د بغلان ولایت د کرکر له کان څخه د ورځې ۱۰۰ ټنه سکاره اېستل کیږي

مېرمن بلوچ د طالبانو کورنیو چارو وزیر د "پاکستاني پاسپورټ" د لغوه کېدو په اړه د راپورونو له رد یا تائید ډډه وکړه.

تر دې وړاندې دوو مشهورو پاکستاني خبریالانو اعزاز سعید او عمر چیمه د چهارشنبې په ورځ (لیندۍ ۱۵مه) هغه راز را برسېره کړ چې د پاکستان حکومت په دې وروستیو کې له حقاني سره په همغږۍ د هغه پاکستاني پاسپورت لغوه کړی دی.

د دوی په وینا په لومړي ځل حقاني پاکستانی پاسپورټ په قطر کې د طالبانو او امریکا تر منځ د خبرو پر مهال کارول شوی و.

د پاکستان ډان ورځپاڼې لیکلي، چې افغان اتباعو ته له ۳۰ زرو څخه تر ۴۰ زرو پورې پاکستاني پاسپورټونه ورکړل شوي دي.

د دې ورځپاڼې په باور دغه پاسپورټونه د پاکستان په خیبر پښتونخوا، بلوچستان او سند ایالتونو کې وېشل شوي دي.

د راپورونو له مخې د پاکستان حکومت هغه دوه پاکستاني چارواکي چې ویل کیږي د حقاني د پاسپورت په صادرولو کې یې لاس درلود نیولي دي.

راپورونه دا هم وايي چې پاکستان د افغانانو ټول پاسپورټونه لغوه کړي دي.

د بشري حقونو څار سازمان د چهارشنبې په ورځ یو راپور خپور کړ او ویلي و، چې په افغانستان کې د طالبانو ناوړه تعلیمي تګلارې د نجونو او ښځو ترڅنګ هلکانو ته هم زیان رسوي.

د طالبانو پوهنې وزارت د بشري حقونو څار سازمان دغه راپور ته غبرګون ښودلی او ويلي يې دي، چې په افغانستان کې د قومي، ژبني او مذهبي تعصب پرته يې ښوونیزې اسانتیاوې برابرې کړې دي.

دغه وزارت د پنج شنبې په ورځ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د دغې ډلې د پوهنې وزارت د ښوونځیو د نارینه زده‌کوونکو د زده‌کړو په اړه د ملګرو ملتونو د بشري حقونو څار سازمان له راپور سره موافق نه دي او دا ډول راپورونه په کلکه رودي.

د طالبانو پوهنې وزارت له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې لیکل شوي، «د پوهنې وزارت د هیواد په ټولو سیمو کې دیني او عصري علومو ودې او پراختیا په برخو کې پام وړ پرمختګونه کړي دي.»

د طالبانو پوهنې وزارت د خبرپانې په یوه برخه کې ویل شوي، چې تر اوسه پورې یې هیڅ ښځینه ښوونکې له دندې نه ده لرې کړې او د پخوا په څېر امتیاز ورکول کیږي، «یوازي هغه ښوونکې چې د هلکانو په ښوونځيو کې یې درس ورکاوه د نجونو ښوونځیو ته تبدیلې کړې.»

د طالبانو پوهنې وزارت وايي، دمګړۍ د ۲ لکه او ۴۵ زرهښوونکو له جملې ۹۵زره ښځینه ښوونکې د افغانستان په ښوونیزو بنسټونو کې په تدریس بوختې دي.

د بشري حقونو څار سازمان د چهارشنبې په ورځ د افغانستان د ښوونیز نظام په اړه په خپل خپاره شوي راپور کې ویلي و، چې طالبان د هنر، سپورټ، انګلیسي او مدني زده‌کړو په ګډون مضمونونه له نصابه لرې کړي، چې د دوی خبره، «د تعلیمي کیفیت د خرابېدو لامل شوی دی.»

له بل پلوه په افغانستان کې پېښ شوي اقتصادي ناورین ګڼ شمېر هلکان اړ اېستي، چې د زده‌کړو تر څنګ یو شمېر درنو کارونو ته مخه وکړي او ډېر یې هم اړ شوي، چې ښوونځي پرېږدی او نورو کارونو ته مخه وکړي.

دغې ادارې زیاته کړې چې، د افغانستان نیمايي وګړي بیړنیو بشري مرستو ته جدي اړتیا لري.

پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته د ښځو د کاربندیز ترڅنګ ډیر شمېر ادارې یا بندې شوې او یا یې هم خپل کارونه راکم کړي دي، چې دغو موضوعګانو هم د افغانانو پر اقتصادي وضعیت منفي اغیزې کړې دي.

