ځايي سرچینې: په هرات ولایت کې یو روغتیايي انسټیټیوټ د طالبانو له خوا وتړل شو

د افغانستان انټرنشنل د معلوماتو پر بنسټ، په ویانا کې د طالبانو د مخالفانو په دریمه غونډه کې به د امریکايي دیپلوماتانو او د اروپايي هېوادونو د استازو په ګډون د لویدیځو هېوادونو استازي ګډون وکړي.

د ویانا د غونډې ګډونوال وايي، په دې غونډه کې د ۲۹ سیاسي ډلو تر څنګ د مدني ټولنو استازي هم ګډون لري.

احمد مسعود، رنګین دادفر سپنتا، محمد محقق، باتور دوستم، فوزیه کوفي، شکریه بارکزۍ، حضرت علي، نصیر احمد اندېشه، شاګل رضايي، باقر محسني، خالد نور او محمود صیقل د دې غونډې یو شمېر ګډونوال دي.

په دې غونډه کې پر سیاسي څېرو سربېره یو شمېر مدني شخصیتونه لکه محمد محق، سنجر سهیل، تمنا زریاب پریانۍ او قاري عیسی هم ګډون کړی.

د مشرانو جرګې پخوانۍ غړې شکریه بارکزۍ چې په دې غونډه کې یې ګډون کړی ، افغانستان انټرنشنل ته وویل، د دوحې په غونډه کې چې یوازې یوې سیاسي ډلې پکې ګډون کړی و، د ویانا په غونډه کې د څه باندې ۲۹ افغان سیاسي ډلو استازو ګډون کړی . دا ټکی "دا د ویانا غونډې بډایه ښیي".

د ولسي جرګې یوې بلې پخوانۍ غړې فوزیې کوفي افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د افغانستان د راتلونکي لپاره د یوې طرحې متن چمتو شوی چې د ویانا په درېیمه غونډه کې به اصلاح شي.

مېرمن کوفي وویل چې د یوې داسې لارې د موندلو لپاره هڅې روانې دي چې د طالبانو پر وړاندې سیاسي او مدني ځواکونه را جلب کړي.

د افغانستان د ملي مقاومت جبهې غړي میثم نظري هم وویل: «دغه ناسته چې درې ورځې به دوام وکړي، د یوه مهم بدلون ژمنه کوي او په وروستۍ ورځ به یې پایلې اعلان شي.»

په دغه ناسته کې به یو شمیر سیاسي او مدني شخصیتونه به په آنلاین ډول هم ګډون لري.

د سوېلې پښتونخوا چمن په ښار کې د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه تګ راتګ په پاسپورټ او ویزه د جبرې کیدو په غبرګون له تېرو ۴۴ ورځو راهیسې په دوامداره توګه پرلت دوام لري.

په دغه پرلت کې نن د یک شنبې په ورځ د (لیندۍ ۱۲مه ) هم زرګونه کسان ناست دي او پر دغه دروازه د پاسپورټ او ویزې نه منلو په اړه شعارونه ورکوي.

د چمن د لغړي اتحاد مشر غوث الله د پاکستان له سیاسي ګوندونو څخه غوښتنه کوي چې د یاد پرلت په ملاتړ د پاکستان په بیلابیلو ښارونو کې پرلتونه ووهي.

نوموړی وايي: «پرلت ته د سیاسي ګوندونو ډير مشران راغلل او دلته یې زموږ سره ژمني وکړي خو تر اوسه یې خپلي ژمني نه دي پوره کړې. که سیاسي ګوندونه په رشتیا زموږ ملاتړ کوي او زموږ غم ورسره وي نو د پاکستان په بیلابیلو ښارونو کې دې پرلتونه ووهي او پر حکومت دې فشار راوړي چې خپل پرېکړه بدله کړي.»

د چمن په پرلت کې د پاکستان د سنا غړي مشتاق احمد هم ګډون کړی دی.

نوموړی یواځینی سناتور دی چې د پاکستان په سنا کې یې د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه د پاسپورټ د جبري کیدو په غبرګون د چمن د پرلت غږ پورته کړی.

ښاغلی مشتاق احمد د پاکستان په مرکزي او ایالتي حکومت نیوکې کوي او وايي، د پاکستان حکومت د پرلت وهونکو سره غېرې انساني چلند کوي.

نوموړی وايي: «هغه کسان چې دلته سوداګري او کاروبار بندوي دا ترهګري ده. موږ په هیڅ صورت اجازه نه ورکوو چې دلته کاروبار او سوداګري بنده شي، موږ په هیڅ صورت اجازه نه ورکوو چې د یوه پښتانه کورنۍ دوه ځایه شي. د پرلت غوښتنې پر حق دي د پاکستان لنډمهاله حکومت دا صلاحیت نه لري چې د پاسپورټ د جبري کېدو پرېکړه وکړي.»

د چمن پرلت کې د ګڼو سیاسي ګوندونو غړو ګډون وکړ خو تر دې مهاله یې د پاکستان په کوم بل ښار کې د چمن د پرلت په ملاتړ پرلت نه دی وهلی.

