د اسراییل د بهرنیو چارو وزارت:د انقرې او تل ابیب په ډېپلوماتیکو اړیکو کې بدلون نه دی راغلی

حامد کرزي نن یکشنبه ( د لړم په ۱۴مه ) پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي، چې د افغانستان لپاره یې د ملګرو ملتونو د سرمنشي د ځانګړي استازي له سیاسي مرستیال مارکس پوتزل سره په لیدنه کې د افغانستان په روانو حالاتو خبرې کړې دي.

پخواني ولسمشر د ملګرو ملتونو له لوري له افغانانو سره د مرستې د دوام ترڅنګ په ځانګړي توکه د هرات زلزله ځپلو او له پاکستانه څخه راستانه شویو کډوالو سره د لازیاتو مرستو غوښتنه کړې ده.

همداراز؛ په دې لیدنه کې د نجونو لپاره د ښوونځیو او پوهنتونونو پر بیا پرانیستلو او کار ته د ښځو پر راستنېدو ټینګار شوی او په هېواد کې د تلپاتې سولې او ثبات د تامین لپاره د ملي خبرو پیل اړین ګڼل شوی دی.

کرزي له دې وړاندې بار - بار د یو ملي ډیالوګ پر جوړېدو ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې د دایمي سولې او ثبات لپاره ملي ډیالوګ اړین دی.

خو طالبانو بیا دغې غوښتنې ته مثبت ځواب نه دی ورکړی.

د اسرايیل د دفاع وزیر یواو ګالانت د هغه د وړاندیز په ځواب کې وویل: دا ښه خبره ده چې داسې کسان د اسراییل د امنیت مسولیت نه لري.

د اسراییل پخواني لومړي وزیر ییایر لاپید هم امیخای الیاهو یو "غیر مسوول وزیر" بللی او د هغه څرګندونې یې "حیرانونکې" بللې دي.

ښاغلي لاپید پر خپلې اېکس ټولنیزې پاڼې د امیخای الیاهو عکس پوسټ کړی او لیکلي یې دي: "د هغه څرګندونو د برمته کونکو کورنیو، اسراییلي ټولنې او زموږ نړۍوال دریځ ته زیان رسولی دی".

هغه زیاته کړه، چې په حکومت کې د افراطیانو شتون له حماس سره په جګړه کې د اسراییل بریالیتوب له خطر سره مخامخ کوي او نتنیاهو باید هغه "له دندې ګوښه" کړي.

د حماس د فلسطیني ډلې ویاند حازم قاسم چې د اسراییل په جګړه کې ښکیله ده، اعلان وکړ چې د امیخای الیاهو څرګندونې د "اسراییلي ترهګرۍ" نښه ده.

سکای نیوز په یوه راپور کې لیکلي، چې امیخای الیاهو له سمدستي عکس العملونو وروسته خپلې څرګندونې بېرته اخیستې دي.

ټایمز اف اسراییل د یکشنبې په ورځ (د لړم په ۱۴مه ) په یوه راپور کې لیکلي، چې امیخای الیاهو په یوې راډیويي مرکه کې پر غزې د اټومي بم د غورځولو خبره راپورته کړه.

د دغې رسنۍ په وینا؛ دغه څرګندونې د بنیامین نتنیاهو له غبرګون سره مخ شوې او هغه یې د کابینې په غونډو کې له ګډون څخه منع کړ.

کله چې ورته وویل شول، چې په غزې تړانګه کې دا مهال شاوخوا ۲۴۰ تنه یرغمل دي، وزیر په ځواب کې وویل: «زه د هغوی د بیرته ستنېدو لپاره دعا کوم؛ خو په جګړه کې یې قیمت ادا کول دي. ولې باید د برمته شویو کسانو ژوند، چې زه یې په حقیقت کې ازادي غواړم، د سرتېرو او خلکو له ژوند څخه چې وروسته به وژل کیږي، ډېر مهم وي؟"

د اسراییل وزیر غزې ته د هر ډول بشري مرستو له اجازه ورکولو سره هم خپل مخالفت څرګند کړ او ویې ویل: "د ملکي وګړو په نوم هېڅ شی نه شته".

د ټایمز اف اسراییل د راپور له مخې؛ د فلسطین د خلکو د برخلیک په اړه د یوې پوښتنې په ځواب کې هغه وویل: "دوی کولی شي ایرلینډ یا صحرا ته لاړ شي، د غزې شیطانان باید پخپله د حل لاره ومومي".

د بنیامین نتنیاهو دفتر د اسراییل د وزیر له څرګندونو وروسته لیکلي: «د اسراییل پوځ د نړۍوالو قوانینو له لوړو معیارونو سره سم عمل کوي څو بې ګناه خلکو ته زیان ونه رسوي. موږ به تر بریا پورې دغه کار ته دوام ورکوو».

د فلسطین د روغتیا وزارت د شمېرو له مخې؛ د غزې په تړانګه کې د اسراییل په بریدونو کې تر ۹ زرو ډېر کسان وژل شوي، چې ډېری یې ښځې او ماشومان دي.
​

د امریکا د بهرنیو چارو د وزارت ویاند متیو میلر په یوه خبرپاڼه کې لیکلي، چې بلېنکن له عباس سره په کتنه کې غزې ته د بشري مرستو د رسولو په برخه کې د خپل هېواد پر ژمنتیا ټینګار وکړ.

