د سوېلي پښتونخوا د چمن اوسېدونکو د پاسپورټ اخیستلو له بهیر سره پرېکون وکړ

حزب الله وايي، بلال نمر رمیټي مشهور په ابو علي نور او علي خلیل خریس مشهور په حیدر په سویلي لبنان کې د جهادي دندې د ترسره کولو پر مهال وژل شوي دي.

د اکټوبر په اوومه د حماس او اسراییل تر منځ د جګړې له پیل راهیسې د لبنان او اسراییل پر پوله حالت کړکېچن دی او په سیمه کې نېږدې هره ورځ له تاوتریخوالي ډکې نښتې کېږي.

پر اسراییل د حماس تر برید وروسته حزب الله د اسراییل تر ولکې لاندې د سوریې د جولان په دغه سیمه کې د اسراییل پر شپږو پوستو د راکټونو او لارښود توغندیو بریدونه وکړل.

د ایران د اسلامي جمهوریت تر ملاتړ لاندې د لبنان حزب الله ډلې په یوې بیانیه کې اعلان وکړ چې د اسراییلي پوځ د یوې مهمې برېښنايي اوریدو او څارنې دستګاه یې ویجاړه کړې ده.

اسراییلي پوځ پر دوی د بریدونو د غچ اخیستنې په غبرګون له لبنان سره په سرحدي سیمو کې د حزب الله ځواکونه په هوايي بریدونو سره په نښه کړي دي.

د اسراییل او حماس تر منځ تر شخړو وړاندې شاوخوا ۵زره او ۲۰۰ فلسطینیان د اسراییل په بندخونو کې بندیان وو او له دوو اونیو جګړو وروسته دغه شمېر لسو زرو ته رسېدلې دی.

فلسطیني چارواکي وايي، په غزه او قدس کې د اسراییل پوځیانو په شپنیو عملیاتو کې د ۴زره کاریګرو تر څنګ ۱۰۷۰ نور فلسطینیان هم نیول شوي.

د فلسطین په رام الله ښار کې مېشت د ادامیر بندیانو د حقونو د ډلې مشر الجزیرې ته وویل: «په غزه کې ډیری خلک د سده ټیمن په نوم پوځي اډه کې ساتل کیږي.»

ویل کیږي چې په سلګونه نور کسان رام الله او ختیځ قدس ته نېږدې په اناتوت پوځي اډه کې ساتل کیږي.

له دې سره، شاوخوا شپږ زره فلسطینیان بیا د اسراییل په بندخونو کې بندیان دي.

فلسطیني وکیلان او چارواکي له بندیانو سره د ناوړه چلند او د سختو شرایطو په اړه اندیښمن دي.

د فلسطین د بندیانو د چارو د کمیسیون مشر د بندیانو حالت د اندېښنې وړ بللی او ویلي یې دي، هر هغه کس چې نیول کیږي، ځورول کیږي.

دغه فلسطيني چارواکي وايي چې «د ډېرو بنديانو لاسونه او پښې مات شوي، سپکاوي او ښکنځلې ورته کیږي، د دوی لاسونه تر شا تړلي او تر هغه بریده ځورول کیږي چې سخت دردونه ورته ورسیږي.»

یوه فلسطیني حقوقي ډله هم وايي چې اسراییل فلسطیني بندیانو ته د روغتیایي آسانتیاوو د لاسرسي مخه هم نیولې ده.

دغې ډلې ویلي، «دوی (اسراییل) د بندخونې کلینیکونه تړلي او د بندیانو په منځ کې د سرطان ځینې ناروغان چې اوږدمهالې درملنې ته اړتیا لري، له بند څخه بهر روغتونونو او کلینیکونو ته د تګ اجازه نه لري.»

ملګرو ملتونو د جمعې په ورځ ـد تلې په ۲۸مه ـ په یوه راپور کې د افغانستان په لویدیځ کې د زلزلې پر روغتیايي پایلو بحث کړی دی.

د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر یا اوچا ویلي، د افغانستان په لوېدیځ کې د زلزلې له امله له ۲۱ زره ۵۰۰ ډېر کورونه ویجاړ شوي او شاوخوا ۱۷ زره کورونه سخت زیانمن شوي دي.

اوچا د اغیزمنو سیمو دوه پر دریمه برخه ارزولو سره موندلې، چې د افغانستان په لویدیځ کې د زلزلې له امله له ۱۵۴ زرو ډیر کسان اغیزمن شوي.

ملګري ملتونه وايي، په زلزله ځپلو سیمو کې روغتیایي خدماتو ته د لاسرسي برخه سخته اغېزمنه شوې او لږ تر لږه ۴۰مرکزونه زیانمن شوي دي.

