د ملګرو ملتونو امنیت شورا د افغان ښځو د حالت په هکله غونډه کوي

دغه غونډه د شنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۸مه) د یوې ورځې لپاره د تېر حکومت د مشرانو او ولسي جرګې د استازو، مدني فعالانو او د پوهنتون د استادانو په ګډون جوړه شوه.

د مشرانو جرګې پخوانۍ غړې انارکلي هنریار د جرمني د دوسلدورف په کنفرانس کې وويل چې په افغانستان کې له کلونو کلونو راهيسې توکمیز او جنسيتي توپیر شتون درلود او دا وضعیت تراوسه هم روان دی.

د هنریار په خبره، د طالبانو مخالفان له څه باندې دوو کلونو راهیسې و نه توانیدل چې ټول تر يوه چتر لاندې راټول شي.

نوموړې پر طالبانو نيوکې وکړه او ويې وویل چې، دغې ډلې افغانې نجونې له زده‌کړو بې برخې کړې دي، چې راتلونکی نسل نالوستی پاتې شي او دوی یې د خپلو ایډیالوژیکو موخو او واکمنۍ د بقا لپاره ترې کار واخلي.

په دغه غونډه کې یو شمیر نورو ګډونوالو هم د هیواد د روان وضعیت د مهمو موضوعګانو لپاره بحث او خبرې وکړې.

دا په داسې حال کې ده چې تېره اونۍ هم په ویانا کې د طالبانو د مخالفانو غونډه ترسره شوه.

دغه غونډې د یو شمیر طالب چارواکو د اندېښنې لامل هم ګرځیدلې دي او دوی له خپلو مخالفانو غواړي چې هیواد ته ستانه شي او په سوله ییز چاپیریال کې ژوند وکړي.

خو دا نه ده څرګنده شوې چې کوم ولایتونو تر ټولو زیات نشه یي توکي لري.

د افغانستان ملي ټلویزیون چې د طالبانو تر کنټرول لاندې دی، دغه ډلې د کورنیو چارو وزارت له نشه ‎يي توکو سره د مبارزې د څانګې له قوله لیکلي چې د طالبانو د ملا مشر هبت الله په امر په نشه‎ يي توکو د روږدو کسانو راټولول ترسره کېږي.

له دې وړاندې هم داسې راپورونه خپاره شوي وو، چې ګواکې طالبان د روږدو کسانو د درملنې په مرکزونو کې د روږدو کسانو پر وړاندې شکنجه او ناوړه چلند کوي.

د روږدو کسانو د درملنې په مرکزونو کې د بودجې او متخصصو کارکونکو د کموالي په اړه راپورونه ورکړل شوي دي.

نن د یکشنبې په ورځ د (لیندې ۱۹مه) هم د سوېلي پښتونخوا زرګونه اوسېدونکې د پرلت په خیمه کې راټول شوي او د پاسپورټ د جبري کېدو او د شپې له لوري د پرلت والو پر کورونو د چاپو وهلو په غبرګون توندې ویناوې کوي.

پرلت وهونکي وايي، د پاکستان حکومت په دا ډول فشارونو نه شې کولی چې دوی له خپلې مبارزې څخه په شا کړي.

د چمن د لغړې اتحاد مشر غوث الله وايي: «زموږ د پرلت پر غړو ولې حکومت چاپې وهي، تر اوسه پورې یې د لسګونه پرلت وهونکو پر کورونو چاپې وهلې خو موږ د چمن د پولیسو مسولینو ته وايو که زموږ ملګرو ته هر ډول زیان ورسیږي پړه به یې د چمن د پولیسو په غاړه وي.»

پرلت وال وايي، د پاکستان له لوري د سپین بولدک ـ چمن پر دروزاه د پاسپورټ د جبري کېدو له امله د چمن زرګونو کورنیو ته مالي زیان اوښتی او د خلکو کار و بارونه بند دي.

دغه پرلت وهونکي وايي له ۵۱ ورځني پرلت څخه نه دي ستړي شوي او دا پرلت به تر هغه دوام لري چې حکومت يې غوښتنې نه وي منلې.

