ملا برادر د ایران د بهرنیو چارو وزیر امیر عبداللهیان سره په تهران کې ولیدل

طالبانو د ۱۴۰۱ هجري لمریز کال د وري په میاشت کې د کوکنارو په کر او خرڅلاو بندیز ولګاوه.

په هغه وخت کې د طالبانو د مشر هبت‌الله اخندزاده ته منسوب شوي فرمان کې اعلان شوی و چې که څوک د نشه يي توکو د کرکيلې هڅه وکړي، کښت به يې له منځه وړل کیږي او له سرغړونکي سره به شرعي چلند وشي.

ملګرو ملتونو اوس په افغانستان کې د کوکنارو د کر کمښت تایید کړی او په دې هیواد کې د کوکنارو د پاکې راتلونکې لپاره کلیوالو ته د لا زیاتو مرستو او بدیل کښت پر بیړنۍ اړتیا ټینګار کوي.

د نشه يي توکو او جرمونو پروړاندې د ملګرو ملتونو د مبارزې دفتر وايي، په ۲۰۲۳ کال کې د تریاکو له خرڅلاو څخه د کروندګرو عاید له ۱۳۶۰ میلیون څخه په ۲۰۲۲ کال کې ۱۱۰ میلیون ډالرو ته راټیټ شوی دی.

د نشه يي توکو او جرمونو په برخه کې د ملګرو ملتونو د دفتر اجرایيوي مشر غاده ولي په افغانستان کې د تریاکو د توليد د کمښت هرکلى وکړ.

په ورته وخت کې، هغه وویل چې دا کمښت مهمې پایلې لري چې باید په پام کې ونیول شي.

د افغانستان له پاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي ځانګړې استازې رزا اوتونبایوا ویلي، چې د افغانستان نږدې ۸۰ سلنه وګړي په کرنه تکیه کوي او دا مهال افغانستان د اوبو د کمښت له جدي ننګونې سره مخ دی.

ملګري ملتونه وايي، که څه هم د غنمو کرل په افغانستان کې د خوراکي توکو ستونزه تر یوه حده راکموي، خو د تریاکو په پرتله یې حاصلات خورا کم دي.

د ملګرو ملتونو د راپور له مخې، په ۲۰۲۳ کال کې د افغانستان په څلورو ولایتونو فراه، هلمند، کندهار او ننګرهار کې کروندګرو د غنمو په کرلو سره د یو میلیارډ ډالرو احتمالي عاید له لاسه ورکړی دی.

ملګري ملتونه وايي، سوداګر په ۲۰۲۳ کال کې د تریاکو د کمښت د پوره کولو له پاره د تیرو کلونو ذخیره پلوري.

طالبانو تر اوسه د دغو محصلینو د پاسپورټونو د ضبطولو د علت په اړه څه نه دي ویلي.

پس منظر:

په کابل کې د روسیې سفارت هر کال افغان محصلینو ته په روسیه کې د ۵۰۰ دولتي تحصیلي بورسونو په ورکولو سره په روسیه کې د زده کړو زمینه برابروي.

د افغانستان انټرنشنل څېړنې ښيي، چې د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان د لوړو زده کړو وزارت د ۱۴۰۱ کال د قوس په میاشت کې د روسیې فدراسیون د لېسانس، ماسټرۍ او دوکتورا لپاره د «۲۰۲۳-۲۰۲۴» تحصیلي بورسونو اعلامیه خپره کړې ده.

د دې غوښتنې په متن کې ویل شوي، چې وړ نوماندان باید خپل غوښتنلیک د ۱۴۰۱ کال د قوس تر ۹مې پورې (د ۲۰۲۲ کال د نومبر له ۳۰مې سره سمون خوري) "د روسیي د تحصلي پورسونو" په ویب سایټ کې ثبت کړي.

د افغانستان د لوړو زده کړو وزارت ویلي وو، چې ټاکل شوي محصلین به د روسیې د تحصلاتو او علوم وزارت له خوا د دغه هېواد پوهنتونونو ته انتخاب شي.

