طالبان غواړي د کډوالو موقتي کمپونه په دایمي استوګنځایونو بدل کړي

د طالبانو له واکمنۍ څخه شاوخوا دوه کاله تیریږي؛ خو د دې پروژې لپاره د بودېجې د نشتوالي له امله شل فیصده کارونه په ټپه ولاړ دي.

د طالبانو تر واک لاندې په ننګرهار د عامې روغتیا ریاست کې سرچینو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل، چې د ننګرهار روغتیايي خدمات یوازې د د دې ولایت د نفوس لپاره بسنه نه کوي؛ خو دغه ولایت د زون مرکز دی، بلکې د لغمان، کنړ او نورستان څخه هم ناروغان د درملنې لپاره دغه ولایت ته راځي.

دغه سرچینې زیاتوي؛ د طالبانو د واک لاندې مرکزي حکومت ته یې څو - څو وارې د ختیځ زر بستریز روغتون پاتې کارونو او د پرانیستلو لپاره مراجعه کړې ترڅو بودیجه ځانکړې شي او دغه روغتون پرانیستل شي؛ خو تر اوسه کوم مثبت ځواب نه دی ترلاسه شوی.

د ننګرهار عامې روغتیا روغتون ځیني ډاکتران وايي؛ په روغتون کې ځای نه لري او زیاتره وخت په یو کټ کې دوه ناروغان ځای پر ځای کوي او درملو نه شتون هغه لویه ستونزه ده، چې ناروغان او دوی ورسره مخامخ دي؛ خو دا ستونزې د ننګرهار په ولسوالیو کې څو برابره زیاتې دي.

د افغانستان انټرنشنل ته رارسېدلو معلوماتو له مخې؛ د ننګرهار د عامې روغتیا ریاست په یو کرايي کور کې فعالیت کوي.

د ختیځ زر بستریز روغتون کې د ننګرهار د عامې روغتیا ریاست پاره ودانۍ هم په پام کې نیول شوې ده.

د ختیځ ۱۰۰۰ ستریز روغتون د جلال اباد ښار شپږمې ناحیې کې په ۲۷۰ جریبه ځمکه کې پلان شوی دی.

دا لویه پروژه د تېر حکومت له خوا د جمهوري ریاست د ملي پراختیا د عملیاتي او ملاتړې ادارې په مالي ملاتړ، د ملي پراختیا شرکت د بنايي ودانیزې تصدۍ له خوا پرمخ وړل کېدله.

د ختيځ زر بستریز روغتون څخه تمې دا وې، چې دا روغتون به په نوي موډرن ډول او نوي پرمختللو طبي وسایلو سمبال وي او د ختیځ ولایتونو ناروغان به نور نه اړ کیږي؛ چې د سختو ستونزو سره پاکستان ته د درملنې لپاره لاړ شي.

هغه تمې چې اوس ختيځ میشتي له ناامیدۍ سره مخ کړي دي او د دې روغتون ساختماني چارې په ټپه ولاړې دي.

د تېر حکومت له ولسمشر څخه د هېواد د ختیځو ولایتونو د اوسېدونکو یوه لویه غوښتنه دا وه، چې د زون په کچه دې ختیځ زر بستیریز روغتون جوړ او پرانیستل شي.

دا د هغو خلکو غوښتنه وه، چې پخواني ولسمشر اشرف غني ته یې د ولسمشریزو ټاکنو په دوه دورو ډیرې رایې ورکړې وې.

په جلال اباد ښار کې د ختیځ زر بستریز روغتون بنسټ ډبره د پخواني ولسمشر محمد اشرف غني له خوا په ۲۰۱۸ کال کې کېښودل شوې وه.

هغه لیکلي:« په دغهې لیدنه کې د افغان کډوالو د مېشتېدنې او د هغوی د کډوالۍ په کیسونو کې د چټکتیا په برخه کې مو یو بل سره سلا مشورې ورکړې.»

تر دې وړاندې پاکستاني چارواکو پر امریکا او نورو لویدیځو هېوادونو نیوکې کولې، چې ګڼ افغان کډوال په پاکستان کې د خپلو کیسونو د څېړلو له پاره میاشتې کلونه انتظار باسي؛ خو لا یې هم برخلیک نه جوتېږي.

افغان کډوالو هم نیوکه لرله، چې په پاکستان کې د اقتصادي ستونزو تر څنګ د ویزو د نشتوالي له امله د پاکستاني پولیسو له لورې ځورول کېږي او د دوی د مېشتېدنې برخلیک نه جوتېږي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د تېرې جمعې په ورځ اعلان وکړ، چې د د دغه وزارت یو جګپوړې چارواکې به راتلونکې اونۍ اسلام اباد ته ولاړه شي او له پاکستاني چارواکو سره به پر یو لړ مسایلو خبرې وکړي.

دغه وزارت په یوه بیان کې ویلي و، د نفوسو، کډوالو او کډوالۍ ډلې مرستیاله جولیتا والس نویس به د ډسمبر له څلورمې څخه تر اوومې نېټې پورې په اسلام بباد کې پاتې شي.

نوموړی وایي تېره شپه ځايي پولیسو د پرلت پر خېمو ډزې کړې او په خېمو کې ناست دوه پرلت وهونکي يې ټپیان کړي.