په سوېلي پښتونخوا کې د معلولانو د اتحادیې مسول عنایت الله بشردوست وايي: «موږ بدلون غواړو، موږ د خپل حق ترلاسه کول غواړو، د پرلت په ملاتړ مو د ماشومانو لاریون وکړ، د لویانو لاریون مو وکړ، خو دا ځلې به موږ سبا ته د معلولانو کسانو لاریون وکړو. موږ غواړو نړۍ ته وښیو چې پاکستان زموږ حقوق تر پښو لاندې کړي دي.»

پرلت وال یو ځل بیا د پولیو ضد واکسین کارکونکو ته ګواښ کوي او وايي په دغه اداره کې له کار کولو لاس واخلي.

دوی وايي تر هغه چې د چمن پرلت وهونکو غوښتنې نه وي منل شوې تر هغو به د پاکستان حکومت د واکسین په شان فعالیتونو ته اجازه نه ور نه کړو.

د عبدالرحیم محمدي ورور له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې وویل: «ورور مې تېره اونۍ د دوشنبې په ورځ تر هغه وروسته بیرته کور ته رانغی چې د استخباراتو له خوا وغوښتل شو او بیا لا درکه شو.»

نوموړی وایي چې، د تمدن ټلویزیون د مسوولانو او د خبریالانو د ځایي ملاتړو ادارو له خوا د هغه د خوشې کیدو په اړه هڅې روانې دي.

په داسې حال کې چې په افغانستان کې پر نا دولتي رسنیو او د هغوی پر کارکونکو فشارونه په زیاتېدو دي، د جلا وطنه افغان خبریالانو فډراسیون بیا په دې برخه کې له نړیوالو بنسټونو همکاري غواړي.

د جلا وطنه افغان خبریالانو د فډراسیون ویاند حشمت الله وجداني له رسنیو سره په خبرو کې ویلي چې، په ټوله کې په افغانستان کې رسنۍ له بېلابېلو فشارونو سره مخامخ دي.

د یادولو ده چې، د ازادو رسنیو د ملاتړ بنسټ یا (نی) د راپورونو له مخې، پر افغانستان د طالبانو د څه باندې دوو کلونو واکمنۍ پر مهال د افغانستان شاوخوا ۵۰ سلنه رسنۍ له کاره لوېدلې او د رسنیو ۷۰ سلنه کارکونکي یا هم خبریالان وزګاره شوي دي.

نوموړې وايي، تر هغه به خپلو اعتراضونو ته دوام ورکړي، چې جنسيتي توپير په رسميت نه وي پيژندل شوی.

تر دې مخکې د اروپايي ټولنې د بهرنۍ تګلارې مسوول جوزپ بورل د بروکسل په یوه غونډه کې د افغان ښځو او نجونو پر وړاندې د «جنسيتي توپیر» او د طالبانو جوړښت «ویروونکې دیکتاتوري» بللې وه.

د ښاغلي بورل په خبره، په افغانستان کې توپیري چلند د رنګ په اساس نه، بلکې د "جنسیت" پر بنسټ ولاړ دی.

د ۲۰۲۱ کال په اګست میاشت کې واک ته د طالبانو له رسیدو وروسته طالبانو پر ښځو او نجونو سخت بندیزونه ولګول. دا مهال نجونې له خپلو لومړنیو اساسي حقونو هم بې برخې دي.

دا په داسې حال کې ده چې طالبانو د هر ډول اعتراضونو مخه نیولې ده او د ښځو حقونو يو شمېر فعالان د طالبانو په بندخونو کې دي.

د ښځو حقونو لږ تر لږه څلور فعالانې (ژولیا پارسي، ندا پرواني، منیژه صدیقي او پریسا آزاده) اوسمهال د طالبانو په تورو بندخونو کې دي او د هغوی برخلیک لا هم نه دی روښانه.

د بشري حقونو د څار نړیوال سازمان د راپورونو له مخې، پر دغو څلورو ښځو سربېره د ښځو حقونو یو شمېر نورې فعالانې او د روزنیزو چارو مسوولان د طالبانو په بندخونو کې دي.

طالبان د بشري حقونو په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو له حقونو څخه په پراخه سرغړونو تورن دي.

د خپلواکو بنسټونو د راپورونو پر بنسټ، طالبانو د ښځو ټول حقونه تر پښو لاندې کړي؛ ان معترضې ښځې تر نيولو وروسته شکنجه کوي او کورنۍ یې هم ګواښي.

خو طالبانو تل دغه ادعاوې بې بنسټه او تور بللې دي.