د دې سکالرشیپ له نوماندانو څخه لږ تر لږه درې تنو د یکشنبې په ورځ د عقرب په ۱۴مه، افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د ۱۴۰۲ کال د جوزا میاشتې په درېیمه نېټه د زرګونو کسانو له ډلې څخه د ۵۰۰ تحصیلي بورسونو د ګټونکو نومونه اعلان شول او د سنبلې په پای کې د وېزو د ورکړې بهیر پیل شو.

د ښځینه زده کوونکو ایستل:

د روسیې تحصلي پورس یو ګټونکي افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې په دې بورسونو کې ټول ۵۰۰ هلکان دي او کومه ښځینه محصله نه ده غوره شوې.

دا مهال طالبانو د نجونو پر مخ د منځنيو او عالي لېسو او پوهنتونونو دروازې تړلي او په ځينو مواردو کې يې د ښځينه محصلينو بهر ته د تګ مخه نيولې ده.

خو د روسیې په بورسونو کې ټاکل شوي محصلین وايي، چې د وېزې د ورکړې د بهیر له پیلېدو سره سم د لوړو زده کړو وزارت له دوی غوښتي وو، چې خپل پاسپورټونه دې د طالبانو تر کنټرول لاندې دغه وزارت ته وسپاري.

دغه محصلين وايي، چې د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت له تېرو دوو مياشتو راهيسې د دوى پاسپورټونه ضبط کړي او بېرته يې نه ورکوي.

د دوه میاشتو غیر حاضري او د بورس له لاسه ورکولو احتمال:

دوی ادعا وکړه، چې په روسیه کې د دوی د پوهنتون ټولګي د سپټمبر په لومړیو کې پیل شوي؛ مګر دوی نه شي کولی د الوتکې ټکټ ترلاسه کړي او له کابل څخه روسیې ته لاړ شي؛ ځکه چې د دوی پاسپورټونه د طالبانو د لوړو زده کړو په وزارت کې ضبط شوي دي.

دغو محصلینو وویل؛ طالبانو د پاسپورټونو د ضبطولو په اړه دوی ته هېڅ وضاحت نه دی ورکړی او هرکله چې د لوړو زده کړو وزارت ته ورځي، نو د وزارت امنیتي ساتونکي يې د وزارت له دروازې څخه په زور او بد چلند سره شړي.

د پاکستان د زده‌کړو عالي کمیسیون وايي، په دې پړاو کې د علامه اقبال لاهوري له بورسونوڅخه افغان زده کړیانو ته ۴۵۰۰ بورسونه ځانګړي شوي دي.

د یو شمېر افغان زده کړیانو د فراغت په مراسمو کې د پاکستان د لومړي وزیر مرستیالانو، د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي، د دغه هیواد د بهرنیو چارو وزیر، د ملي امنیت شورا مشر او ځېنو نورو چارواکو ګډون کړی و.

په دغو مراسمو کې پاکستاني چارواکو افغان زده‌کړیانو ته سپارښتنه کړې، چې افغانستان ته له ستنېدو وروسته د خپل هېواد شته ننګونې په ګوته او حل کړي.

له دې سره، د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي صادق خان هم پر خپلې اېکس پاڼه لیکلي چې د راتلونکو درېیو کلونو له پاره افغان زده‌کړیالانو ته ۴۵۰۰ بورسونه ورکوي چې له دې لارې یې دوی کولی شي د پاکستان په بېلابېلو پوهنتونونو کې زده‌کړې وکړي.

د صادق خان په خبره، پاکستان چې پر دې بورسونو دوولس میلیارډه کلدارې لګوي، یو پر درېیمه برخه یې ښځينه زده‌کوونکو ته ځانګړې شوې ده.

د پاکستان د زده‌کړو عالي کمیسیون مشر مختار احمد د افغان زده‌کړیانو د فراغت په دغو مراسمو کې افغانستان ورور بللی او له دغه هېواد سره یې د پاکستان پر مرستو ټینګار وکړ.

