د افغانستان په ۱۱ ولایتونو کې د ازبکستان وارداتي برېښنا د «نن» لپاره ۵۰ سلنه کمه شوې ده

پاکستانۍ ډان ورځپاڼي د یکشنبې په ورځ راپور ورکړ، چې ښاغلي بوټو زرداري په دې خبري غونډه کې وویل، طالبان باید د خپلو چارو د ښه کولو لپاره د یوه «حکومت» په توګه له نړۍ سره اړیکه ونیسي.

طالبانو تر اوسه د پاکستان د بهرنیو چارو د پخواني وزیر د دغو څرګندونو په اړه کوم غبرګون نه دی ښودلی.

هغه له پاکستان څخه د افغان مهاجرینو په جبري شړلو له نیوکې سره ټینګار وکړ، چې د پاکستان موقت حکومت «باید په دې مسله کې له ټولو اړوندو اړخونو سره مشوره کړې وای.»

په هېواد کې د ناامنیو له زیاتېدو وروسته د پاکستان موقت حکومت د استوګنې بې اسناده افغان کډوالو اېستل پیل کړي دي.

د راپورونو له مخې له پاکستان څخه د افغان کډوالو د نیولو او ايستلو لړۍ دوام لري. ویل شوي، چې له پاکستانه تر ۴۰۰ زره ډېر افغانان اېستل شوي دي.

پر دې سربیره د پاکستان موقت حکومت دغه هیواد ته د افغانانو پر ورتلو د پاسپورټ او ويزې درلودلو شرط هم ايښی دی. هغه څه چې د افغانستان او پاکستان په پوله کې د ځینو کسانو د اعتراض سبب شول.

بلاول بوټو زرداري دغو مظاهرو ته په غبرګون کې وویل، «د پاکستان موقت حکومت باید له مظاهره کوونکو سره خبرې وکړي او دې ستونزې ته د حل لاره ومومي. ددوی سره د رسنيو په مخالفت دغه ستونزه نه شي حل کېدی.»

د طالبانو سترې محکمې نن یکشنبه د ( لیندۍ ۱۲ مه ) په خپله اېکس پاڼه کې لیکلي چې د زابل شهر سفا ولسوالۍ ګیدرګو کلي یو اوسیدونکي خپل دوه وروڼه د ځمکې د شخړې له امله وژلي وو او د دوسیې له څیړولو وروسته یې پرېکړه وشوه.

د طالبانو د سترې محکمې په وینا دغه پرېکړه د دواړه لورو په مخکې د عالمانو او قومي مشرانو په حضور کې واورل شوه.

په خبرپاڼه کې راغلي د دواړو لورو له قناعت او رضایت وروسته سوله وکړه او قاتل د خپلو وژل شوو وروڼو وارثانو ته پنځه ویست لکه افغانۍ ساز ورکړ.

د طالبانو سترې محکمې په خپله خبرپاڼه کې دا نه ده په ډاکه کړې چې دغه دیت د اسلامي اصولو په چوکاټ کې ورکړل شو که د دیني عالمانو او قومي مشرانو منځګړتوب په نتجه کې د قومي اصولو له مخې دغه پرېکړه شوې ده.

طالبانو دا هم نه ده واضح کړې چې په هغه ځمکه چې شخړه رامنځته شوې وه،ستونزه پای ته ورسېد او که یوازې د قتل موضوع حل شوه.

سرچینې زیاته کړې چې طالبانو د شنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۱مه) د فردوسي روغتیايي علومو انسټیټیوټ دروازه د نجونو پرمخ وتړله.

د فردوسي روغتيايي علومو انسټیټیوټ چې يوه علمي او ښوونيزه موسسه ده، په ۱۳۹۷ کال کې د افغانستان د عامې روغتيا وزارت د خصوصي روغتيايي علومو انسټیټیوټونو د قانون او مقرراتو پر بنسټ په هرات ښار کې جوړه شوه او په دې انسټیټیوټ کې نږدې شل نجونې د قابله ګۍ او نرسنګ برخو کې پر زده کړو بوختې وې.

دا په داسې حال کې ده چې د هرات حوزوي روغتون د ښځینه ډاکټرانو له جدي کمښت سره مخ دی.

څه موده مخکې هم طالبانو په هرات ولایت کې د ښځو او نجونو پروړاندې روزنیز مرکزونه بند کړي وو.

د افغانستان انټرنشنل د معلوماتو پر بنسټ، په ویانا کې د طالبانو د مخالفانو په دریمه غونډه کې به د امریکايي دیپلوماتانو او د اروپايي هېوادونو د استازو په ګډون د لویدیځو هېوادونو استازي ګډون وکړي.

