پاکستانۍ رسنۍ: د پي‌ای‌اې شرکت د تېلو د کمښت له امله ۱۴ الوتنې لغوه کړې

افغان اېواک ډلې په پاکستان کې د افغان کډوالو په وروستي وضعیت اندېښنه څرګنده کړې، چې پکې د زیان منونکو افغانانو خوندیتوب او امنیت له لوی ګواښ سره مخامخ دی.

دغې ډلې لیکلي، د پاکستان حکومت وروستۍ پرېکړه نه یوازې د دغو افغانانو پر ژوند اغېز کوي؛ بلکې پراخ بشري، ملي، سیمه‌ییز او نړۍوال امنیت هم اغېزمنوي.

افغان اېواک ډلې د پاکستان د خلکو د «سخاوت او مېلمه پالنې » مننه کړې.

دوی لیکلي:« د افغانانو د اېستلو په اړه د حکومت وروستۍ پرېکړې اندېښمن کړي یو، ځکه چې دغې پرېکړې د ځانګړې کډوالۍ ویزې غوښتونکي او د متحده ایالاتو کډوالو د داخلې پروګرام ته راجع شوي افغانان اغېزمن کړي دي.»

په دغو کسانو کې پخواني ژباړونکي، خبریالان، ښځینه مشرانې او نور مسلکي کسان شامل دي، چې افغانستان ته د ستنېدو سره سم د پام وړ ګواښونو سره مخ دي.

دغه لیک کې راغلي، هغه افغانان چې د امریکا ویزو ته په تمه دي او په بېرته ستنېدو یې ژوند له ګواښ سره مخ کېږي، اېستل یې د بشردوستانه اصولو او نړۍوالو تړونونو خلاف عمل دی او دغه کړنه په ټولو او په ځانګړې توګه په ماشومانو او ښځو منفي اغېز کوي.

دوی وایي:« وضعیت ته په پام سره موږ غوښتنه کوو، چې د هغو افغانانو اېستل دې سملاسي ودرول شي چې متحده ایالاتو ته د تګ لپاره یې د ویزې غوښتنلیکونو تصویب ته په تمه دي او یا د متحده ایالاتو کډوالو د داخلې پروګرام ته راجع او منل شوي.»

اېواک ډلې غوښتنه کړې، چې پاکستان دې د زیان منونکو کسانو اېستلو ته چې د کډوالو او پناه غوښتونکو سره د انساني چلند په اړه د نړۍوالو مکلفیتونو سره په ټکر کې دي پاملرنه وکړي.

دوی وایي، په یقیني ډول به د دغو افغانانو اېستل له متحده ایالاتو سره د پاکستان پر اړیکو ناوړه اغېزه وکړي او او په نړۍواله ټولنه کې به د پاکستان شهرت ته تلپاتې زیان ورسوي.

اېواک ډله په امریکا کې د افغانانو د ځای پرځای کولو او بیا مېشتیدنې په برخه کې کار کوي.

دغه کارپوهانو ویلي، چې د پاکستان د حکومت دا ډول اقدامات به ۱،۴ میلیونه وګړي اغېزمن کړي، چې له ډلې یې ګڼ شمېر د بشري حقونو د جدي اندېښنو له امله پاکستان ته کډوال شوي دي.

د کارپوهانو دغه ډله په پاکستان کې د افغان کډوالو، مېرمنو، ماشومانو او نورو اقشارو د بېرته ستنېدو د ګواښ په اړه اندېښنه ښيي او زیاته کړې یې ده، چې دوی په خپل هېواد کې له جدي بشري زیان سره مخ کېدونکي دي.

کارپوهانو وویل: "موږ له پاکستان څخه غوښتنه کوو، چې ډله ییز اخراج او د جبري بېرته ستنولو مخه دې ونیسي."

د ملګرو ملتونو د کارپوهانو ډله زیاتوي، چې جبري شړل او ښکاره شکنجې د بشري حقونو سره په ټکر او د موجوده کنوانسینونو د نه رعایت په معنا ده: “پاکستان د دغو کنوانسیونونو غړی هېواد دی او باید عملي یې کړي”.

دوی د هغو راپورونو په اړه هم اندېښنه څرګنده کړې، چې له مخې یې په پاکستان کې مېشت افغان کډوال نیول کیږي، ظالمانه چلند ورسره کیږي او په زور بېرته ستنیږي.

د پاکستان حکومت تر دې مهاله د ملګرو ملتونو د کارپوهانو د دغو غوښتنو په اړه څه نه دي ویلي، خو د پاکستان د بهرنیو چارو سرپرست وزیر جلیل عباس جیلاني د یکشنبې په ورځ (د تلې په ۲۳مه) د خبري کنفرانس پر مهال د افغان کډوالو په اړه وویل:”زه بیا غواړم ووایم هغه کسان چې قانوني اسناد ولري د هغوی لپاره په پاکستان کې د اوسېدو هېڅ ستونزه نه شته. هغوی کولای شي چې په پاکستان کې ژوند وکړي”.

پاکستان د افغان کډوالو د ویستلو لپاره د روانې میلادي میاشتې تر وروستۍ نېټې د وتلو ضرب الاجل ټاکلی دی.

همدارنګه د پاکستان له لوري په ځینو ایالاتونو کې په جبري توګه افغان کډوال نیول کیږي او بندیان کیږي.

د پاکستان له لوري د افغان کډوالو سره د زور زیاتي په اړه طالبانو هم غبرګون ښودلی او یو شمېر لوړ پوړو طالب چارواکو پاکستانی لوري د افغان کډوالو سره د روان چلند د نه زغمولو یاد کړ.

