وسلوالو د هرات یو دیني عالم په ډزو وژلی دی

د دغې ادارې له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه درمل او طبي توکي به هرات ته انتقال کړي او د وروستیو زلزلو له امله له زیانمنو شویو ماشومانو، امیندوارو میرمنو او کورنیو ته به پرې رسیدګي وشي.

د ملګرو ملتونو دغې ادارې ویلي، چې یاد طبي وسایل د اسیا پراختیایي بانک په ملاتړ تر لاسه شوي او دا به د نېږدې ۴۳ زره کورنیو لپاره د بېړنیو مرستو یوه برخه وي.

په خبر پاڼه کې راغلي، چې په دغو مرستو کې د خوارځواکو او په نس ناستې اخته ماشومانو لپاره هم درمل شامل دي.

خبرپاڼه په افغانستان کې د یونیسف د استازي فران ایکویزا له قوله زیاتوي:"مونږ د افغانستان په لویدیځ کې د وروستیو زلزلو له امله د ۹۶زره ماشومانو سره د مرستې لپاره په بېړني ډول د نورو مرستو غوښتنه کړې ده."

که څه هم د هرات د زلزلې د مړو او زخمیانو په اړه بېلابېل خبرونه تر لاسه شوي، خو د ملګرو ملګرو ملتونو د همکارو ادارو د راپور په اساس په هرات کې نېږدې ۱۵۰۰ کسان مړه شوي او ۱۵۴ زره کورونه ویجاړ او زیانمن شوي دي.

د یونېسف په خبر پاڼه کې راغلي، چې د ژمي په رارسېدو سره به نېږدې ۳۰۰ خېمې هم انتقال کړي او له دغو خېمو به د ښوونځیو، روغتیايي کلینکونو او د مرستو د وېش د مرکزونو استفاده وکړي.

له دې وړاندې هم د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ ادارې (اوچا) ویلي وو، چې افغانستان تر بل هر وخت بشري مرستو ته ډېره اړتیا لري.

اوچا پر نړۍوالو مرسته کوونکو بنسټونو غږ کړی و، چې که له افغانستان سره بشري مرستې ونه شي، لرې نه ده چې په دغه هېواد کې یو بشري ناورین رامنځته شي.

څو ورځې وړاندې د طالبانو د کابل ښاروالۍ د ناحیو په شورا کې یو کس د اهل هنودو او سکهانو استازی وټاکه.

هغه مکتوبونه چې افغانستان انټرنشنل ته په لاس ورغلي، د افغانستان تېر پارلمان کې د اهل هنودو او سکهانو سرتاسري شورا او د افغانستان د اهل هنودو او سکهانو پخواني استازي د ( تلې ۲۶ مه) د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ته ویلي، چې د کابل ښاروالۍ دا کار چې یو کس یې د ناحیو په شورا کې د هنودو او سکهانو استازي ټاکلی د دوی د شورا د ناخوښۍ او خفګان سبب ګرځي.

په پخوانۍ ولسي جرګه کې د اهل هنودو او سکهانو استازي نرېندر سنګهـ خالصه وايي؛ د اهل هنودو او سکهانو شورا مرکزي دفتر د کابل کارته پروان درمسال کې موقعیت لري.

خالصه د طالبانو د کورنیو چارو وزارت څخه غوښتي باید د طالبانو حکومت له دغه دفتر سره په مشوره کړنې تنظیم کړي ترڅو د ورته کډوډیو مخه ونیول شي.

طالبانو څو ورځې وړاندې یو سکهـ چې د طالبانو تر حاکمیت لاندې ملي ټلویزیون سره خبرې وکړې او ځان یې د اهل هندو او سکهانو استازی معرفي کړ.

د طالبانو دغه کار د افغانستان اهل هنودو او سکهانو سرتاسري شورا له غبرګون سره مخ شو.

دغه شورا وايي؛ د دوی شورا د عدليې وزارت کې رسمیت لري او د طالبانو ټولو ادارو سره په تماس کې دي.

د جمهوریت له سقوط څخه وروسته د افغانستان پر سکهانو د طالبانو حاکمیت کې د کابل کارته پروان سیمه کې پر درمسال بریدونه ترسره شول.

د طالبانو د حکومت محدیتونو له امله د نورو افغانانو په شان اهل هنود او سکهان هم جلاوطنۍ ته مخه کړې، اوس یوازې د خپلو جایدادونو د ساتلو لپاره یو کم شمېر کې اهل هنود او سکهان پاتې دي.

