د ملګرو ملتونو چارواکي: طالبان د نجونو پر تعلیم د بندیز په اړه هم نظره نه دي

د قطر، سعودي عربستان، اردن، مصر، فلسطین او ترکیې د بهرنیو چارو وزیرانو دا غوښتنه د امریکا د بهرنیو چارو له وزیر سره په لیدنه کې کړې ده.

د قطر د بهرنیو چارو وزارت له خوا په خپره شوې خبر پاڼه کې راغلي، چې د یادو هېوادنو د بهرنیو چارو وزیرانو په واشنګټن کې له انټوني بلېنکن څخه کړې ده او ویلي یې دي، چې په غزې کې ښايي انساني ناورین له دې هم خطرناک شي.

خبر پاڼه زیاتوي، چې د په غزه کې د ملګرو ملتونو د سملاسي اوربند قرارداد د نه منلو مساله د ملګرو ملتونو ناکامي بلل شوې او د یادونو هېوادنو د بهرنیو چارو وزیرانو پرې خواشیني څرګنده کړې ده.

له دې وړاندې د متحده عربي اماراتو له خوا ملګرو ملتونو ته د اوربند یو قرارداد وړاندې شو، چې د امریکا له خوا ویټو شو.

په ملګرو ملتونو کې د امریکا مرستیال سفیر ویلي چې ځکه په غزه کې د اوربند ملاتړ نه کوي چې دا به د یوې بلې جګړې پیلامه وي. د هغه په باور حماس تلپاتې سوله نه غواړي.

تېره اونۍ د اسراییل د پوځ ویاند ویلي وو، چې د دغه هېواد پوځ په ټوله غزه کې عملیات کوي او د حماس د ټولو مرکزونو پر ضد ځمکنیو عملیاتو ته دوام ورکوي.

دانیل هاګاری زیاته کړه: «د اسراییل پوځ له ترهګرو سره مخامخ کیږي او هغوی وژني.»

په ورته وخت کې د اسراییل د کورني امنیت ادارې مشر رونن بار هم اعلان کړی، چې د دغه هېواد د کابینې موخه نه یوازې په غزه او فلسطیني سیمو کې بلکې په ترکیه او قطر کې هم د حماس او د هغوی د مشرانو له منځه وړل دي.

نوموړي وویل، چې کیدای شي دغې موخې ته د رسېدو لپاره څو کاله وخت ونیسي؛ خو دا کار به ترسره کړي.

ملګرو ملتونو خبر ورکړی دی چې د تلې میاشتې په ۱۵مه نیټه د حماس او اسراییل تر منځ د جګړې له پیل راهیسې د غزې ۷۵ سلنه اوسېدونکي بې ځایه شوي دي.

د افغانستان د ملي امنیت پخواني رییس پر اېکس ټولنیزې شبکې د افغانستان انټرنشنل - پښتو د یوې ویډیو په شریکولو سره لیکلي، چې د سالنګ د تونل پروژې په څېر د خوشبینه انځور د وړاندی کولو لپاره د طالبانو هڅې، د میلیونونو افغان نجونو او مېرمنو تریخ حقیقت له منځه نه شي وړلی، چې له زده کړې او کار څخه بې برخې دي.

هغه زیات کړې: «د افغانستان زړورې ښځې چوپه خوله پاتې کېدل نه غواړي.د یو ډېموکراټیک حکومت لپاره د دوی نه ماتېدونکې ارادې/غوښتنې، چې د دوی په پاڅونونو کې منعکس کیږي، د روښانه راتلونکي لپاره د مشعل په توګه کار کوي.»

نبیل په خپل لیک کې له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې د طالبانو د رژیم پر وړاندې دې فشار راولي او د تبعیض ختمولو، د مذهب، جنسیت او توکم پرته د ټولو افغانانو لپاره د مساوي حقونو تضمین، دټولو افغان نجونو او ښځو لپاره زده کړو او کار ته د لاسرسي ډاډ او د بشري حقونو د سرغړونو او له واک څخه د ناوړه ګټې اخیستنې لپاره د رژیم حساب ورکول باید وي.

نوموړي ویلي: «یوازې د دوامدار فشار او ثابت ملاتړ له لارې موږ کولی شو د افغانستان له خلکو سره د یوې عادلانه، برابرې او ډېموکراتیکې ټولنې د هیلو په ترلاسه کولو کې مرسته وکړو. د عمل وخت راغلی. راځئ چې یوازې لیدونکي نه اوسو؛ راځئ چې د مثبت بدلون استازي واوسو.»

څو ورځي مخکې؛ د افغانستان انټرنشنل - پښتو په سپړنه خپرونه کې لیکوالې او شاعرې شفیقه خپلواک ویلي وو: « یوې ښوونکې راته لیکلي له شپږم ټولګي فارغې نجلۍ داسې ژړل لکه مور یې چې مړه وي. بلې غوښتل ځان ناکام کړي چې راتلونکی کال بیا ښوونځي ته راشي».

د پوځ د عامه اړیکو په اعلامیه کې راغلي چې ښاغلی منیر به د امریکا له لوړپوړو پوځي او نورو حکومتي چارواکو سره وګوري.

دا امریکا ته د پاکستان د پوځ لوی درستیز په توګه د عاصم منیر لومړنی سفر دی.

تر دې سفر دوه ورځې مخکې د د افغانستان لپاره د امریکا ځانګړي استازي ټام ویسټ په اسلام اباد کې د عاصم منیر سره هم ولیدل.