د ویانا د غونډې ګډونوال وايي، په دې غونډه کې د ۲۹ سیاسي ډلو تر څنګ د مدني ټولنو استازي هم ګډون لري.

احمد مسعود، رنګین دادفر سپنتا، محمد محقق، باتور دوستم، فوزیه کوفي، شکریه بارکزۍ، حضرت علي، نصیر احمد اندېشه، شاګل رضايي، باقر محسني، خالد نور او محمود صیقل د دې غونډې یو شمېر ګډونوال دي.

په دې غونډه کې پر سیاسي څېرو سربېره یو شمېر مدني شخصیتونه لکه محمد محق، سنجر سهیل، تمنا زریاب پریانۍ او قاري عیسی هم ګډون کړی.

د مشرانو جرګې پخوانۍ غړې شکریه بارکزۍ چې په دې غونډه کې یې ګډون کړی ، افغانستان انټرنشنل ته وویل، د دوحې په غونډه کې چې یوازې یوې سیاسي ډلې پکې ګډون کړی و، د ویانا په غونډه کې د څه باندې ۲۹ افغان سیاسي ډلو استازو ګډون کړی . دا ټکی "دا د ویانا غونډې بډایه ښیي".

د ولسي جرګې یوې بلې پخوانۍ غړې فوزیې کوفي افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د افغانستان د راتلونکي لپاره د یوې طرحې متن چمتو شوی چې د ویانا په درېیمه غونډه کې به اصلاح شي.

مېرمن کوفي وویل چې د یوې داسې لارې د موندلو لپاره هڅې روانې دي چې د طالبانو پر وړاندې سیاسي او مدني ځواکونه را جلب کړي.

د افغانستان د ملي مقاومت جبهې غړي میثم نظري هم وویل: «دغه ناسته چې درې ورځې به دوام وکړي، د یوه مهم بدلون ژمنه کوي او په وروستۍ ورځ به یې پایلې اعلان شي.»

په دغه ناسته کې به یو شمیر سیاسي او مدني شخصیتونه به په آنلاین ډول هم ګډون لري.

د سوېلې پښتونخوا چمن په ښار کې د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه تګ راتګ په پاسپورټ او ویزه د جبرې کیدو په غبرګون له تېرو ۴۴ ورځو راهیسې په دوامداره توګه پرلت دوام لري.

په دغه پرلت کې نن د یک شنبې په ورځ د (لیندۍ ۱۲مه ) هم زرګونه کسان ناست دي او پر دغه دروازه د پاسپورټ او ویزې نه منلو په اړه شعارونه ورکوي.

د چمن د لغړي اتحاد مشر غوث الله د پاکستان له سیاسي ګوندونو څخه غوښتنه کوي چې د یاد پرلت په ملاتړ د پاکستان په بیلابیلو ښارونو کې پرلتونه ووهي.

نوموړی وايي: «پرلت ته د سیاسي ګوندونو ډير مشران راغلل او دلته یې زموږ سره ژمني وکړي خو تر اوسه یې خپلي ژمني نه دي پوره کړې. که سیاسي ګوندونه په رشتیا زموږ ملاتړ کوي او زموږ غم ورسره وي نو د پاکستان په بیلابیلو ښارونو کې دې پرلتونه ووهي او پر حکومت دې فشار راوړي چې خپل پرېکړه بدله کړي.»

د چمن په پرلت کې د پاکستان د سنا غړي مشتاق احمد هم ګډون کړی دی.

نوموړی یواځینی سناتور دی چې د پاکستان په سنا کې یې د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه د پاسپورټ د جبري کیدو په غبرګون د چمن د پرلت غږ پورته کړی.

ښاغلی مشتاق احمد د پاکستان په مرکزي او ایالتي حکومت نیوکې کوي او وايي، د پاکستان حکومت د پرلت وهونکو سره غېرې انساني چلند کوي.

نوموړی وايي: «هغه کسان چې دلته سوداګري او کاروبار بندوي دا ترهګري ده. موږ په هیڅ صورت اجازه نه ورکوو چې دلته کاروبار او سوداګري بنده شي، موږ په هیڅ صورت اجازه نه ورکوو چې د یوه پښتانه کورنۍ دوه ځایه شي. د پرلت غوښتنې پر حق دي د پاکستان لنډمهاله حکومت دا صلاحیت نه لري چې د پاسپورټ د جبري کېدو پرېکړه وکړي.»

د چمن پرلت کې د ګڼو سیاسي ګوندونو غړو ګډون وکړ خو تر دې مهاله یې د پاکستان په کوم بل ښار کې د چمن د پرلت په ملاتړ پرلت نه دی وهلی.