د ایران د کورنیو چارو وزیر وايي، په ۱۶ ولایتونو کې پر کډوالو بندیز نوې خبره نه ده

د پاکستان موقت حکومت د تلې میاشتې په ۱۱مه نېټه اعلان وکړ چې بې اسناده کډوال دې د لړم میاشتې تر ۱۰مې نېټې له دغه هېواده ووځي، که نه نو دوی به ونیول شي او له پاکسانه به په زور و اېستل شي.

له ټاکل شوې مودې وروسته پاکستان د افغان کډوالو د نیولو او اېستلو لړۍ پیل کړې.

د ژمي په درشل کې د افغان کډوالو اېستلو د پناه غوښتونکو د ملاتړو سازمانونو اندېښنې راپارولې دي.

که څه هم د پاکستان سرپرست حکومت دغه پرېکړه له پراخو نړیوالو نیوکو سره هم مخ شوې، خو دغه هېواد لا هم هوډ لري چې د اوسېدو له اسنادو پرته د افغان کډوالو د شړلو پلان پلی کړي.

د پاکستان دولتي راډیو د دغه هېواد د چارواکو په حواله ویلي، چې دغو کډوالو ته په بېلابېلو ولسواليو کې موقتي کمپونه جوړ شوي، چې پکې ورته ټولې لازمې اسانتياوې برابرې شوې دي.

خو افغان کډوال بیا وایي؛ دوه او درې شپې پرې په هغو کمپونو او انتظار ځایونو کې تېرېږي، چې پاکستاني چارواکو په پېښور او لنډي کوتل کې د دوی له پاره جوړ کړي دي.

د دوی په وینا دې کمپونو کې د پاکو اوبو، ډوډۍ او د سفر د چمتو والي په موخه لومړني وسایل نه شته او ورته ورتلونکي کډوال له ګڼو ستونزو سره مخ دي.

د پاکستان راډیو د راپور له مخې؛ پرون ۲۴۷۶ کډوال افغانستان ته د تورخم او چمن له لارې بېرته ستانه شوي دي.
پاکستاني چارواکو وار د مخه ویلي وو، چې دوی به په لومړی پړاو کې د یو مېلیون کډوالو څخه زیات بېرته افغانستان ته ستنوي.

بل خوا د طالبانو د کډوالو او ستېدونکو چارو وزارت په اېکس پاڼه لیکلي چې، د (لېندۍ ۱۳مه) له دوه زرو څخه ډېر افغان کډوال په زور او خپله خوښه هېواد ته ستانه شوي.

دغه وزارت وايي؛ ۴۲۴ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲۱۲۳ تنو ته رسېږي چې یو شمېر یې په خپله خوښه او یو شمېر یې په زور د ایران له لوري تېره ورځ د هرات د اسلام کلا له لارې هېواد ته ستانه شوي دي.
پر همدغه مهال دغه وزارت وايي، تېره ورځ د سپین بولدک او تورخم له لارې هم ۱۳۷۴ تنه کډوال له پاکستانه هېواد ته ستانه شوي.
له پاکستانه ستانه شوي ټول کډوال د دغه هېواد له لوري په زور اېستل شوي.

په ورته وخت کې د پاکستان د لنډمهالي حکومت د کورنیو چارو وزیر سرفراز بکټي او د بلوچستان ایالت د اطلاعاتو لنډ مهالی وزیر جان اڅکزي ویلي: «د اندېښنې وړ ده چې طالبان مو غوښتنې نه مني.»

د پاکستان لنډمهالي حکومت دغو دوو وزیرانو د یوې ټلویزیوني مرکې پر مهال ویلي، «طالبان دې افغانان خپل هېواد ته ستانه کړي؛ خو موږ ته دې هغه پاکستانیان را وسپاري چې په افغانستان کې اوسیږي.»

د پاکستان د لنډمهالي حکومت د کورنیو چارو سرپرست وزیر سرفراز بکټي د پاکستان دولتي تلویزیون سره په یوه مرکه کې افغان کډوالو ته په اشاره ویلي: «هغه کسان چې بې اسنادو پاکستان ته راځي په زور به له دغه هېواده اېستل کیږي.»

بګټي وړاندې وويل: «طالبان دې په افغانستان کې میشت پاکستاني وګړي پاکستان ته وسپاري.»

دغه طالب چارواکی هغو مهاجرو ته اشاره کوي، چې په دې وروستيو کې له ګاونډيو هېوادونو څخه په ځانګړې توګه له پاکستانه ايستل شوي او يو شمېر موقتي کمپونو ته تللي دي.

