د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیاله امنه محمد وايي، چې په افغانستان کې د طالبانو له خوا پر مېرمنو او نجونو لګولو شویو محدودیتونو او روان وضعیت ته باید جدي پاملرنه وشي.
نوموړې “په اسلام کې د ښځو واک او مقام” په نوم په یوه نړیواله غونډه کې ویلي، چې په افغانستان کې د مېرمنو او نجونو پر وړاندې لګیدلي محدودیتونه جدي څېړنې ته اړتیا لري.
دا غونډه د سعودي عربستان په پلازمینه جده کې د اسلامي همکاریو د سازمان له لوري جوړه شوې وه، چې د بېلابېلو نړیوالو مسالو تر څنګ پکې د افغانستان موضوعات هم بحث شول.
امنه محمد زیاتوي، چې د نجونو د زدکړو، کار، سوداګرۍ او ټولنیز ژوند په تړاو د یوه روښانه راتلونکي ډاډ تر لاسه کېدلی شي او اړینه ده، چې په دغه برخه کې جدي اقدامات وشي.
نوموړې وايي، چې په اسلام کې د هغو ټولو تبعیضي قوانینو او دودنو د پای ته رسېدا حکم شوی چې له مخې یې زدکړې منع کیږي.
مېرمن محمد وویل: "د افغانستان مېرمنې باید د خپل راتلونکي په جوړولو کې پوره ونډه واخلي او هېواد د ودې لپاره د مېرمنو ونډې ته شدیده اړتیا ده".
نوموړې په افغانستان کې د نجونو او مېرمنو لپاره د کار، زدکړو او ټولنیزو حقونو د خوندیتابه غوښتنه وکړه او ویې ویل، چې افغان مېرمنې باید خپل حقونه تر لاسه کړي.
هغې وویل: “تاسو پوهیږئ چې په دې وروستیو کې د اسلامي همکاریو سازمان افغانستان ته یو پلاوی استولی و. موږ فکر کاوه چې پر طالبانو د فشار راوړلو لپاره د سیمې هېوادونه هم اړین دي. هغوی د نړیوالې ټولنې برخه دي او باید فشار پرې راوړي تر څو ډاډ ترلاسه کړي چې افغانستان کې د ښځو حقونه یو ځل بیا ورکول کیږي”.
د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیالې امنې محمد د روان کال د تلې په شپږمه په یوه خبره غونډه کې په افغانستان کې د مېرمنو او نجونو پر وضعیت اندېښنه څرګنده کړې وه او ویلي یې وو، چې په دغه هېواد کې د مېرمنو او نجونو وضعیت ورځ تر بلې مخ په خرابېدو دی.
د امنې محمد د نویو څرګندونو په اړه طالبانو څه نه دي ویلي، خو له لومړیو څرګندونو وروسته د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد ویلي وو، چې په افغانستان کې د ښځو او بشري حقونو موضوع حل ده او دوی ټول هغه قوانین وضع کړي کوم چې د اسلام ښکاره احکام دي.
نوموړي زیاته کړې وه، چې په افغانستان کې د ښځو ټول اسلامي حقونه ورکړل شوي او نړۍواله ټولنه دې هڅه نه کوي، چې د افغانستان په داخلي موضوعاتو کې مداخله وکړي.
وروسته له هغې چې طالبانو پر افغانستان واک تر لاسه کړ، په افغانستان کې یې د مېرمنو او نجونو پر کار، زده کړو او ټولنیزو فعالیتونو بندیز ولګاوه، دغې چارې د نړۍوالې ټولنې او بشري حقونو د یو شمېر سازمانونو غبرګونونه را وپارول؛ خو طالبانو د ښځو د زده کړو او کار مساله د دوی داخلي مساله ګڼلې ده.