ښاغلي سلیماني همدا راز زیاته کړه چې د دې بهیر په ترڅ کې یې زیات شمېر افغان کارګران او همدارنګه هغه کسان چې دوی یې په کار ګومارلي، نیولي دي.

په هغو ولایتونو کې چې د افغانانو په اوسېدو بشپړ بندیز لګیدلی، ختیځ آذربایجان، لویدیځ آذربایجان، اردبیل، زنجان، کردستان، کرمان شاه، ایلام، لرستان، چهارمحال او بختیاري، کهګیلویه او بویر احمد، ګیلان، مازندران، سیستان او بلوچستان، هرمزګان او هرمزګان شامل دي.

همدارنګه هغه ولایتونه چې په ځینو برخو کې یې د افغانانو پر اوسېدو بندیز دی اصفهان، بوشهر، سویلي خراسان، رضوي خراسان، خوزستان، سمنان، فارس، قزوین، کرمان، ګلستان، مرکزي او یزد شامل دي.

ښاغلي سلیماني زیاته کړه چې له کرمان شاه څخه د افغان کډوالو د پېژندنې، نیولو او شړلو لړۍ دوام لري او د دغه ولایت له پولیسو یې وغوښتل چې په جدي توګه خپلو کارونو ته دوام ورکړي.

ښاغلي سلیماني همداراز له خپلو خلکو وغوښتل چې که افغان کډوال په کروندو، بڼونو، ساختماني ورکشاپونو او داسې نورو ځایونو کې په کار کولو ګوري نو له پولیسو او ښاروالۍ سره اړیکه ونیسي.

دا په داسې حال کې ده، چې په تېرو څو اونیو کې له ایران څخه د افغان کډوالو په زور اېستل زیات شوی او هره ورځ زرګونه کډوال بېرته هېواد ته ستنېږي.

د یادونې ده چې په افغانستان کې د طالبانو د دوه کلنې واکمنۍ پر مهال د ايران او پاکستان په ګډون ګاونډيو هېوادونو ته د افغانانو د کډوالۍ کچه لوړه شوې ده.

د افغان ښځو او نجونو لپاره د بښنې نړیوال سازمان د ملاتړ کمپاین پر دوام د بشري حقونو د فعال عمر حیدري پیغام هم خپور کړی چې ویلي یې دي د افغان ښځو روان ناوړه حالت نوې کیسه نه ده.

د بشري حقونو دغه فعال د افغان مېرمنو وضعیت د اندېښنې وړ وباله او ویې ویل چې له دغه حالت سره د مبارزې په برخه کې باید د افغانستان نارینه هم د ښځو ترڅنګ ودریږي.

د دې ادارې د سوېلي اسیا څانګې چې د ښاغلي حیدري دغه خبرې پرون په خپله اېکس پاڼه خپرې کړې، د افغان ښځو په وضعیت کې د بدلون لپاره یې د ګډو ګامونو پر ارزښت ټینګار کړی دی.

تېره شنبه (د نومبر ۲۵مه) چې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي د مخنیوي نړیواله ورځ وه، په دې مناسبت د بېلابېلو سازمانونو له خوا یو ۱۶ ورځنی کمپاین هم پیل شوی دی.

دغه سازمان د افغان ښځو پر وړاندې د طالبانو د کړنو د حساب ورکولو په اړه پر انټرنيټ یو لیک هم خپور کړی چې د دغه لیک په پای کې یې د لاسلیکونو غوښتنه کړې ده.

پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته دغې ډلې د ښځو پر وړاندې د بندیزونو څه باندې ۵۰ فرمانونه صادر کړي دي چې د نړیوالو له پراخو منفي غبرګونونو سره هم مخ شوی دی.

د بلوچستان ایالت د اطلاعاتو لنډمهالي وزیر جان څکزي د شنبې په ورځ د (لیندۍ ۱۱مه) د یوه خبري کنفرانس پر مهال رسنیو ته ویلي، پاکستان په وار وار له افغانستانه غوښتي چې هغه «ترهګر» ور وسپاري، چې اسلام اباد يې له ثبوتونو سره کابل ته نوملړ سپارلی خو کابل تر اوسه پورې د پاکستان دغه غوښتنې ته مثبت ځواب نه دی ویلی.

همدارنګه نوموړی وايي د خیبر پښتونخوا د بنو په ورستي برید کې افغان اتباعو لاس لرل.

نوموړی په ټینګار سره وايي چې افغان کډوال به په زور له پاکستانه باسي.

جان اڅکزي ویلي، چې طالبان باید د هغو ډلو پر وړاندې خپل مسولیت ادا کړي چې د افغانستان له خاوري پر پاکستان بریدونه کوي.

همدارنګه نوموړي ویلي چې د پاکستان حکومت له خپلې پرېکړې نه په شا کیږي او افغانانو ته له ویزې پرته پاکستان ته د ورتګ اجازه ور نه کړي.

طالبانو تر دې مهاله د جان اڅکزي د څرګندونو په اړه څه نه دي ویلي.