اسلام ماخاچیف په "یو ایف سي" سیالیو کې اسټرالیایي الکساندر ولکنوفسکي ته ماتې ورکړه

دغه پرلت د چمن لغړیانو اتحاد، سوداګرو او د ځایې سیاسي ګوندو له لوري پیل شوی دی.

یاد پرلت د پاکستان د هغې پرېکړې په غبرګون کې تر سره کیږي چې پر چمن سپین بولدک دروازه به له دې وروسته پر پاسپورټ او ویزه تګ راتګ تر سره کیږي.

په تېر کې به په دغه دروازه د ډیورنډ کرښې دواړه غاړې اوسیدونکي په افغان تذکره او پاکستاني شناختي کارډ یو او بل لور ته اوښتل.

له تېرو دوه میاشتو راهیسې د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه د پاکستان له لوري هڅه کیږي چې مساپر اړ کړي په پاسپورټ او ویزه تګ راتګ وکړي.

په چمن کې د لغړي اتحاد مشر غوث الله د یاد پرلت په اړه وايي:«زموږ غوښتنه داده چې پر سپین بولدک ـ چمن دروازه په پاسپورټ تګ راتګ په هیڅ صورت نه منو. که موږ یو مرو که سل مرو موږ له خپلې غوښتنې نه په شا کیږو. کوم کسان چې پر دغه دروازه په پاسپورټ د تګ راتګ خوبونه ویني هغوی خطاوتلي دي. موږ د چمن د ټولو اوسیدونکو څخه غوښتنه کوو چې د پاکستان پاسپورټ وا نه خلي.»

پاکستان پر سپین بولدک ـ چمن دروازه پر پاسپورټ د تګ راتګ د پرېکړي سره سم په چمن کې د پاسپورټ اخیستنې اداري کارکوونکي او امکات ډیر کړي دي چې د یاد ښار اوسیدونکي پاکستانی پاسپورټ واخلي.

دغه پرلت کوونکي وايي کابل او اسلام اباد دې د خبرو له لارې خپلې ستونزي حل کړي، د ډیورنډ دواړو لوریو پراته قبایل پر دروازه په پاسپورټ او ویزه تګ راتګ نه مني.

د عوامي پارټی سیمه اییز مسول عطاء الله وايي، د پاکستان د یادې پرېکړې له امله د ډیورنډ کرښې دواړو لوریو ته د زرګونو کسانو کاروبار زیانمن شوی دی.

نوموړی وايي:«د زرګونو چمن مېشتو اوسیدونکو کاروبار د افغانستان لوري ته په سپین بولدک کې دی او د سپین بولدک د زرګونو اوسیدونکو کاروبار په چمن کې دی د پاکستان د یادې پرېکړې له امله د یادو ټولو کسانو کاروبار پر مخ بند شوی دی.»

دغه پرلت کوونکي وايي، د پاکستان د حکومت له لوري پرېکړه شوې چې د نومبر میاشتې له لومړۍ نیټې وروسته پر سپین بولدک ـ چمن دروازه باندې په پاسپورټ تګ راتګ جبري کیږي.

خو د ډیورنډ کرښې دواړو لوریو ته پراته قبایل وايي د پاکستان یاده پرېکړه نه مني او پرلت به تر هغه غځوي چې پاکستان خپله دغه پرېکړه بدله نه کړي.

د کرېکټ مبصرین وايي، که پاکستان غواړي د نړیوال جام نیمه پای لوبې ته لاره پیدا کړي نو اړ دی چې د دوشنبې په ورځ له افغانستان څخه لوبه وګټي.

د افغانستان او پاکستان تر منځ یاده سیالي په (چیدمبرم) لوبغالې کې تر سره کیږي افغانستان یوه لوبه پر هغمدغه لوبغالي په ډیر لوی توپیر سره نیوزلینډ ته بایللې ده.

همدارنګه د افغانستان د توپ اچونې روزونکی حمید حسن وايي، د پاکستان سره لوبه ډیره مهمه ده او د یادې لوبې لپاره يې ښه چمتوالی نیولی دی، هغه هیله ښودلې چې د پاکستان څخه د دوشنبې ورځې لوبه وګټي.

نوموړی وايي:«زموږ لوبډله په لویو سیالیو کې لوبیږي، موږ د یادو سیالیو لپاره چمتوالی نیولی دی. ګټل او بایلل پکې شته خو موږ پوره هڅه کو چې په روان نړیوال جام کې د نورو کلنو برعکس، لوبې وګټو.»

په نړيوال جام کېټولو لسو هيوادونو خپلې لومړنۍ څلور سيالۍ ترسره کړې دي.

نيوزيلينډ او هند پکې پرته له ماتې خوړلو د جدول د سر سيالان دي، اوس د ټولو هيوادونو پنځه پنځه سيالۍ لا پاتې دي.

د افغانستان راتلونکې سيالۍ له پاکستان، اسټراليا، سريلانکا، نیدرلينډ او سويلي افريقا سره دي.

