه جوړ دی.

د اسلامي همکاریو سازمان پر اسراییل د نړۍوالو قوانینو د رعایتولو لپاره د فشار غوښتنه وکړه

۲۶ تله ۱۴۰۲ - ۱۸ اکتوبر ۲۰۲۳، ۲۰:۲۹ GMT+۱
د اسلامي همکاریو سازمان پر اسراییل د نړۍوالو قوانینو د رعایتولو لپاره د فشار غوښتنه وکړه
100%

د اسلامي همکاریو د سازمان سرمنشي حسین ابراهیم طه د دې سازمان په ناسته کې پر اسراییل د نړۍوالو فشارونو غوښتنه وکړه، چې له مخې یې اسراییلد نړۍوالو قوانینو، بشري حقونو او د ملګرو ملتونو پرېکړه لیکونو ته غاړه کیږدي. ګڼو هېوادونو په غزه کې پر ملکي وګړو د اسراییل برید غندلی دی.

د اسلامي همکاریو د سازمان غړو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو د چهارشنبې په ورځ (د تلې په ۲۶مه) په جده کې د حماس او اسراییل ترمنځ پوځي شخړې زیاتوالي ته د حل لارې په اړه غونډه وکړه.

دا ناسته د سعودي عربستان په بلنه په غزه کې د ملکي وګړو مرګ ژوبلې ته د بېړنۍ رسېدنې او په سیمه کې د بې ثباتۍ د زیاتېدو په اړه جوړه شوې وه.

په دغه کتنه کې د اسلامي همکاریو سازمان سرمنشي حسین ابراهیم طه له فلسطین سره د اسلامی هېوادونو په پیوستون باندې د ټینګار ترڅنګ وویل، چې دغه سازمان د فلسطیناینو له مشروع مبارزې چې د خپل سرنوشت د ټاکلو او د یوه خپلواک هېواد د جوړلو په برخه کې کوي، خپل غوڅ ملاتړ اعلانوي.

هغه زیاته کړه: «موږ د اسراییل د دې بې ساري تېري د مخنیوي لپاره او د غزې تړانګې ته د درملو ، خوراکي توکو او اړینو توکو رسولو اسانه کولو لپاره د بشردوستانه دهلیزونو پرانستلو باندې هم ټینګار کوو».

ښاغلي طه څرګنده کړه، چې پر فلسطیني ولس د اسراییل د بریدونو دوام به امنیت او ثبات خراب کړي، کرکه او تاوتریخوالی به ډېر کړي.

هغه د اسلامي همکاريو د سازمان د غړو په استازيتوب له نړۍوالې ټولنې وغوښتل چې اسراييل دې ته اړ کړي، چې د نړۍوالو قوانينو، نړۍوال بشري حقونو او د ملګرو ملتونو پرېکړه ليکونو ته غاړه کېږدي.

هغه وویل، چې په دې غونډه کې د اسلامي هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو موافقه وکړه، چې د فلسطین د خلکو پر وړاندې د وحشیانه تيري پایلې، په ځانګړې توګه د غزې په تړانګه کې "دوامداره تیري" ته رسیدګي وکړي.

د اسلامي همکاریو د سازمان سرمنشي اسراییل په دې تورن کړ، چې د استوګنې، تعلیمي او روغتیايي مرکزونو په نښه کولو سره یې «ټول اساسي اخلاقي اصول او ارزښتونه تر پښو لاندې کړي دي».

د سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزیر فیصل بن فرحان په دې غونډه کې وویل، چې نړۍواله ټولنه باید په غزه کې د فلسطینیانو د ملاتړ لپاره مسوولانه دریځ غوره کړي.

هغه د یوه خپلواک فلسطیني دولت د جوړولو او د نړۍوالو پرېکړه لیکونو د عملي کولو سره په ټینګار د غزې د محاصرې د ختمولو غوښتنه وکړه.

ایراني رسنیو هم راپور ورکړی، چې د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر حسین امیرعبداللهیان پر غزې د اسراییل د بریدونو د جدي، پرېکنده او چټک تعقیب، غزې ته د بشري مرستو د سمدستي لېږلو او د غزې د خلکو له بې ځایه شویو سره د مبارزې پر اړتیا ټینګار کړی.

د ایران دغه جګپوړي ډېپلوماټ له اسلامي هېوادونو وغوښتل چې له «اسراییلي رژیم» سره خپلې اړیکې پرې کړي او د دغه هېواد پر توکو بندیز ولګوه.

ښاغلي امیرعبداللهیان همدا شان د فلسطین د ملاتړ لپاره د اسلامي حقوق پوهانو د یوې ډلې د جوړولو غوښتنه وکړه، ترڅو په نړۍوالو محکمو کې د «اسراییل د جنګي جنایتونو» او د هغو د ملاتړو د محاکمې لپاره شرایط برابر شي.