د «این-۱۲» رسنۍ د راپور له مخې؛ دغو پوله څارونکو ویلي، چې دوی د پولې بلې غاړې ته د حماس ډلې د تمرینونو شاهدان وو، چې ښيي دوی د یوه مهم عملیاتو لپاره چمتوالی نیوه.

یوه څارونکي اسراییلي رسنۍ این-۱۲ ته وویل: «د هر څه له پېښېدو مخکې ما ځینې خلک له نقشې سره ولیدل. هغوی حصار ته کتل او اشارې یې کولې. پام مې شو چې د هغوې جبهه بیله معلومیده، ما حتا د خپل څنګ سړي سره ټوکه وکړه چې واوره، دوی زموږ په پوسته برید کوي».

هغه زیاته کړه: «هغه څه چې ما لیدل عادي نه وو. دوی زموږ د سترګو په وړاندې تمرین او چمتووالی نیوه، جالبه وه. موږ دوی داسې لیدل لکه این - ۱۲ چینل چې ګورو. عجیبه وه چې دوی تمرین کاوه».

دغو اسراييلي مامورینو دا هم وويل، چې د خپلې خبرې د ثابتولو لپاره يې د حماس ډلې له فعاليتونو څخه فلم اخیستی؛ خو قوماندانانو ورته ویلي وو، چې داسې څه نه شته. دوی بزګران دي او خپل کارونه کوي».

د پولې کنټرول کوونکي دغه مامور وويل: «موږ پېښې ته کتل او ويل مو چې یوه ورځ به دا پېښیږي. د کوم څه په اړه چې موږ دومره بې تفاوته یو».

دغو مامورینو وویل، چې د دوی د خبرداریو سره - سره د دوی قوماندانانو د دوی اندېښنې بې بنسټه وبللې او ویې ویل: «حماس یو موټی غله دي. هېڅ نه شي کولی».

د فرانسې ورځپاڼې فیګارو هم د مصر د یوې استخباراتي سرچینې په حواله راپور ورکړی، چې د دغه هېواد استخباراتي ادارې څو - څو ځله اسراییل ته خبرداری ورکړی، چې حماس د یوه مهم کار تیاری نیسي؛ خو اسراییل لوري دغو خبرداریو ته چندان پام ونه کړ.

مېرمن ساپۍ زیاته کړه، چې دا غونډې د هغو کسانو په ژوند کې بدلون نه شي راوستلی چې په افغانستان کې له نا هیلۍ او محرومیت سره مخ دي.

نوموړې له الجزیرې سره په مرکه کې چې د دوشنبې په ورځ (د تلې په ۲۴مه) خپره شوې، ویلي چې په افغانستان کې روان بشري ناورین، د نړۍ والې ټولنې بیا ځلي غبرګون ته اړتیا لري.

اغلې ساپۍ څرګنده کړه: «د طالبانو تر ادارې لاندې د افغانستان په جګړه ځپلي هېواد کې ډېری خلک احساسوي چې پرېښودل شوي یا هېر شوي دي».

حسینه ساپۍ د هغه وزارت سرپرسته وزیره وه، چې طالبانو په ۱۴۰۰ لمریز کال کې واک ته له رسېدو وروسته دغه وزارت په امر بالمعروف بدل کړ.

له هغه وروسته دغه وزارت او د طالبانو ډلې پر ښځو او نجونو بې شمېره بندیزونه ولګول، چې د نړۍوالې ټولنې له نیوکو سره - سره دوام لري.

د ښځو چارو پخوانۍ وزیرې زیاته کړه، د طالبانو د حکومت د چارواکو فرمانونه، چې تر اوسه هېڅ هېواد په رسمیت نه دي پېژندلي، له بشري حقونو څخه سرغړونه ده.

هغې په ​​افغانستان کې اوسنی وضعیت ډېر مایوسوونکی وباله او ویې ویل؛ د دې پر ځای چې طالبان د خلکو د ملاتړ لپاره لارې چارې ولټوي، طالب مشران کله د ښځو د حجاب، د ښځو سینګار او ځینې وختونه د کور څخه بهر د دوی د فعالیتونو د محدودیت په اړه فرمانونه صادروي.

اغلې ساپۍ ټینګار وکړ: «افغانستان د نړۍوالې ټولنې یوه برخه ده. دا هېواد ستراتیژیک اهمیت لري او کله چې نړۍ افغانستان پرېږدي نو خپله یوه برخه پرېږدي».

هغې پراخې بې وزلۍ او د نجونو پر زده کړو بندیز ته په اشارې سره وویل، چې نړۍواله ټولنه باید د دغو ستونزو د حل لپاره مرسته وکړي.

د سیمې د پولیسو مشر اسد رضا ای ار وای خبري شبکې ته ویلي؛ د شپې ناوخته مهال یو شمېر موټر سایکل سپرو پر یوه کور لاسي بم ورغورځولی، چې له امله یې یوه مېرمن وژل شوې او د دوو ماشومانو په ګډون د کورنۍ اته غړي یې ټپیان شوي دي.

نوموړي زیاته کړې، چې پولیس د پېښې سیمې ته ورغلي او ټپیان روغتون ته انتقال شوي دي.

دا نه ده څرګنده، چې د دغې پېښې لامل څه و او د چا له خوا رامنځته شوې ده؟ خو د دغې سیمې اکثر اوسېدونکي بلوڅان دي، چې کله نا کله په دغه سیمه کې پر پولیسو هم بریدونه کیږي.

له دغې پېښې دوه میاشتې وړاندې په همدغې سیمې کې د هدفي بریدونو څو پېښې رامنځته شوې وې، چې له امله یې یو شمېر حکومتي کسان وژل شوي وو.