طالبان: د تدارکاتو کمیسیون د څلور میلیارده افغانیو په ارزښت ۱۸ بېلابېلې پروژې منظورې کړې

د یونسیف له لوري د چهار شنبې په ورځ د (لیندۍ ۱۵مه) په یوې خبرپاڼه کې راغلي چې د یونسیف سره د اروپايي ټولنې له لوري په ۲۵ میلیونه یورو مرسته شویو پیسو به په افغانستان کې د ۳۸۵ لومړنیو ښوونځیو د بنسټیزو چارو او د هغو د څرنګوالي په برخه کې خدمتونه وړاندې کړي.

د یونسیف له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې د اروپايي ټولنې د شارژدافیرې رافیلا آیوډیس له قوله لیکل شوي، «ټولګي باید د ماشومانو لپاره د دویم کور په څېر وي. کله چې ټولګي د ماشومانو لپاره دوستانه او خوندي وي، ماشومان زده‌کړو ته هڅول کیږي او د دوی د حاضرۍ، فعالیت او د زده‌کړو کیفیت ورسره لوړیږي.»

یونسیف په دغه خبرپاڼه کې ویلي، په افغانستان کې شاوخوا نیمايي ماشومان ښوونځي ته نه ځي او د هغو کسانو لپاره چې په ښوونځيو کې دي، د زده‌کړو کیفیت په نړۍ کې تر ټولو په ټیټه کچه کې دی.

په خبرپاڼه کې د افغانستان لپاره د یونیسف استازې فران ایکوزا له قوله لیکل شوي، «ډیری ښوونځي په کافي اندازه مسلکي ښوونکي، د اوبو او روغتیا ساتنې اسانتیاوې، درسي توکي او د احاطې دیوالونه نه لري، ښوونه او روزنه په افغانستان کې د نجونو او هلکانو لپاره د هیلو څراغ دی.»

د 2008 کال راهیسې، اروپایي ټولنې د یونیسف په کارونو کې مرسته کړې چې په زده‌کړو، روغتیا، تغذیه او د ماشومانو د ساتنې په برخو کې د پانګونې له لارې په افغانستان کې د ماشومانو هوساینې ته وده ورکړي.

په ننګرهار کې د طالبانو د اطلاعات او او کلتور مشر صدیق الله قریشي پر خپله ایکس پاڼه لیکلي، چې نن د چهار شنبې ورځ د (لیندۍ ۱۵مه) د پاکستان له لوري د تورخم دروازه د باروړونکو موټرو پر مخ وتړل شوه.
د طالبانو له لوري د تورخم کمیسار عصمت الله یعقوبي هم د پاکستان له لوري د باروړونکو موټرو پر مخ د تورخم دروازې د تړل کیدو پخلی کوي.
نوموړی وايي، تېره شپه ناوخته پاکستان غوښتل تورخم دروازې ته څېرمه د افغانستان لوري ته شل متره مخکې د لوحې په پلمه یوه بله دروازه جوړه کړي، چې دوی یې د جوړېدو مخه ونیوله.

د تورخم د کمیسار په خبره د طالبانو له غبرګون وروسته پاکستاني لوري دروازه د ټرانزیټ پر مخ وتړله.
د تورخم کمیسار زیاتوي د ستونزې د حل په موخه له پاکستاني چارواکو سره خبرو ته چمتو یو چې دغه ستونزه د خبرو له لارې حل کړو
افغان سوداګر وايي هر کله چې د افغانستان د تازه میوو او سبزیو د صادراتو وخت وي د باکستان له لوري په بېلابېلو پلمو دغه دروازه د ترانزیټي توکو له پاره تړل کیږي چې تر ډېره یې زیان سوداګرو او ولسي خلکو ته رسیږي، دا مهال چې تر ډېره د کندهار انار او انګور هم په چمن کې د روان برلت له امله په تورخم راړول کیږي د دغې دروازې سوداګرو ته ګڼ زیانونه اړولي دي .

