افغان فنکاران او د پېښور ستره محکمه

د نوموړي په وینا، مرسته کوونکي کولای شي د افغانستان بانک له لارې د افغانیو په حساب مرستې وکړي او له بهره د ډالرو په حساب مرسته شوي ډالر د افغان یونایټیډ بانک له لارې دغو حسابونو ته ولېږدوي.

خو د دې تر څنګ هم په کور د ننه او هم بهر کې ګڼو افغانانو، مدني فعالانو په رضاکاره توګه د دغو ستنول شویو کډوالو سره د مرستو لړۍ پیل کړې ده.
په تېرو دوه درېیو ورځو کې د دغو مرستو خبرونه د خواله رسنیو له بېلابېلو شبکو څخه خپرېږي؛ خو تر ډېره د یو شمېر افغانانو سره د مرسته شویو افغانیو او ډالرو د مدیریت په اړه یو لړ پوښتنې هم راولاړې شوې دي.

دوی وايي، لا هم د هرات زلزله ځپلي د مرستو د ناسم مدیریت له امله شکایت کوي؛ که هغه مرستې پر ځای نه وي لګیدلي د دغو نویو مرستو د سم مدیریت لپاره څه ضمانتونه شته، چې په سمه توګه به ولګول شي او اړمنو کسانو ته به ورسېږي.

تر دې وړاندې هم داسې راپورونه خپاره شوي وو، چې په خیبر پښتونخوا او بلوچستان ایالتونو کې یو شمېر افغانانو د پاکستان پېژندپاڼې او پاسپورټونه اخیستي دي.

دا رنګه دوه اوونۍ وړاندې هم په سعودي عربستان کې د پاکستان سفارت ویلی و، چې شاوخوا ۱۲ زره پاکستاني پاسپورټونه یې د افغانانو څخه نیولی دي، چې له هغې وروسته بیا په اسلام اباد کې چارواکو د دغې موضوع د ارزولو په موخه یو کمیسیون هم ټاکلی و، چې په دغې مسله کې ښکېل کسان عدالت ته راکاږي.
دغې خبرې تر هغې وروسته نور هم زور واخېست، چې د پاکستان لنډمهاله ادارې له دغه هېواده د شاوخوا یو نیم مېلیون ناقانونه افغان کډوالو د اېستلو خبره وکړه.

د دغې پرېکړې وروسته بیا د ننه په پاکستان او بهر کې یو لړ غبرګونونه هم راوپارېدل، چې تر ټولو زورور غبرګونونه د بلوچستان د کویټې او چمن په ښارونو کې وو.

همدغه پرون هم د کویټې په ښار د ملت‌پاله ګوندونو په مشرۍ ستر لاریون وشو، چې له امله یې ټول دوکانونه او بازارونه تړل شوي وو.
دغه ملت‌پاله ګوندونه وایي، چې د افغان کډوالو په زوره او په ناوړه توګه د اېستل کېدو، د قانوني اسنادو لرونکو کډوالو د نيول کېدو او ځورول کېدو، له هغوی څخه دپېسو اخستلو، پاکستان ته پر چمن او تورخم په پاسپورټ د داخېلدو د پرېکړې پر ضد يې دا لاریونونه او اعتراضونه پیل کړې دي.
تر دې مخکې دغو ملت‌پالو ګوندونو د پاکستان د حکومت د دې پرېکړې پر ضد د پاکستان سترې محکمې او د بشري حقونو کمېسیون ته هم عریضې کړې وې.

فرید هغه افغان زلمی دی، چې افغانستان ته تازه ستون شوی دی. هغه اندېښمن دی که په افغانستان کې ورته د کار کولو زمینه برابره نه شي؛ نو څه به کوي؟
هغه وايي:« پلار مې پخوا مړ شوی زما سره په کور کې مې مور، دوه خویندې او څلور بچي اوسېږي. د ټولو ګټندوی زه وم، ما د پنډۍ په سبزي منډوي کې لاس ګاډی لاره، د ورځې به مې دومره ګټلې چې خپل کور به مې هم چلولو او د ماشومانو د درس او تعلیم چاره به مې هم روانه وه. اوس چې دلته راغلی یم هک حیران یم چې څه به کوم او څه به خورم؟ د دوه لوڼو، یوې خور او دوه زامنو تعلیم او زده‌کړو هم اندېښمن کړی یم.»
فرید ته ورته نور افغانان چې له پاکستانه بېرته خپل هېواد ته ستانه کړای شوي د ورته برخلیک سره مخامخ دي، هغوی که له یوې خوا د کار د نشتوالي له امله اندېښمن دي؛ نو له بله پلوه په افغانستان کې د شپږم ټولګي څخه پورته د خپلو لوڼو او خویندو زده‌کړو ته هم سخت په اندېښنه کې دي.