افغانستان انټرنشنل - پښتو ته رسېدلي معلومات ښيي چې ازاد شوی بندي عمران خاطر د بېلابیلو جرمونو له امله د طالبانو نظامي محکمې لخوا پر شل کاله بند د ننګرهار محبس کې بندي و، خو څو ورځې وړاندې د ننګرهار د استناف محکمې رییس په خپل سر له زندانه خوشی کړی دی.
د معلوماتو له مخې کله چې د طالبانو نظامي محکمه له استخباراتو غواړي چې د محکمې رییس ونیسي نو نوموړی له ریاست څخه په تېښته بریالی کیږي او پاکستان ته اوړي.
افغانستان انټرنشنل ـ پښتو د طالبانو د ننګرهار د استناف محکمې رییس مولوي معاذالله عارف غږیز پېغام ترلاسه کړی دی، چې پکې خوشی شوی بندي بې ګنا بولي او وايي د ننګرهار نظامي محکمې شخصي زنداني کړی و.
دی زیاتوي چې دا کس یې په غلا یا په پټه نه دی خوشی کړی، بلکې په زور یې ازاد کړی دی.
خو بیا د دغه غږیز پېغام بله برخه کې که څه هم د طالب مشرانو نومونه نه اخلي خو تاکید کوي چې دا کس یې د دې ډلې د مشرانو په غوښتنه خوشی کړی دی.
د نوموړي په استعفا لیک کې نېټه نه ده لیکل شوې او یوازې دومره لیکل شوي چې نور نه غواړي چې په خپله دنده کې پاتې شي.
په دغه مکتوب کې لیکل شوي چې د ننګرهار د استناف محکمې رییس د طالبانو د مشر ملا هبت الله لخوا ګمارل شوی و.
ځینو سرچېنو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل چې د ننګرهار د استناف محکمې رییس مولوي معاذ الله عارف پاکستان ته تښتېدلی دی.
دغه سرچېنې زیاتوي د طالبانو د ننګرهار استناف محکمې رییس له خوشي شوي بندي لکونه ډالره بډې اخیستې دي.
طالبانو تراوسه په رسمي ډول څه نه دي ویلي.
له دې وړاندې هم د طالبانو اړوند چارواکي په ورته کړنو او جرمونو باندې خاموش پاتې شوي او رسنیو ته یې له څه ویلو ډډه کړې ده.
نیوکې دا دي چې طالبان د خپلو چارواکو پر فساد او نورو جرمونو سترګې پټوي.
طالبانو پر رسنیو د محدودیتونو په لړ کې دا هم ویلي چې په داخلي رسنیو کې به د طالب چارواکو د فساد راپورونه نه خپریږي او نیوکې به پرې نه کیږي.
په تېر حکومت کې هم عدلي او قضايي ارګانونو کې د فساد راپورونه ورکړل شوي وو خو هغه وخت ځینې چارواکي د فساد له امله محاکمه شوي وو.
خو د طالبانو د ډلې واک ته رسېدو سره که څه هم په عدلي او قضايي ارګانونو کې د فساد شکایتونه شته دي خو تراوسه کوم طالب چارواکي د فساد په تور نه دی محاکمه شوي.
د افغانانو نیوکې دا دي چې طالبان پر عامو افغانانو قانون پلی کوي خو پر خپلو طالب چارواکو قانون نه پلي کوي او سزا نه ورکوي.
له خپل ساتونکي سره په یوه بستره کې د طالبانو د کابل برېښنا رییس ملا احمد اخوند د څملاستو مستنده وېډیو افغانستان انټرنشنل خپره کړه خو د څو میاشتو په تېریدو سره د طالبانو یوې نظامي محکمې نوموړی بري اعلان کړ خو طالبانو هغه له دندې ګوښه کړ او پر ځای یې نوی رییس وګومارل شو.
اوس پوښتنه داده چې ایا طالبان به د ننګرهار د استناف محکمې رییس مولوي معاذ الله عارف ونیسي او محاکمه کړي او که د نورو طالب چارواکو په شان به ازاد ګرځي؟