د افغانستان د ستراتیژیکو مطالعاتو انسټیټیوټ سه شنبې (د لیندۍ ۱۴ مه) د دغه انسټیټیوټ په اېکس پاڼه لیکلي؛ دغه مرکز په مراکش کې د عربي څېړنو مرکز په همکارۍ د "عربي ښځو سره د افغان ښځو د پیوستون شبکې" د پرانیستې مراسمو کوربه و.

د افغانستان د ستراتیژیکو مطالعاتو مرکز همداراز ویلي، چې دغه پروګرام د افغانستان او د اوو عربي هېوادونو د سیاسي او ټولنیزو فعالو ښځو ترمنځ د پیاوړو اړیکو او متقابل ملاتړ د رامنځته کولو په موخه جوړ شوی دی.

په همدې حال کې په دې مراسمو کې د افغانستان او عربي هېوادونو څه باندې ۳۰ تنو ښځینه فعالانو ګډون کړی و، چې په افغانستان کې د ښځو د وضعیت په اړه ژورې څېړنې وکړي او په سیمه ییزو او نړیوالو ډګرونو کې د هغوی له اساسي حقونو څخه دفاع وکړي.

دغه مرکز دا هم ویلي چې دا پروګرام د علمي او اداري فعالیتونو له لارې د متقابل تفاهم او د ښځو ځواکمنولو ته ځانګړی شوی دی.

د افغانستان د ستراتیژیکو مطالعاتو انسټیټیوټ زیاته کړه چې په راتلونکي کې به نور پروګرامونه هم جوړ کړي چې د افغانستان او عربي هېوادونو ښځې په علمي، سیاسي، فرهنګي او مدني برخو کې ونډه واخلي.‏

دغه مرکز ویلي، د دغې شبکې د جوړولو موخه په ټولنه کې د ښځو د رول د پیاوړتیا او په دې برخو کې د ښځو پر وړاندې د شته ننګونو په اړه د پوهاوي لوړول دي.

دا په داسې حال کې ده چې طالبانو د افغانستان له بیا نیولو راهیسې د ښځو پر اساسي حقونو او ازادیو پراخ بندیزونه لګولي دي.‏

دغې ډلې له شپږم ټولګي څخه پورته د نجونو پروړاندې د ښوونځيو دروازې بندې کړې، د پوهنتونونو دروازې يې د ښځينه محصلينو پر مخ وتړلې او ښځې يې په دولتي او خصوصي موسسو کې له کار کولو منعه کړې دي.

د بښنې نړیوال سازمان "د افغانستان د ښځو لپاره خبرې وکړئ" د ملاتړ کمپاین په دوام په اېکس ټولنیزه پاڼه د یوه پیغام په خپرولو سره ویلي چې، په افغانستان کې ښځې او نجونې تر ټولو ډیرې له اقتصادي ناورین څخه اغیزمنې شوې دي.

دغه سازمان د خپل شپاړس ورځني کمپاین پر دوام دا ځل د ښځو د حقونو د فعالې فروزان رسولي پیغام خپور کړ چې مېرمن فروزان په افغانستان کې اقتصادي او بشري ناورین ته په اشارې سره؛ له نړيوالې ټولنې وغوښتل چې په افغانستان کې د ښځو په برخه کې پانګونې ته دوام ورکړي.

د ښځو د حقونو دغې فعالې ویلي، نړیواله ټولنه باید دا یقیني کړي چې ښځې د دوی د پروژو اساسي برخه ده.

په تېرو څه باندې دوو کلونو کې طالبانو د افغان ښځو او نجونو پر وړاندې د بندیزونو څه باندې ۵۰ فرمانونه صادر کړي دي، چې دا په نړۍ کې د ښځو پر وړاندې د سیستماتیک تبعیض د پام وړ بېلګه ده.

تر دې مخکې د پاملرنې موسسې سلاکارې میلیسا کورنټ په افغانستان کې د بشري ناورین په اړه د امریکا د سولې انسټیټیوټ په غونډه کې ویلي و چې په افغانستان کې ښځې او نجونې د بندیزونو له امله اغیزمنې شوې دي.

نوموړې دا هم ویلي و چې افغان ښځې او نجونې له سختو خوراکي او اقتصادي ناورینونو سره مخامخې دي.