ښاغلی غوث الله د یادې پيښې په اړه وايي: «له تېرو څو ورځو راهیسې د بلوچستان ایالت ځايي چارواکي په دې لټه کې دي چې د چمن پرلت پای ته ورسوي خو موږ په هیڅ صورت پرلت پای ته نه رسوو. پرون یې منظور پښتین بندې کړ، زموږ پر پرلت یې ډزې وکړې خو موږ قربانۍ ته چمتو یو او موږ به خپلې غوښتنې خامخا د پاکستان په حکومت منو.»

د پېښې عیني شاهدان وايي، د ټپیانو روغتیايي حالت نازک دی او د لا ښې درملنې لپاره باید د کوټې روغتونونو ته ولېږدول شي.

د چمن پرلت مرکزي کمېټې غړی مولوي عبدالمنان وايي: «پولیسو یو ځل زموږ پر ملګرو ډزې وکړې، د ملګرو روغتیايي حالت ښه نه دی خو اوس پولیس له دې ځایه د ټپیانو د لیږد اجازه نه راکوي موږ غواړو د پولیسو د رسمي مکتوب له لارې خپل ټپیان کوټې ته د ښې روغتیا په موخه ولیږدو.»

دغه پرلت له تېرو ۴۵ ورځو راهیسې روان دی او په دغه موده کې د پرلت وهونکو پر یو شمېر غړو عریضې هم شوې دي، پر پرلت وهونکو تور دی چې په پرلت کې يې د خبرو پر مهال د پاکستان حکومت خلاف ویناوې کړې دي.

حاجي داوود چې د پاکستان په پلازمېنه کې مېشت دی، وایي:« د هرې اونۍ په اوږدو کې یو ځلې پولیس ماښام مهال زما د کور ور ټکوي او له ما د اسنادو غوښتنه کوي.»

هغه وایي:« سره له دې چې ما په ځلونو خپل اسناد له دوی سره شریک کړي دي؛ خو بیا هم دوی بیاځلې زما اسناد غواړي او ان کله ناکله پیسې هم اخلي.»

د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې لاهم د افغان کډوالو ځورونه، نیونه او له دغه هېواده یې اېستنه روانه ده، چې کله ناکله ځینې یې د لنډې مودې لپاره د پیسو په بدل کې خوشې کېږي.

تېره اونۍ هم د اسلام اباد په بي۱۷ کې د پولیسو په یولړ عملیاتو کې د یوه ښوونیز کورس د استادانو په ګډون یوشمېر افغانان له نیول کېدو وروسته تورخم ته ولېږدول شول.

د افغانانو پر وړاندې د پاکستاني پولیسو چلند تل تریخ و؛ خو د اېستنې پروسه له هغه وخت راهیسې پیل شوه، چې د پاکستان لنډمهاله حکومت اعلان وکړ چې نور په خپله خاوره کې پردي ناقانونه بهرنیانو ته د اوسېدو اجازه نه ورکوي او د دوی پر وړاندې د نومبر له لومړۍ نېټې راهیسې پراخ عملیات روان دي.

تېره اونۍ د بلوچستان د اطلاعاتو لنډمهاله وزیر جان اڅکزي وویل، د دغې صوبې پولیسو ته امر شوی چې هره ورځ دې تر لس زرو افغان کډوال له دغې صوبې افغانستان ته ستانه کړي.

یو شمېر میرمنو په ټولنیزو شبکو کې لیکلي چې جولیا پارسي «د طالبانو په زندان کې د سختو شکنجو له امله چې فزیکي او رواني حالت يې ډیر سم نه و» روغتون ته وړل شوې.

د مېرمن پارسي کورنۍ ته د یوې نږدې سرچینې په ګډون باخبرو سرچینو تایید کړې، چې نوموړې روغتون ته لېږدول شوې، خو طالبانو د هغې د لېږد لامل، د ناروغۍ د څرنګوالي او د هغې د فزیکي حالت په اړه د هغې کورنۍ ته معلومات نه دي ورکړي.

سرچینې وايي چې د جولیا پارسي کورنۍ د هغه روغتون په اړه هم معلومات نه لري چې د هغې درملنه پکې کیږي.

وسله والو طالبانو مېرمن پارسي او د هغې ماشوم د تلې په پنځمه په کابل کې له خپل کور څخه ونیول. هغه په ​​کابل کې د افغان اعتراض کوونکو ښځو د غورځنګ مشره وه چې د طالبانو په واکمنۍ کې یې د ښځو پر وړاندې د تبعیض او محرومیت پر ضد لاریونونه کول.

د بشري حقونو د څار ډلې د لړم په نهمه نېټه خبر ورکړ چې طالبان په افغانستان کې لاریون کوونکې ښځې نيسي، ګواښي يې او سختې يې ربړوي.

د دغه سازمان په وینا ډیری کورنۍ د خپلو غړو د نیول کېدو خبر پټوي چې ګنې دغه فعالان به خوشي شي او یا به په زندان کې لږ وځورول شي.

د دغه سازمان په وینا د هغو اعتراض کوونکو ښځو شمېر زیات دی چې د طالبانو په زندانکې دي، خو د هغوی د کورنیو په ګډون هیڅوک د دغو ښځو له حالته په سمه ډول نه دي خبر.

دوی د طالبانو په زندان کې د جولیا پارسي، ندا پرواني، منيژې صدیقي او پریسا آزادې د پرله پسې نيونو او وضعیت په اړه اندېښنه څرګنده کړه.