له دې وړاندې هم داسې نيوکي شوې وې، چې طالبان خپلو قومي مسايلو ته په کتو غواړي دا کډوال په کابل او شمالي ولايتونو کې ځای پر ځای کړي؛ خو طالبانو بیا دغه ادعاوې رد کړې وې.

پر همدې مهال د طالبانو تر واک لاندې باختر خبري اژانس د سې شنبې په ورځ (د ليندۍ ۱۴) د حقاني په حواله راپور ورکړی، چې د کډوالو کمپونه د استوګنې په سیمو د بدلولو لپاره بشري مرستو ته اړتیا ده.

وروسته له هغه چې طالبان پر افغانستان واکمن شول، د دغه هېواد ډېری اوسېدونکي د ايران او پاکستان په ګډون ګاونډيو هېوادونو ته ولاړل.

دواړو هېوادونو په تېرو میاشتو کې سلګونه زره کسان له هېواده ایستلي او بېرته یې افغانستان ته استولي دي.

باختراژانس خبر ورکړی، چې په کابل کې د اروپايي ټولنې شارژدافير د طالبانو د کډوالو د چارو له وزير سره په کتنه کې له پاکستان څخه د افغان کډوالو ايستل ((ښکاره ظلم)) وباله.

نوموړی وایي تېره شپه ځايي پولیسو د پرلت پر خېمو ډزې کړې او په خېمو کې ناست دوه پرلت وهونکي يې ټپیان کړي.

ښاغلی غوث الله د یادې پيښې په اړه وايي: «له تېرو څو ورځو راهیسې د بلوچستان ایالت ځايي چارواکي په دې لټه کې دي چې د چمن پرلت پای ته ورسوي خو موږ په هیڅ صورت پرلت پای ته نه رسوو. پرون یې منظور پښتین بندې کړ، زموږ پر پرلت یې ډزې وکړې خو موږ قربانۍ ته چمتو یو او موږ به خپلې غوښتنې خامخا د پاکستان په حکومت منو.»

د پېښې عیني شاهدان وايي، د ټپیانو روغتیايي حالت نازک دی او د لا ښې درملنې لپاره باید د کوټې روغتونونو ته ولېږدول شي.

د چمن پرلت مرکزي کمېټې غړی مولوي عبدالمنان وايي: «پولیسو یو ځل زموږ پر ملګرو ډزې وکړې، د ملګرو روغتیايي حالت ښه نه دی خو اوس پولیس له دې ځایه د ټپیانو د لیږد اجازه نه راکوي موږ غواړو د پولیسو د رسمي مکتوب له لارې خپل ټپیان کوټې ته د ښې روغتیا په موخه ولیږدو.»

دغه پرلت له تېرو ۴۵ ورځو راهیسې روان دی او په دغه موده کې د پرلت وهونکو پر یو شمېر غړو عریضې هم شوې دي، پر پرلت وهونکو تور دی چې په پرلت کې يې د خبرو پر مهال د پاکستان حکومت خلاف ویناوې کړې دي.

حاجي داوود چې د پاکستان په پلازمېنه کې مېشت دی، وایي:« د هرې اونۍ په اوږدو کې یو ځلې پولیس ماښام مهال زما د کور ور ټکوي او له ما د اسنادو غوښتنه کوي.»

هغه وایي:« سره له دې چې ما په ځلونو خپل اسناد له دوی سره شریک کړي دي؛ خو بیا هم دوی بیاځلې زما اسناد غواړي او ان کله ناکله پیسې هم اخلي.»

د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې لاهم د افغان کډوالو ځورونه، نیونه او له دغه هېواده یې اېستنه روانه ده، چې کله ناکله ځینې یې د لنډې مودې لپاره د پیسو په بدل کې خوشې کېږي.

تېره اونۍ هم د اسلام اباد په بي۱۷ کې د پولیسو په یولړ عملیاتو کې د یوه ښوونیز کورس د استادانو په ګډون یوشمېر افغانان له نیول کېدو وروسته تورخم ته ولېږدول شول.

د افغانانو پر وړاندې د پاکستاني پولیسو چلند تل تریخ و؛ خو د اېستنې پروسه له هغه وخت راهیسې پیل شوه، چې د پاکستان لنډمهاله حکومت اعلان وکړ چې نور په خپله خاوره کې پردي ناقانونه بهرنیانو ته د اوسېدو اجازه نه ورکوي او د دوی پر وړاندې د نومبر له لومړۍ نېټې راهیسې پراخ عملیات روان دي.

تېره اونۍ د بلوچستان د اطلاعاتو لنډمهاله وزیر جان اڅکزي وویل، د دغې صوبې پولیسو ته امر شوی چې هره ورځ دې تر لس زرو افغان کډوال له دغې صوبې افغانستان ته ستانه کړي.