یو شمېر کارپوهان په دې نظر دي، چې د وضعیت د ښه ښودلو لپاره طالبان د ورته تکتیکونو څخه ګټه اخلي او خلک مجبوروي چې د دوی په ګټه په رسنیو کې خبرې وکړي.

د معلوماتو له مخکې د جمهوریت په پیل سره شاوخوا ۴۰۰ د اهل هنودو او سکهانو کورنۍ افغانستان ته راستانه شول، خو د طالبانو د بیا واک ته رسېدو سره ډېری کورنۍ د دوی حقونو ته نه د ژمنتیا او امنیتي کواښونو له امله مجبور شول چې افغانستان پرېږدي.

هیدر بار پر اېکس ټولنیزې پاڼې په یوه یادښت کې دا لیدنه د کومې مېرمنې د نشتوالي له امله ناهیلې کوونکې وبلله.

نوموړې په طنزیه انداز ویلي: “څنګه له طالبانو سره تعامل وشي: لومړی ټول باید سړی ور ولېږئ، د عکسونو لپاره پوزبند وتړئ او درېیم طالبانو ته اجازه ورکړئ چې په رسنیو کې یې سرچپه انعکاس کړي”.

په دې وروستیو کې د جاپان پخوانیو او نویو سفیرانو د طالبانو د کورنیو چارو له وزیر سراج الدین حقانی سره وکتل او له افغانستان سره یې د جاپان د دوامداره همکاریو اعلان وکړ.

د جاپان له سفیرانو سره په خبرو کې هېڅ ښځینه ګډون نه درلود.

د بشری حقونو د څار ادارې د ښځو د څانګې مرستیالې دغه سفرونه "نا هیلي کوونکي" بللي او د افغانستان په چارو کې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د غېر دایمي غړي په توګه د جاپان د رول اهمیت ته یې اشاره کړې ده.

د جاپان سفیر تر دې مخکې په کابل کې د طالبانو له چارواکو سره وکتل او ورسره یې خبرې وکړې.

د بشری حقونو د څار ادارې په یوه اعلامیه کې په ترکمنستان، برېتانیا، چین، قزاقستان، پاکستان، مالیزیا، قطر، روسیې او ازبکستان کې له طالبانو سره په غونډو کې د ښځو پر نشتوالي نیوکه کړې ده.

د افغانستان په لوبډله کې د تیز توپ اچوونکی فضل الحق فاروقي پر ځای، ورو توپ اچوونکی نور احمد لوبه کوي.

هغه په نړۍوال جام کې په خپله لومړنۍ لوبه کې په لسو اورونو کې ۴۹ منډې ورکړې او د پاکستان درې لوبغاړي یې وسوځول.

همداراز محمد نبي یو لوبغاړی، نوین الحق دوه لوبغاړي او عظمت عمرزي یو لوبغاړی وسوځاوه.

ډېر ژر به د افغانستان د توپ وهنې پاڼۍ پیل شي.

د نړۍوال جام په روانو لوبو کې تر دا مهاله پاکستان دوه او افغانستان یوه لوبه ګټلې ده.

دغه وزارت د تورخم سرحدي آمریت په حواله لیکلي، ۵۴۵ کورنۍ چې۳زره ۱۸۱ تنه غړي د تورخم له لارې هیواد ته راستانه شوي. او همدارنګه ۷۳۵تنه افغان کډوال د سپین بولدک له لارې هیواد ته راستانه شوي.

د دې تر څنګ د طالبانو د کډوالو او بیرته راستنېدونکو چارو وزارت زیاتوي چې په هدغه ورځ له ایران څخه د اسلام کلا له لارې ۳زره ۲۴۲ تنه افغان کډوال هیواد ته راستانه شوي.

د کډوالو چارو وزارت لیکلي، چې یو شمېر اړمنې کورنۍ یې د کډوالۍ نړیوال سازمان دفتر ته د مرستو ترلاسه کولو په موخه ور پیژندلې دي.

دغه افغان کډوال داسې مهال افغانستان ته ستنیږي چې په دې ورستیو کې د پاکستان او ایران هیوادونو څخه د افغان کډوالو د وتلو فشارونه زیات شوي.

د پاکستان حکومت له لورې هغه افغان کډوالو ته له پاکستانه د وتلو ضرب الاجل ټاکل شوی چې د اوسېدو له قانوني اسنادو پرته په دغه هیواد کې اوسیږي.

د پاکستان له لوري د افغان کډوالو د وتلو د ضرب الاجل د نیټې ته ايله لس ورځې پاتې دي. او د پاکستان یادې پرېکړې ته د طالبانو په ګډون ځينو بهرنیو هيوادونواو د کډوالۍ نړیوال سازمان دفتر غبرګونو ښودلي دي.