عبدالجبار چې تازه د ننګرهار ولایت سره رود ولسوالۍ ته ستون شوی وايي:« په پاکستان کې را نه هر څه پاتې شول، د کور سامانونه مې په نیمه بیه وپلورل. دلته هیڅ نه لرم، اوس چې تازه راستون شوی یم، دلته مې د خپلو خپلوانو سره د مېلمه په څېر اوسېږم. پلرنی کور مې ړنګ دی د جوړولو وس یې هم نه لرم؛ خو زه له هر څه نه زیات د خپلو بچیانو په تېره بیا د لوڼو زده‌کړو ته په اندېښنه کې یم.»
ګڼ کډوال وايي، په افغانستان کې کاري زمېنې کمې دي او د دوی ډېر خپل خپلوان چې له پخوا په خپل هېواد کې پاتې دي، هم له بې‌کارۍ او وزګارتیا څخه سر ټکوي.

دا رنګه هغه افغانان چې په مهاجرت کې یې ماشومانو زده‌کړې کولې تر نورو زیات اندېښمن دي او وايي، چې ښايي له دې وروسته د دوی لوڼې و نه توانیږي خپلو زده‌کړو ته دوام ورکړي.
سمینه چې پنځلس کلنه ده او د پېښور په یوه افغان ښوونځي کې د اتم ټولګي زده‌کوونکې وه، افغانستان انټرنشنل پښتو ته یې د ټیلیفون په لیکه وویل:« سره له دې چې خپلو خورلڼو او ټولګیوالو پسې مې زیاته خپه یم؛ خو تر ټولو مې زیات خپلې زده‌کړې ځوروي چې نېمګړې پاتې شوې. زه نه پوهېږم، چې زما او زما په شان د نورو راستنو شویو نجونو دغه ستونزه به څوک او څنګه هواره کړي؟»
سمینې وړاندې وویل:« دا چې زموږ په ولسوالۍ کې برېښنا او د ژوند نورې اسانتیاوې نه شته د دغو ټولو ستونزو د زغملو توان لرم؛ خو دا چې زده‌کړې مې نیمګړې پاتې شوې د دې زغمل راته ستونزمن ښکاري.»
په افغانستان کې د طالبانو تر واکمنېدو وروسته له شپږم ټولګي پورته د نجونو لپاره د زده‌کړو شونتیا نه شته او طالبان د دوو کالو په تېرېدو سره لا هم نه دي توانیدلي، چې د دوی په وینا د نجونو د تعلیم لپاره شرایط او چاپېریال چمتو کړي.

دغو بندیزونو که پخوا یوازې په کور د ننه نجونې له زده‌کړو راګرځولې وې، نن سبا هغه نجونې هم ورسره غاړه غړۍ شوې چې له پاکستانه بېرته خپل هېواد ته ستنې شوې دي.

پوځ وایي په سیمه کې تصفیوي عملیات روان دي او د دغه ناوړه عمل عاملین به ونیسي او د قانون منګلو ته به یې وسپاري.

د بلوچستان ګاونډ کې د پښتونخوا په ډېره اسماعیل خان کې هم نن د پولیسو د ګزمې ګاډي سره چاودنه شوې ده.

امنیتي ځواکونه وايي، په دې پېښه کې پنځه کسان وژل شوي او د پولیسو په ګډون شل نور ټپیان دي.

د پاکستان سرپرست لومړی وزیر انوارالحق کاکړ په ډېره اسماعیل خان دا برید غندلی او ویلي یې دي، په دغه هېود کې به تر هغه د ترهګرۍ ضد جګړه روانه وي چې وروستی ترهګر ووژل او په دې برخه کې ګواښ ختم شي.

نوموړې نن خپل اېکس کې ویلي چې د طالبانو له زندانونو د دې کسانو ازادول د دوی لومړیتوب دی.

مېرمن ډېکر دا نه دي ویلي چې د طالبانو له واکمنېدو راهیسې څومره امریکايي وګړي له دې ډلې سره بندیان دي.

خو د تېر سپټمبر په لومړیو کې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انتوني بلېنکن ویلي و چې څو تنه امریکایان په افغانستان کې زنداني دي.

د طالبانو حکومت هم څه مهال مخکې وویل، چې د څو لوېدیځو هېوادونو وګړي ور سره بندیان دي.

د دې ډلې د حکومت لوی ویاند ذبیح الله مجاهد دا کسان په امنیتي مسلو کې ښکېل وبلل.