اېن‌بي‌سي: له پاکستانه د کډوالو اېستلو پر دوام تر ۴ لکو ډېر افغانان خپل هېواد ته ستانه شوي

دغو احتجاج کوونکو له پرون راهیسې په انګور اډه کې پوځي چوڼیو ته تللې لارې یې بندې کړې او ګواښ يې کړی که يې غوښتنې و نه منل شي په ورته نورو ګامونو هم لاس پورې کوي.

له تېرو څلور ورځو راهیسې پاکستاني پوځ د انګور اډې لاره له پکتیکا سره د تګ راتګ پر مخ تړلې.
له څه باندې یوې میاشتې راهیسې د سوېلي پښتونخوا په چمن کې لسګونه زره ځايي خلکو د سپین بولدک- چمن په دروازه په پاسپورټ او ویزه د تګ راتګ د جبري کېدو په غبرګون کې پرلت وهلی او غوښتنه يې داده چې په دغه لاره دې د پخوا په څېر عادي تګ راتګ وشي.
تر هغه وړاندې به په دغه لارو تګ راتګ په افغان پيژندپاڼه او پاکستاني شناختي کارډ کېده.
د سوېلي وزیرستان د انګور اډې اوسېدونکو له پاکستاني يوځه غوښتي چې د دوی څوارلس غوښتنې به مني که نه د دوی په خبره که په راتلوونکي کې هر څه پېښ شول مسول به یې پاکستانی پوځ وي.
د انګور اډې يو ځايي مشر حاجي صحبت خان وايي: «موږ د پاکستان پوځ ته دا غوښتنې وړاندې کوو، که مني يې ښه ده، که نه بیا که هر څه پېښ شول مسولیت يې د دوی په غاړه.»
د انګور اډې اوسېدونکو په څوارلس غوښتنو کې په پاسپورت د تګ راتګ نه منل، د پوځ له خوا د افغانانو نه ځورول، د مالونو ازاد وړل راوړل، پر مالونو د مالیې کمښت، د دولتي ښوونځیو پرانیستل کیدل، په ځڼغوزیو د مالیې نه وضعه کیدل، د خمرانګ دروازې له منځه وړل، د حکومت له زندانونو د سیمې د ځوانانو خوشې کېدل، د لارې د امنیت ټینګول، د روغتیايي اسانتیاو او دې ته ورته نورې غوښتنې شاملې دي
خو پاکستاني حکومت په دې اړه خپل تازه دريځ نه دی روښانه کړی او یوازې په دې کلک ولاړ دی چې افغانستان ته په ټولو لارو به تګ راتګ په افغاني او پاکستاني پاسپورټ او وېزو کیږي.

د یادولو ده چې له پرون راهیسې د انګور اډې بازار په احتجاجي ډول تړل شوی.

ګڼ شمېر هغه افغانان چې په پېښور کې اوسېږي واييؤ چې لا هم د هغوی د پلټنې لپاره پولیس کورونو ته نه دي ورغلي؛ خو له ښارونو او بازارونو یې هغه افغانان نیولي چې د دوی په وینا اسناد یې بشپړ نه دي.
محمد ادریس چې پرون مازیګر د پېښور په کارخانو مارکېټ کې پولیسو نیولی، افغانستان انټرنشنل ته یې وویل:« زه یې له خپل دوکانه ونیولم، په بېړه یې دوکان راباندې وتاړه او زه یې له ځانه سره موټر ته پورته کړم، اوس نه پوهیږم چې څه به راپېښیږي.»
د ادریس تر څنګ لسکونه نور افغانان هغو موټرو ته پورته کړای شوي وو، چې په همدې موخه بازارونو ته راوتلي وو.

ادریس وړاندې زیاته کړه:« دلته موږ د څو لسیزو راهیسې اوسېږو او همدغلته دوکانداري کوو. اوس یې چې زه نیولی یم، نه پوهېږم زما د دوکان او پانګې برخلیک به څنګه شي. دلته زما ډېرې پیسې له خلکو سره دي، د څو لسیزو د کار او زیار ټوله شتمني مې همدلته په دوکان کې ده؛ که دوی ما له دغه هېواده تش لاس ستنوي، نو زما د کورنۍ د غړو برخلیک به څنګه کېږي؟»
د پېښور پولیسو که څه هم چې تر اوسه پورې د نویو نیول شویو افغان کډوالو په تړاو څه نه دي ویلي؛ خو ځینو پاکستاني رسنیو په خیبر پښتونخوا کې د دغه نوي بهیر د پیلېدا پخلی کړی او د نیول شویو کډوالو شمېر یې سلګونه کسان یاد کړي دي.
ګڼ افغانان نیوکه کوي، چې د پاکستاني چارواکو د نویو پرېکړو له مخې دوی نه شي کولای چې خپلې شتمنۍ له ځانه سره ولېږدوي او د هر ستنېدونکي کس لپاره یې یوازې د پنځوس زره کلدارو پر پرېښودو هوکړه کړې.

ګڼ خلک د پاکستان پر دغې پرېکړې نیوکه کوی او هغه په لوی لاس د افغان کډوالو د شتمنیو برمته کول ګڼي.
په دې اړه څو، څو ځلې طالب چارواکو هم نېوکې کړې او هغه یې ظالمانه پرېکړه بللې وه؛ خو اسلام اباد ته د طالبانو د سوداګرۍ او صنعت د وزیر له راتګ سره سم داسې رپوټونه هم خپاره شول، چې ګواکې طالب چارواکي په دې برخه کې د پاکستانی غاړې سره په خبرو اترو بوخت دي؛ خو د دغو خبرو اترو پایلې لا هم رسنیزې شوې نه دي.