د روغتیا نړیوال سازمان خبرداری ورکړی چې شاوخوا ۵۸۰ زره کسانو ته د خدماتو وړاندې کول سخت ټکني شوي دي.

په افغانستان کې د روغتیا د نړیوال سازمان د بېړنیو حالاتو د ډلې مشر هم ویلي، چې «روغتیايي کارکوونکي هم له دې ناورین څخه اغېزمن شوي دي». هغه وویل چې د زلزلې روغتیایي پایلې «حیرانونکې» دي.

د قبرس پولیسو د شنبې په ورځ -د تلې په ۲۹مه- رویټرز ته وویل، چې یو فلزي شی چې د اورلګیدنې لږ مقدار مواد پکې شامل وو له سفارت څخه شاوخوا ۳۰ متره لېې، د نیکوزیا په ګڼه ګوڼه سیمه کې وچاودید.

يوې امنيتي سرچينې وويل، چې د پېښې سیمه کې څلور ځوانان چې عمرونه يې د ١٧ او ٢١ کلونو ترمنځ وو، د پوليسو له خوا پوښتل شوي دي. پولیسو د دې نیول شویو ځوانانو په موټر کې دوه چاکوان او یو چټک وموندل.

د حماس او اسراییل تر منځ له نښتو وروسته د قبرس په بېلابېلو برخو کې امنیتي تدابیر سخت شوي دي.

دغه هېواد د اسراییل د سفارت شاوخوا کې امنیتي کړۍ تاو کړې او ملکي لارې یې تړلې دي.

د اردن پاچا دویم ملک عبدالله هم په دې سرمشریزه کې وویل، چې د فلسطینیانو جبري بې ځایه کیدل به یو جنګي جنایت وي.

هغه په غزه تړانګه کې د اسراییل د بریدونو په اړه د نړۍ چوپتیا وغندله او د فلسطین او اسراییل شخړې د حل لپاره یې د ګډې تګلارې غوښتنه وکړه.

د بښنې نړیوال سازمان هم د جمعې په ورځ د اسراییل او حماس تر منځ د نښتو له پیلیدو وروسته د غزې کلابندي وغندله او ویې لیکل، چې پر غزې د اسراییل «ناقانونه» بریدونه باید د «جنګي جرمونو» په توگه وڅیړل شي.

د اردن پاچا د قاهرې د سولې په سرمشریزه کې وویل:«عربي نړۍ دا پیغم اوري چې د فلسطینیانو ژوند تر اسراییلیانو لږ ارزښت لري».

د فلسطین ادارې مشر محمود عباس هم وویل، چې فلسطینیان به نه بې ځایه شي او نه به هم وشړل شي. هغه ټینګار وکړ: «موږ نه ځو .. موږ نه ځو».

وروسته له هغه چې حماس د اکټوبر پر ۷مه پر دغه هېواد برید وکړ، اسراییل ګواښ وکړ چې دغه وسله واله ډله به له منځه وړي.

د اسراییل پوځ په غزه کې مېشتو فلسطینیانو ته امر کړی چې «د خپل ځان د خوندیتوب» لپاره دې د غزې سویل ته ولاړ شي.

په دې شرایطو کې مصر غواړي چې د اسراییل او فلسطین د شخړې د پای ته رسولو لپاره د هڅو په سر کې وي.

مصر لومړنی عربي هېواد و چې څه باندې څلویښت کاله مخکې یې له اسراییل سره د سولې تړون لاسلیک کړ او تل د اسراییل او فلسطین په تېره بیا د حماس تر منځ د یوه دودیز منځګړي په توګه یاد شوی دی.

دا هېواد د غزې یوازینۍ لار چې د اسراییل لخوا نه کنټرول کیږي، اداره کوي او د قاهرې د سولې سرمشریزه د رفح له لارې د بشرپالو مرستو د لیږدونکو لومړنیو لاریو له رسیدو سره هممهاله ترسره شوه.

رویټرز خبري اژانس د دریو ډیپلوماټانو له خولې ویلي، امکان نه لري چې له دې سرمشریزې دې یوه ګډه اعلامیه خپره شي،ځکه چې د هر ډول اوربند د موافقې په اړه حساسیتونه شته او دا چې ایا پر اسراییل د حماس برید او دې هېواد ته به د ځان د دفاع لپاره اشاره وشي او که نه.

رویټرز زیاته کړ، چې په دې ناسته کې د امریکا او ځینو نورو سترو لویدیځو مشرانو د استازو نشتوالي یوې حل لارې ته د رسیدو هیلې کمې کړې دي.

دا ناسته په داسې حال کې ترسره شوه چې د اسراييل او حماس ترمنځ د جګړې په پنځلسمه ورځ د اسراييل پوځ په غزه کې د ځمکنۍ جګړې لپاره د عملیاتو تابیا نیسي.