په ۲۰۲۳ کرېکټ نړیوال جام کې د پاکستان له ماتې وروسته د افغانانو خوښي او رسنیو غبرګون

تر دې مخکې د مېرمن صديقي یو شمېر خپلوانو افغانستان انټرنشنل ته ويلي وو، چې هغه له دوو اوونيو راهيسې ورکه وه او اوس څرګنده شوې، چې طالبانو هغه د کابل په خيرخانه کې نيولې او کورنۍ ته يې هېڅ معلومات نه دي ورکړي.

تر اوسه د مېرمن صديقي د روغتيايي حالت او د توقيف د ځاى په اړه کره معلومات نه شته.

د معترضو ښځو غورځنګ په خپله اعلاميه کې ليکلي، چې مېرمن صديقي د دغه غورځنګ درېيمه غړې ده چې د "عدالت غوښتلو" له امله قرباني کېږي.

دغه غورځنګ د مېرمن صدیقي نیول کېدل د طالبانو د «جنسیتي توپیر» د پالیسۍ دوام او د دغې ډلې د جنګیالیو له خوا د ښځو او د بشري حقونو د فعالانو نیول کېدل ګڼلي دي.

طالبانو تر اوسه د دغې مدني فعالې مېرمن د نیول کېدو په اړه څه نه دي ویلي.

دغې ډلې تر دې وړاندې هم څو ځلې لاریون کوونکې ښځې نیولي دي.

وروسته له هغه چې طالبان یو ځل بیا واک ته ورسېدل، دې ډلې په مدني ازادیو او په ځانګړې توګه د ښځو پر فعالیتونو پراخ محدودیتونه ولګول.

د طالبانو د مشر له لوري د ښځو د کور په څلور دېوالۍ کې د محدودیت په اړه پرله پسې حکمونو د ښځینه فعالانو پراخ اعتراضونه راپارولي او په تېرو دوو کلونو کې دغو فعالانو د خپلو غوښتنو د تحقق لپاره احتجاجي حرکتونه جوړ کړي دي.

د سړکونو د لاریونونو او همدارنګه په تړلو سیمو کې د انفرادي او ډله ییزو مظاهرو وروسته طالب جنګیالیو یو شمېر لاریون کوونکي ونیول.

د کرېکټ د نړۍوال جام دا لوبه د هند په چينای کې نن دوشنبه پیل شوه، په دغه لوبه کې د پاکستان د ټیم کپتان بابر اعظم تر ټولو ډېرې منډې کړي دي.

د افغانستان په لوبډله کې د تیز توپ اچوونکی فضل الحق فاروقي پر ځای، ورو توپ اچوونکی نور احمد لوبه وکړه.

هغه په نړۍوال جام کې په خپله لومړنۍ لوبه کې په لسو اورونو کې ۴۹ منډې ورکړې او د پاکستان درې لوبغاړي یې وسوځول.

افغان لوبغاړو په ۴۹م اور ټاکل شوی هدف بشپړ کړ او لوبه یې په خپلې ګټې تمامه کړه.

همداراز د توپ اچونې په برخه کې محمد نبي یو لوبغاړی، نوین الحق دوه لوبغاړي او عظمت عمرزي یو لوبغاړی وسوځاوه.

د افغانستان د توپ وهې په پاڼۍ کې پرانیستونکو توپ وهونکو ابراهیم ځدران د ۸۷ منډو او رحمان الله ګربز د ۶۵ منډو په مټ دغه هدف پوره کړ.

په یاده لوبه کې د افغانستان توپ وهونکو رحمت شاه ۷۷ او کپتان هشمت الله شهیدي ۴۸ منډې وکړې او تر پایه و نه سوځېدل.

د افغانستان راتلونکې سیالي به د سریلنکا له لوبډلې سره د راتلونکې اونۍ د دوشنبې په ورځ ترسره کیږي.

سرچینې ویلي، چې عید محمد اعتمادي تېره شپه ناپېژانده وسلوالو له کوره ویستی او نن دوشنبه یې جسد موندل شوی دی.

اعتمادي د هرات د انجیل ولسوالۍ د خوشرود کلي لوی جومات ملا امام و او همداراز به مدرسه کې یې تدریس کاوه.

تر اوسه طالبانو د دغې پېښې اوسه د دې پېښې په اړه څه نه دي ويلي.

د دغې ادارې له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه درمل او طبي توکي به هرات ته انتقال کړي او د وروستیو زلزلو له امله له زیانمنو شویو ماشومانو، امیندوارو میرمنو او کورنیو ته به پرې رسیدګي وشي.