حزب الله وايي، بلال نمر رمیټي مشهور په ابو علي نور او علي خلیل خریس مشهور په حیدر په سویلي لبنان کې د جهادي دندې د ترسره کولو پر مهال وژل شوي دي.

د اکټوبر په اوومه د حماس او اسراییل تر منځ د جګړې له پیل راهیسې د لبنان او اسراییل پر پوله حالت کړکېچن دی او په سیمه کې نېږدې هره ورځ له تاوتریخوالي ډکې نښتې کېږي.

پر اسراییل د حماس تر برید وروسته حزب الله د اسراییل تر ولکې لاندې د سوریې د جولان په دغه سیمه کې د اسراییل پر شپږو پوستو د راکټونو او لارښود توغندیو بریدونه وکړل.

د ایران د اسلامي جمهوریت تر ملاتړ لاندې د لبنان حزب الله ډلې په یوې بیانیه کې اعلان وکړ چې د اسراییلي پوځ د یوې مهمې برېښنايي اوریدو او څارنې دستګاه یې ویجاړه کړې ده.

اسراییلي پوځ پر دوی د بریدونو د غچ اخیستنې په غبرګون له لبنان سره په سرحدي سیمو کې د حزب الله ځواکونه په هوايي بریدونو سره په نښه کړي دي.

د اسراییل او حماس تر منځ تر شخړو وړاندې شاوخوا ۵زره او ۲۰۰ فلسطینیان د اسراییل په بندخونو کې بندیان وو او له دوو اونیو جګړو وروسته دغه شمېر لسو زرو ته رسېدلې دی.

فلسطیني چارواکي وايي، په غزه او قدس کې د اسراییل پوځیانو په شپنیو عملیاتو کې د ۴زره کاریګرو تر څنګ ۱۰۷۰ نور فلسطینیان هم نیول شوي.

د فلسطین په رام الله ښار کې مېشت د ادامیر بندیانو د حقونو د ډلې مشر الجزیرې ته وویل: «په غزه کې ډیری خلک د سده ټیمن په نوم پوځي اډه کې ساتل کیږي.»

ویل کیږي چې په سلګونه نور کسان رام الله او ختیځ قدس ته نېږدې په اناتوت پوځي اډه کې ساتل کیږي.

له دې سره، شاوخوا شپږ زره فلسطینیان بیا د اسراییل په بندخونو کې بندیان دي.

فلسطیني وکیلان او چارواکي له بندیانو سره د ناوړه چلند او د سختو شرایطو په اړه اندیښمن دي.

د فلسطین د بندیانو د چارو د کمیسیون مشر د بندیانو حالت د اندېښنې وړ بللی او ویلي یې دي، هر هغه کس چې نیول کیږي، ځورول کیږي.

دغه فلسطيني چارواکي وايي چې «د ډېرو بنديانو لاسونه او پښې مات شوي، سپکاوي او ښکنځلې ورته کیږي، د دوی لاسونه تر شا تړلي او تر هغه بریده ځورول کیږي چې سخت دردونه ورته ورسیږي.»

یوه فلسطیني حقوقي ډله هم وايي چې اسراییل فلسطیني بندیانو ته د روغتیایي آسانتیاوو د لاسرسي مخه هم نیولې ده.

دغې ډلې ویلي، «دوی (اسراییل) د بندخونې کلینیکونه تړلي او د بندیانو په منځ کې د سرطان ځینې ناروغان چې اوږدمهالې درملنې ته اړتیا لري، له بند څخه بهر روغتونونو او کلینیکونو ته د تګ اجازه نه لري.»

ملګرو ملتونو د جمعې په ورځ ـد تلې په ۲۸مه ـ په یوه راپور کې د افغانستان په لویدیځ کې د زلزلې پر روغتیايي پایلو بحث کړی دی.

د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر یا اوچا ویلي، د افغانستان په لوېدیځ کې د زلزلې له امله له ۲۱ زره ۵۰۰ ډېر کورونه ویجاړ شوي او شاوخوا ۱۷ زره کورونه سخت زیانمن شوي دي.

اوچا د اغیزمنو سیمو دوه پر دریمه برخه ارزولو سره موندلې، چې د افغانستان په لویدیځ کې د زلزلې له امله له ۱۵۴ زرو ډیر کسان اغیزمن شوي.

ملګري ملتونه وايي، په زلزله ځپلو سیمو کې روغتیایي خدماتو ته د لاسرسي برخه سخته اغېزمنه شوې او لږ تر لږه ۴۰مرکزونه زیانمن شوي دي.

د روغتیا نړیوال سازمان خبرداری ورکړی چې شاوخوا ۵۸۰ زره کسانو ته د خدماتو وړاندې کول سخت ټکني شوي دي.

په افغانستان کې د روغتیا د نړیوال سازمان د بېړنیو حالاتو د ډلې مشر هم ویلي، چې «روغتیايي کارکوونکي هم له دې ناورین څخه اغېزمن شوي دي». هغه وویل چې د زلزلې روغتیایي پایلې «حیرانونکې» دي.