دغه څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې پاکستان له تېرې یوې میاشتې راهیسې لسګونه زره افغان کډوال له دغه هېواده وتلو ته اړ کړي دي.

د علامه اقبال لاهوري پوهنتون د پاکستان یو مشهور پوهنتون دی چې هر کال سلګونو افغان زده‌کړیالان ته پکې د لېسانس، ماسټرۍ او دوکتورا په کچه بورسونه ځانګړي کیږي.

ډان ورځپاڼې د پاکستاني چارواکو له قوله ليکلي، چې د طالبانو له واکمنۍ وروسته پاکستان ته کډوال شوي يونيم ميليون افغانانو په امريکا، اروپا او نورو لوېديځو هېوادونو کې د مېشتېدو لپاره په ملګرو ملتونو کې نوم ليکنه کړې ده.

تر اوسه پورې دا روښانه نه ده چې د پاکستان د کورنیو چارو وزارت د دغه هېواد نورو ایالتونو ته هم دا ډول نوملړ استولی او که نه.

په ورته وخت کې، د افغانستان انټرنشنل د ترلاسه شویو معلوماتو پر بنسټ، په اسلام اباد کې د امریکا سفارت د اکټوبر په ۳۱مه هغو پناه غوښتونکو ته چې په امریکا کې د کډوالۍ قضيې لري یو لیک استولی او ډاډ یې ورکړ چې د پاکستان د پولیسو له لوري به نه نیول کیږي.

یاد سفارت د دغه لیک د اخيستونکو په خبرتيا کې د اړیکې شمېره هم لګولې او ويلي يې دي چې د پوليسو له لوري د نيولو او يا د نيولو د ګواښ پرمهال دې له سفارت سره اړیکه ونيسي.

د طالبانو له واکمنۍ وروسته د افغانستان ګاونډیو هېوادونو په ځانګړې توګه پاکستان ته د کډوالۍ یوه لویه څپه پیل شوه.

د پاکستان حکومت د "ناقانونه" کډوالو د اېستلو لپاره د یوې میاشتې ضرب الاجل له پای ته رسېدو وروسته د ناقانونه افغان کډوالو نیول او په زوره اېستل پیل کړی دی.

د پاکستان له لوري د بې اسنادو افغان کډوالو د اېستلو پرېکړه د کډوالو او بشري حقونو سازمانونو له نیوکو سره مخ شوې ده.

تر دې مخکې د بشري حقونو د څار ادارې دغه بهیر «وحشتناک» بللی و او پر هېوادونو یې غږ کړی و چې د افغان کډوالو د مېشتېدو په برخه کې خپلې ژمنې پوره کړي.

د طالبانو تر واک لاندې باختر خبري اژانس چې د سپین بولدک له کرښې څخه د نوموړي د لېدنې ویډیو خپره کړې ده، وایي چې دغه شمیر نور هم په زیاتیدو دی.

دا په داسې حال کې چې د طالبانو د کډوالو چارو وزارت په اېکسپاڼه د سپین بولدک له لارې له پاکستانه د ۶ زره او ۵۷۴ تنه کډوالو د ستنېدو خبر ورکړ.

د کندهار ولایت سپین بولدک د سرحداتو آمریت د معلوماتو له مخې، له یاد شمېر څخه یو زر او ۱۱ کسان بیا د مرستې لپاره د کډوالو نړیوال سازمان دفتر ته ورپیژندل شوي دي.

سره له دې چې د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د سپین بولدک پر فرضي کرښه کډوالو ته د څو کمیټو له لارې د ښو خدمتونو د وړاندې کولو خبره وکړه خو وایي چې دمګړۍ راستانه شوي کډوال د خیمو له کمښت سره مخ دي .

له دې سره، د طالبانو د کډوالو چارو وزارت په اېکس ټولنیزه پاڼه د یوه بل خبر په خپرولو سره ‏په تورخم کې د نورو روغتیایي خدمتونو ترڅنګ د راستنېدونکو کډوالو پنډغالي اړوند روغتون کې د لابراتوار او د غاښونو د څانګې د پرانيستو خبر هم ورکړي.