بل خوا د زلزلو او اتش فشانونو د ارزونې او څارنې ادارې پر خپلې ویب پانې لیکلي، چې دغه زلزله د ریختر په کچه ۴،۶ درجې وه، چې د بادغس د ځینو سیمو په ګډون یې د هرات یو شمېر سیمې لړزولې دي.

یاده ویب پاڼه زیاتوي، چې د زلزلې دغه ټکانونه د ایران او ترکمنستان په یو شمېر سیمو کې هم حس شوي دي.

تر اوسه پورې د دغې زلزلې د مالي او ځاني زیانونو په اړه څه نه دي ویل شوي.

د ډان ورځپاڼې د راپور له مخې؛ اڅکزي د چهارشنبې په ورځ په کوېټه کې په یوه خبري غونډه کې د تحریک طالبان پاکستان د فعالیتونو په اړه د طالبانو پر بې تفاوتۍ سخته نیوکه وکړه او دغې ډلې ته یې ګواښ وکړ.

هغه وویل، چې افغان طالبانو "د دې پر ځای چې د ترهګرۍ مخه ونیسي، وسله والو ته پټنځایونه او پرمختللې وسلې ورکړي دي".

افغان طالبانو په وار - وار د تحریک طالبان پاکستان د فعالیتونو پر وړاندې د اقدام غوښتنه رد کړې ده او د تحریک طالبان پاکستان ستونزه یې د پاکستان د داخلي ستونزو له امله ګڼلې ده.

د دې دلیل په ځواب کې د پاکستان لومړي وزیر پرون وویل، چې افغان طالبان پوهیږي چې د تحریک طالبان پاکستان ډله په افغانستان کې ده او په دغه هېواد کې پر پاکستاني ځواکونو خپل بریدونه پلانوي.

کاکړ زیاته کړه: “ که چېرې پاکستان د داعش ملاتړ وکړي او هغوی هلته لاړ شي په کابل کې چاودنې وکړي؛ نو بیا به د طالبانو او افغانان رویه د پاکستان په اړه څه ډول وي”.

نوموړي ویلي، چې طالبان باید په دې وپوهېږي، چې له افغانستانه څخه یو شمېر خلک راځي او په پاکستان کې چاودنې کوي او خلک وژني ښايي تر یوه حده وزغمل شي؛ خو که چېرې له حده واوړي نو بیا خو یې په اړه تصمیم نیول پکار دي.

هغه زیاته کړې، چې دواړه هېوادونه باید د ښو ګاونډیانو په توګه له یو بل سره چلند وکړي.

د پاکستان موقت لومړی وزیر د داعش د ملاتړ خبره پر داسې مهال کوي، چې د تېر کال په وروستیو کې د طالبانو د کورنیو چارو وزرات یو سند په رسنیو کې خپور شو، چې پکې ویل شوي وو، چې د داعش پټنځایونه د ډېورنډ له پولې ښکته غاړې د تیراه او یو شمېر نورو سیمو کې د پاکستان د پوځ په مرسته جوړ شوي دي.

د انوارالحق کاکړ په خبره، پاکستاني طالبان د منځنۍ اسیا هېوادونو کې نه، بلکې په افغان ځمکه کې دي او له هغه ځایه د پاکستان پرضد عملیات پلانوي.

افغان طالبانو د پاکستاني چارواکو دا تورونه تل رد کړي او وایي، هیچا ته اجازه نه ور کوي چې افغانستان د نورو هېوادونو پرضد وکاروي.

طالبان وايي، دوی پاکستان کې امن غواړي او په همدې خاطر یې د واک په لومړیو کې د اسلام اباد او پاکستاني طالبانو د خبرو کوربتوب هم وکړ.

سرچینه زیاتوي: “کله چې کډوال پر تورخم را اوړي، د پاکستان خوا ته هم ډېر بیروبار وي، اکثره وخت د ثبت او راجستر پر مهال له ځینو کډوالو ماشومان ورک شوي دي”.

حاجي لعل ګل چې تازه له پېښوره راستون شوی او د کډوالو په کمپ کې د خپلو اسنادو د تکمیل په موخه منتظر دی، افغانستان انټرنشنل – پښتو ته وویل، چې پنځه کلنه لمسۍ "رڼا" ترې ورکه شوې ده.

هغه وویل، چې له فرضي پولې هاخوا پاکستاني پولیس دومره خشن چلند کوي، چې اکثره کډوال ورخطا شي او د ماشومانو په ګډون اسناد او نور توکي ترې پاتې کیږي.

لعل ګل زیاته کړه: “ لکه د محشر ورځ چې وي، پاکستاني پولیس له مهاجرو سره د مجرمانو غوندې چلند کوي، یوه شېبه ترې نه شې خوځېدلی، دوی فکر کوي چې مهاجرین به بیا وتښتي”.

نوموړی زیاته کړه، چې په تورخم کې د کډوالو ادارې ورته ویلي، چې پاکستاني پولیسو اته کوچني ماشومان پېدا کړي او ښايي تر سبا مازیګر مهاله یې دوی ته وسپاري.

په ورته وخت کې د طالبانو له خوا په تورخم کې کډوالو ته د جوړ شوي کمپ د عامه پوهاوي مسوول نور محمد حنیف ویلي، چې دوی نن ورځ پنځه ورک شوي ماشومان خپلو کورنیو ته سپارلي دي.

له دې وړاندې هم په تورخم کې طالب چارواکو د پنځوسو ورکو شویو ماشومانو د بېرته خپلو کورنیو سره د یو ځای کېدو خبر ورکړی و.