میلر وویل: "بلېنکن او عباس په لویدیځه غاړه کې د سولې او ثبات د بیارغولو په هڅو خبرې وکړې، د فلسطین د خلکو پر وړاندې د افراطي تاوتریخوالي د بندولو او د هغوی د حساب ورکولو پر اړتیا یې خبرې کړې دي".

رویټرز خبري اژانس د فلسطین ادارې د ویاند نبیل ابو رودینه له قوله ویلي، چې ښاغلي عباس ښاغلي بلېنکن ته ویلي، چې په غزه کې باید ژر تر ژره اوربند وشي او مرستې ور ورسول شي.

دا د اسراییل او حماس تر منځ د شخړو له پیل وروسته له محمود عباس سره د انتوني بلېنکن دویمه لیدنه ده.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر (OCHA) د یکشنبې په ورځ ( لړم ۱۴ مه ) پر اېکس ټولنیزې پاڼې لیکلي، چې دغه پیسې د افغانستان د بشري مرستو صندوق ته سپارل شوې دي.

دغه دفتر زیاته کړې، چې جنوبي کوریا له ۲۰۱۳ کال راهیسې له افغانستان سره څه باندې ۱۸ میلیونه ډالره مرسته کړې ده.

ملګرو ملتونو تر دې مخکې ویلي وو، چې افغانستان سره له دې چې په نړۍ کې تر ټولو لوی بشري ناورین کې ښکېل دی، په نړۍ کې تر ټولو کمه بودیجه لري.

په دې وروستیو کې ملګرو ملتونو اعلان کړی، چې د هرات زلزله ځپلو ته د اړتیا وړ بودیجې یوازې ۲۶ سلنه برابرې شوې ده.
​

دا په تېرو دوو کلونو کې ایران ته د ملا برادر لومړی سفر دی. ملا برادر له دې وړاندې د طالبانو د سیاسي دفتر د مشر په توګه تهران ته سفر کړی و.

د طالبانو ریاست الوزرا اقتصادي معاونیت نن یکشنبه ( د لړم په ۱۴مه ) پر اېکس پاڼه لیکلي، چې د ایران د بهرنیو چارو وزیر او د طالبانو د ریاست لوزرا د اقتصادي مرستیال تر منځ په لیدنه کې د سوداګریزو اړیکو او ټرانزیټ پر پراخوالي، د دواړو هېوادونو تر منځ په بېلابیلو سکتورونو کې د کډ کار په موخه تخنیکي کمېټو پر جوړولو هوکړه شوې ده.

د طالبانو پلاوي له ایران څخه غوښتي، چې د ایران له لارې صادارت او واردات زیات کړي او په دغه برخه کې اسانتیاوې راولي او ایراني بانګوال دې په افغانستان پانګونه وکړي.

په دغه لیدنه کې په ایران کې د افغان کډوالو پر ستونزو په اړه هم خبرې شوي دي او په دغه برخه کې د یوې کډې کمېټې د جوړیدو ژمنه شوې ده.

طالبان وايي؛ په دغه لیدنه کې د واخان کوریډور پر جوړولو او له دې لارې څخه پر استفادې دوړو لوریو ټینګار وکړ، دغه لار د دواړو هېوادونو په ګټه ده او توافق وشو، چې له دواړو لوریو څخه به د دې کار د چټکوالي او ښې همغږۍ لپاره مشترکې کمېټې جوړې شي.

له دې وړاندې د ایران اسلامي جمهوریت چارواکو په وار - وار له طالبانو سره په خپلو ناستو کې په افغانستان کې د یوه ټول شموله حکومت پر جوړېدو ټینګار کړی دی.

د طالبانو د ریاست الوزرا د اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر په مشرۍ یو پلاوی تېره شنبه (د لړم ۱۳مه) د ایران په بلنه دغه هېواد ته سفر کړی.

د طالبانو ریاست الوزرا پر اېکس پاڼه د دغه پلاوي د سفر موخه له ایراني چارواکو سره د دوه اړخیزو اړیکو، سوداګرۍ، ټرانزیټ، ټرانسپورت، زېربناوو، اوسپنې پټلۍ، سیمه‌ییز اتصال، د چابهار بندر له لارې د سوداګرۍ پر زیاتوالي، په دې بندر کې د افغانستان د ښکېلتیا د پراخولو او د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي همکاریو د پراختیا په اړه خبرې اترې بللې دي.
د طالبانو ریاست الوزرا همدارنګه لیکلي، چې ملا عبدالغني برادر به د خپل دغه سفر په لړ کې د ایران دولت او خصوصي سکټور ته په افغانستان کې د کرنې، کانونو، ټرانسپورت او صنعتي سکټور په برخو کې د پانګونې بلنه ورکړې.
په تېرو شلو کلونو کې له یو شمېر هېوادونو په ځانګړې توګه له ایران سره د طالبانو د اړیکو تورونه پورې کېدل؛ خو ایران تل دغه تورونه رد کړي وو.
اوس سره له دې، چې د طالبانو حاکم نظام د هېڅ یو بهرني هېواد له‌ خوا په رسمیت نه دی پېژندل شوی؛ خو طالب چارواکي د ایران په ګډون پاکستان، چین، روسیې او د ترکیې په شان هېوادونو ته ازادانه تګ راتګ کوي.