د بښنې نړیوال سازمان د نومبر په ۲۵مه د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي د له منځه وړلو نړیوالې ورځې په مناسبت د افغان ښځو او نجونو د ملاتړ لپاره ۱۶ ورځنی کمپاین پیل کړ او دا کمپاین به د ډسمبر تر لسمې نیټې دوام وکړي.

د بښنې نړیوال سازمان له خلکو غوښتي چې په افغانستان کې د ښځو او نجونو د ملاتړ لپاره خپل د پیوستون پیغامونه شریک کړي.

دغه سازمان پر ملګرو ملتونو غږ کړی، چې پر طالبانو فشار راوړي چې د نجونو د تعلیم په برخه کې دې له توپیري چلنده لاس واخلي او اړونده حکومتونه او د ملګرو ملتونو ادارې باید له طالبانو وغواړي، چې د نجونو پر تعلیم خپل تبعیضي بندیز پای ته ورسوي او د باکیفیته زده‌کړو په برخه کې د هلکانو له حقونو څخه د سرغړونې مخه ونیسي.

د بشري حقونو د څار سازمان نن په یوه راپور کې ویلي، چې په افغانستان کې د طالبانو ناوړه تعلیمي تګلارې د نجونو او ښځو ترڅنګ هلکانو ته هم زیان رسوي.

راپور كې راغلي:« د هلکانو ښوونځي هم ناکامه دي.»

په دغه سازمان کې د ښځو د حقونو څېړونکې او د راپور لیکواله سحر فطرت ویلي:« طالبان د هلکانو او نجونو لپاره د افغانستان تعلیمي سیسټم ته نه جبرانېدونکی زیان رسوي.»

طالبانو د هلکانو له ښوونځيو ټولې ښځينه ښوونکې له دندو ګوښه کړې دي.

طالبانو د هنر، سپورټ، انګلیسي او مدني زده‌کړو په ګډون مضامین له منځه وړي دي، چې د تعلیمي کیفیت د خرابېدو لامل شوی دی.

له بله پلوه په افغانستان کې پېښ شوي اقتصادي ناورین ګڼ هلکان اړ اېستي، چې د زده‌کړو تر څنګ یو شمېر درنو کارونو ته مخه وکړي او ډېر یې هم اړ وتي، چې ښوونځي پرېږدی او نورو کارونو ته مخه وکړي.

د ښوونځیو ګڼ زده‌کوونکي هلکان د وېرې، ژور خپګان او نورو رواني ستونزو سره مخامخ دي.

په داسې حال کې چې نن سبا په افغانستان کې د رواني ناروغیو د درملنې لپاره هم شرایط په نشت حساب دي.

د بشري حقونو د څار سازمان ویلي، په ښوونځیو کې ماشومانو ته جسمي سزا ورکول د دوی له بشري حقونو څخه سرغړونه ده.

ماشومانو ته د سزا ورکولو لپاره د تاوتریخوالي کارول د غیر ضروري درد او کړاو لامل کېږي، زیان رسوي او د ماشومانو پرمختګ، تعلیمي بریالیتوب او رواني روغتیا ته زیان اړوي.

د ماشومانو د حقونو په اړه د ملګرو ملتونو کمیټې موندلې، چې ټول فزیکي مجازات د نړۍوال قانون له مخې منع دي او ټول ماشومان حق لري، چې د تاوتریخوالي څخه پاک چاپېریال کې زده‌کړې وکړي.

د ماشومانو د حقونو په اړه د ملګرو ملتونو کنوانسیون چې افغانستان په ۱۹۹۴ کال کې تصویب کړ، د ماشومانو د تعلیم، خوندیتوب او له تاوتریخوالي څخه د ساتنې حقونه په ګوته کوي.

دا رنګه "د عصري نصاب د ارزونې کمیټې راپور" تر سرلیک لاندې یو ۷۸ مخیز سند، چې د بشري حقونو د څار ادارې د ۲۰۲۲ کال په جنورۍ کې ترلاسه کړی، داسې ښکاري چې د نصاب د بیا کتنې لپاره د طالبانو وړاندیزونه ځای په ځای شوي دي.