د ملګرو ملتونو دغې ادارې ویلي، چې یاد طبي وسایل د اسیا پراختیایي بانک په ملاتړ تر لاسه شوي او دا به د نېږدې ۴۳ زره کورنیو لپاره د بېړنیو مرستو یوه برخه وي.

په خبر پاڼه کې راغلي، چې په دغو مرستو کې د خوارځواکو او په نس ناستې اخته ماشومانو لپاره هم درمل شامل دي.

خبرپاڼه په افغانستان کې د یونیسف د استازي فران ایکویزا له قوله زیاتوي:"مونږ د افغانستان په لویدیځ کې د وروستیو زلزلو له امله د ۹۶زره ماشومانو سره د مرستې لپاره په بېړني ډول د نورو مرستو غوښتنه کړې ده."

که څه هم د هرات د زلزلې د مړو او زخمیانو په اړه بېلابېل خبرونه تر لاسه شوي، خو د ملګرو ملګرو ملتونو د همکارو ادارو د راپور په اساس په هرات کې نېږدې ۱۵۰۰ کسان مړه شوي او ۱۵۴ زره کورونه ویجاړ او زیانمن شوي دي.

د یونېسف په خبر پاڼه کې راغلي، چې د ژمي په رارسېدو سره به نېږدې ۳۰۰ خېمې هم انتقال کړي او له دغو خېمو به د ښوونځیو، روغتیايي کلینکونو او د مرستو د وېش د مرکزونو استفاده وکړي.

له دې وړاندې هم د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ ادارې (اوچا) ویلي وو، چې افغانستان تر بل هر وخت بشري مرستو ته ډېره اړتیا لري.

اوچا پر نړۍوالو مرسته کوونکو بنسټونو غږ کړی و، چې که له افغانستان سره بشري مرستې ونه شي، لرې نه ده چې په دغه هېواد کې یو بشري ناورین رامنځته شي.

څو ورځې وړاندې د طالبانو د کابل ښاروالۍ د ناحیو په شورا کې یو کس د اهل هنودو او سکهانو استازی وټاکه.

هغه مکتوبونه چې افغانستان انټرنشنل ته په لاس ورغلي، د افغانستان تېر پارلمان کې د اهل هنودو او سکهانو سرتاسري شورا او د افغانستان د اهل هنودو او سکهانو پخواني استازي د ( تلې ۲۶ مه) د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ته ویلي، چې د کابل ښاروالۍ دا کار چې یو کس یې د ناحیو په شورا کې د هنودو او سکهانو استازي ټاکلی د دوی د شورا د ناخوښۍ او خفګان سبب ګرځي.

په پخوانۍ ولسي جرګه کې د اهل هنودو او سکهانو استازي نرېندر سنګهـ خالصه وايي؛ د اهل هنودو او سکهانو شورا مرکزي دفتر د کابل کارته پروان درمسال کې موقعیت لري.

خالصه د طالبانو د کورنیو چارو وزارت څخه غوښتي باید د طالبانو حکومت له دغه دفتر سره په مشوره کړنې تنظیم کړي ترڅو د ورته کډوډیو مخه ونیول شي.

طالبانو څو ورځې وړاندې یو سکهـ چې د طالبانو تر حاکمیت لاندې ملي ټلویزیون سره خبرې وکړې او ځان یې د اهل هندو او سکهانو استازی معرفي کړ.

د طالبانو دغه کار د افغانستان اهل هنودو او سکهانو سرتاسري شورا له غبرګون سره مخ شو.

دغه شورا وايي؛ د دوی شورا د عدليې وزارت کې رسمیت لري او د طالبانو ټولو ادارو سره په تماس کې دي.

د جمهوریت له سقوط څخه وروسته د افغانستان پر سکهانو د طالبانو حاکمیت کې د کابل کارته پروان سیمه کې پر درمسال بریدونه ترسره شول.

د طالبانو د حکومت محدیتونو له امله د نورو افغانانو په شان اهل هنود او سکهان هم جلاوطنۍ ته مخه کړې، اوس یوازې د خپلو جایدادونو د ساتلو لپاره یو کم شمېر کې اهل هنود او سکهان پاتې دي.

یو شمېر کارپوهان په دې نظر دي، چې د وضعیت د ښه ښودلو لپاره طالبان د ورته تکتیکونو څخه ګټه اخلي او خلک مجبوروي چې د دوی په ګټه په رسنیو کې خبرې وکړي.

د معلوماتو له مخکې د جمهوریت په پیل سره شاوخوا ۴۰۰ د اهل هنودو او سکهانو کورنۍ افغانستان ته راستانه شول، خو د طالبانو د بیا واک ته رسېدو سره ډېری کورنۍ د دوی حقونو ته نه د ژمنتیا او امنیتي کواښونو له امله مجبور شول چې افغانستان پرېږدي.