دا ناسته په داسې حال کې ترسره کېږي، چې د غزې پر تړانګې د اسراييل پوځ له هوايي بمباريو وروسته په سیمه کې د ملکي وګړو د مرګ ژوبلې د زياتېدو راپورونه ورکول کېږي.

په تېرو دولسو ورځو کې د پرله پسې نښتو په وروستۍ پېښه کې چې د غزې په تړانګه کې د الاهلي روغتون په نښه شو، لږ تر لږه پنځه سوه کسان ووژل شول.

نظرپوښتنه: جمهوري غوښتونکي او ډېموکراټان په دې باور دي چې افغانستان د جګړې ارزښت نه درلود

۲۶ تله ۱۴۰۲ - ۱۸ اکتوبر ۲۰۲۳، ۱۹:۱۰ GMT+۱
نظرپوښتنه: جمهوري غوښتونکي او ډېموکراټان په دې باور دي چې افغانستان د جګړې ارزښت نه درلود
100%

له افغانستان څخه د امریکايي پوځیانو له وتلو دوه کاله وروسته؛ یوه نوې نظرپوښتنه ښيي، چې د بېلابېلو مسایلو په اړه له سختو اختلافونو سره-سره، ډېموکراټان او جمهوري غوښتونکي رایه ورکوونکي په یوه خبره موافق دي: افغانستان د جګړې ارزښت نه درلود.

دا د اسوشیټیډ پرېس او یوې څېړنیزې ادارې له خوا په ګډه شوې سروې ده، چې د نن چهارشنبه خپره شوه.

امریکا د ۲۰۰۱ کال د سپټمبر د یوولسمې له حملې او القاعده ته د سزا ورکولو وروسته پر افغانستان برید وکړ. په همدغه کال کې د طالبانو تر نسکوریدو وروسته؛ امریکا خپل ماموریت له القاعدې سره د مبارزې څخه نیولې د دولت جوړونې او په افغانستان او بیا عراق کې د ډېموکراسۍ په خپرولو بدل کړ.

دوه پر درېیمه برخه امریکایان، ۶۵٪ډېموکراټان او ۶۳٪ جمهوري غوښتونکي په دې باور دي، چې د افغانستان ماموریت په دې هېواد کې د امریکا د دوو لسیزو جګړو ارزښت نه درلود.

ډېری امریکایان په دې باور نه دي، چې امریکا دې له افغانستانه د ترهګریزو ګواښونو له منځه وړلو په څېر اهداف ترلاسه کړي.

یوه امریکايي اسوشیټیډ پرېس ته ویلي، چې په افغانستان کې جګړه له پیله د ګټلو وړ نه وه.

هغه وویل، چې امریکا باید په افغانستان کې د شوروي اتحاد ماتې ته پام کړی وی.

یو بل امریکایي تبعه چې په سروې کې یې برخه اخیستې؛ دې خبري اژانس ته ویلي، چې په افغانستان کې د طالبانو له راتګ څخه خوښ نه دی، خو دی فکر کوي چې نور هلته پاتې کېدل ګټور نه وو.

د امریکا د ولسمشر جو بایډن حکومت ویلي دي، چې په افغانستان کې د القاعدې د ځپلو له امله امریکا خپل هدف تر لاسه کړی او په دغه هېواد کې د نورو امریکایي ځواکونو شتون ته اړتیا نه لیدل کیږي.

خو د سروې پر بنسټ شاوخوا ۴۶ سلنه امریکایان په دې باور دي چې امریکا دغه هدف ترلاسه کړی دی.

له بلې خوا دغه سروې ښيي، چې ډېری خلک له افغانستانه د امریکايي ځواکونو وتل ګډوډ او غیر پلان شوي بولي.

په افغانستان کې د امریکا ناکامۍ د نړۍ په کچه د دغه هېواد د رول په اړه د رایه ورکوونکو نظرونه اغېزمن کړي دي.

۵۵ سلنه جمهوري غوښتونکي په دې باور دي چې امریکا باید په نړۍوالو چارو کې کم رول ولوبوي.

په نړۍ کې د امریکا د پیاوړي رول ملاتړ د ډېموکراټانو په منځ کې لوړ دی. یوازې 15٪ ډېموکراټان په دې باور دي چې د امریکا نړۍوال رول به کم شوی وي.

دغه اختلاف د امریکا په بهرنۍ پالیسۍ کې هم څرګندیږي. په داسې حال کې چې امریکا د روسیې پر ضد د لویدیځو هېوادونو ترمنځ د ایتلاف په جوړولو او د اوکراین په ملاتړ کې اصلي رول لوبوي، جمهوري غوښتونکي سیاستوال له سپینې ماڼۍ غواړي چې خپل ملاتړ کم کړي او له اوکراین سره مالي مرستې د امریکا په کورنیو چارو ولګوي.