په هرات کې یوې پخوانۍ خبریالې له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې د نوم نه ښودلو په شرط ویلي چې، په تېرو دوو کلونو کې یې ډیرو ځایونو ته د کار د ترلاسه کولو په موخه اقدام کړی خو تر اوسه پورې هم وزګاره ده او د ژوند د نورو چارو د پر مخ بیولو ترڅنګ یې ان د دوو ماشومانو پالل هم ورته ستونزمن شوي دي.

د نوموړې په خبره، پر هغې رسنۍ یې چې د جمهوریت پر مهال یې پکې دنده ترسره کوله، د دوو میاشتو تنخواه پاتې ده او ترا وسه پورې دغې رسنۍ د ناسم اقتصادي وضعیت له امله ورته تنخواه نه ده ورکړې.

د یادې مېرمنې په شان زرګونه نورې کورنۍ هم شته چې د ناسم اقتصادي وضعیت له امله اړ شوي په خپلو ماشومانو کار وکړي.

د سره صلیب نړیوالې کمېټې د افغانستان څانګې په خپل راپور کې د ماشومانو ساتنې ادارې یا 'سیف دې چلډرن' هغه راپور ته هم اشاره وکړه چې پکې ویل شوي و، ډیری کورنۍ د خپلو عوایدو د کمېدو له امله مجبوره شوي په خپلو ماشومانو کارونه وکړي.

د ماشومانو د ساتنې ادارې ویلي چې د اټکل له مخې شاوخوا یو میلیون ماشومان په کارونو بوخت دي.

دا په داسې حال کې ده چې د ژمي په را رسیدو سره په افغانستان کې د بشري ناورین د رامنځته کیدو خبرداری هم ورکړل شوی دی.

د یادولو ده چې، مرستندویه نړیوالې ادارې وایي د دوی بودجه ټولو اړمنو کسانو ته د مرستو رسولو لپاره کمه ده او د ملګرو ملتونو په وینا، په افغانستان کې ۲۹ میلیونه او دوه لکه کسان بشري مرستو ته اړتیا لري.

د طالبانو د پکتيا عامې روغتيا مشر خير محمد منصور رسنیو ته ویلي چې، دا روغتون د عملیاتي خونې، لابراتوار، د میندو او ماشومانو لپاره د ځانګړې پاملرنې او د زیږون څانګې لري.

خیر محمد منصور زیاته کړې، چې د دغه روغتون په جوړېدو سره به د ميندو او ماشومانو د مړينې کچه راټيټه شي.

دا په داسې حال کې ده، چې د هېواد ډېری ولایتونه په ځانګړې توګه کلیوالو او لرې پرتو سیمو کې معیاري روغتیايي اسانتیاوې او ډاکټران نشته.

لومړنیو روغتیایی خدمتونو ته نه لاسرسی او د روغتیایي کارکونکو په ځانګړې توګه د ښځینه ډاکترانو او کارکونکو کموالی د میندوارۍ اړوند ناروغیو له امله د میندو د مړینې زیاتیدو لوی لاملونه بلل کیږي.

د یادولو ده چې، څه موده وړاندې د طالبانو عامې روغتیا وزیر قلندر عباد هم ویلي وو چې د افغانستان روغتیايي سیسټم په ټول هېواد کې د ښځینه ډاکټرانو له کمښت سره مخ دی.

تېره اونۍ د طالبانو بهرنیو چارو وزارت مرستیال اعلان وکړ چې په هند کې د افغانستان سفارت او قونسلګرۍ د دوی تر څارنې لاندې کار کوي.

په هند کې د افغانستان پخواني سفیر هم ویلي چې د هند حکومت دوی هڅولي چې له طالبانو سره خبرې وکړي.

د هند بهرنیو چارو وزارت ویاند اریندام باغچي په یوه خبري کنفرانس کې وویل: «تاسو د سفارت بیرغ ته په کتو سره پوهیږئ چې دوی د چا استازیتوب کوي، د دغو ادارو په وړاندې زموږ دریځ نه دی بدل شوی.»

د هند د پي ټي آی خبري اژانس د راپور له مخې، د بهرنیو چارو وزارت ویاند په دې اړه چې ایا ډیپلوماټان د پخواني حکومت استازیتوب کوي او که د طالبانو، د څرګند ځواب له ورکولو ډډه وکړه او ویې ویل چې افغان ډیپلوماټان خپلو خلکو ته د قونسلګرۍ د خدمتونو د وړاندې کولو لپاره کار ته دوام ورکوي.

هند تر اوسه پورې د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی، خو یو هندي پلاوی په کابل کې د دغه هېواد په سفارت کې فعالیت کوي.

د هند حکومت له دې مخکې اعلان کړی و چې دوی به تر ډېره د افغانستان خلکو ته د هند د مرستو د رسولو څارنه کوي.

د افغانستان پخواني سفیر فرید ماموندزي د لیندۍ په دریمه اعلان وکړ چې د هند بهرنیو چارو وزارت له خوا د پرله پسې ستونزو له امله په ډیلي کې د افغانستان سفارت بند کړ.