در دې لیدنې مخکې ښاغلي وېسټ ویلي، امریکا له ترهګرۍ سره د مبارزې په چارو کې له پاکستان سره ولاړه ده.

ښاغلي ویسټد پاکستان له سفر وروسته په خپله اېکس پاڼه لیکلي، جې د پوځ له لوی درستیز جنرال عاصم منیر، د بهرنیو چارو سرپرست وزیر عباس جیلاني او د افغانستان لپاره د پاکستان له ځانګړي استازي اصف دراني سره کتلي دي او له ترهګرۍ سره یې د مبارزې ترڅنګ پر بېلابېلو موضوعګانو بحث کړی دی.

نوموړي د دغه سفر په ترڅ کې له پاکستاني چارواکو سره په لیدنه کې د ټي ټي پي په اړه د شته اندېښنو او د افغان کډوالو لپاره د اسانتیاوو په برابریدو هم خبرې کړې دي.

د کلیفورنیا ایالت په سکرمېنټو ښار کې د پښتون ژغورنې غورځنګ غړو د شنبې په ورځ ناوخته د پاکستان د پوځ پر خلاف لاریون وکړ او ویې ویل چې د پاکستان پوځ هڅه کوي، چې د پښتون ژغورنې غورځنګ غږ ټپ کړي.

د دغه لاریون یو ګډونوال بهیر غېرت افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل، چې منظور پښتین د غوڅ خاموش او ځپل شوي اکثریت استازی دی او تل یې د پښتنو د حقونو غږ پورته کړی.

نوموړی وايي، چې د پاکستان پوځ له هغه وخته چې د پښتون ژغورنې غورځنګ رامنځته شوی، په یوه او بله بهانه هڅه کوي چې د دوی غږ خاموش کړي.

له دې وړاندې د پښتون ژغورنې غورځنګ غړي نور باچا د منظور پښتین له ټولنیزو پاڼو څخه یو ویډیویي پیغام خپور کړی او په دغه پیغام کې يې ویلي، چې د تېرې چهارشنبې په ورځ د (لیندۍ ۱۵مه) یې د امریکا د سپینې ماڼۍ مخې ته د پاکستان حکومت له لوري د منظور پښتین د نیول کېدو په غبرګون کې لاریون کړی.

د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور احمد پښتین په چمن کې د پولیسو له لوري تر نیول کېدو څو ورځې وروسته د پنج شنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۶مه) د پولیسو له لوري د اسلام اباد ترهګرۍ ضد محکمي ته وسپارل شو.

د پښتون ژغورنې غورځنګ غړي وايي، د اسلام اباد پولیسو له لوري د پښتون ژغورنې غورځنک مشر منظور پښتین په داسې حال کې محکمې ته وړاندي شو، چې په لاسونو کې یې هتکړۍ او پر سر یې توره کڅوړه اغوستل شوې وه.

د پاکستان د بلوچستان ایالت پولیسو درې ورځې وړاندې ښاغلی پښتین ونیو او د اسلام اباد د ترهګرۍ ضد محکمې د پنجشبې په ورځ د اسلام پولیسو ته امر وکړ، چې منظور پښتین د ۷ ورځو لپاره په زندان کې وساتي.

د منظور پښتین وکیل د اسلام اباد د ترهګرۍ ضد محکمې د دغې پرېکړې مخالفت کړی.

د پښتون ژغورنې غورځنک مشر منظور احمد پښتین شپږ ورځې وړاندې د چمن د پولیسو له لوري هغه مهال ونیول شو، چې له چمن پرلت څخه د بلوچستان د تربت په سیمه کې د بلوڅانو په پرلت کې د ګډون لپاره دې سیمې ته روان و.

د هغې په خبره، په افغانستان کې د طالبانو واکمنېدو سره که تاوتریخوالی کم شوی، خو له انساني حقونو سرغړونې روانې دي.

نوموړې په خپلو خبرو کې پر نجونو او مېرمنو د طالبانو محدودیتونو ته په اشاره واي، د طالبانو سیستماتیک تبعیض افغان نجونې او مېرمنې د افغان نجونو او ښځو د ورځني او عامه ژوند له ډیرو برخو اېستلې دي.

د هغې په خبره، په ښځو او نجونو د سختو محدودیتونو سربیره، د طالبانو واکمنۍ کې بې قانونه وژنې، شکنجې او ناوړه چلند، جسمي مجازات، په خپل سري نیول او توقیف او د بندیانو له حقونو سرغړونې لا هم روانې دي.

روزا اوتونبایوا تېره میاشت هم ویلي وو، چې په افغانستان کې پر مېرمنو او نجونو لګېدلي بندیزونه د حکومتي سیستم یوه برخه ګرځېدلې ده، چې بېلول یې ستونزمن دي.

نوموړي د اسلامي هېوادونو د همکارۍ په کنفرانس کې د افغان مېرمنو او نجونو پر وضعیت اندېښنه څرګنده کړه او په افغانستان کې یې له بشري حقونو څخه روانې سرغړونې جدي وبللې.

نوموړې په جده کې “ښځې په اسلام کې” د کنفرانس په ترڅ کې وویل، چې د افغانستان واکمنان د افغانستان د نیمايي نفوس اساسي حقونه تر پښو لاندې کوي او دا تر ټولو تریخ حقیقت دی.

هغې ویلي، چې په افغانستان کې د مېرمنو اوسنی وضعیت کړکېچن دی او له هر ډول ټولنیز فعالیت څخه بې برخې دي.

د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې طالبانو په بیا واکمنېدو سره اول نجونې له شپږم ټولګي پورته زدکړې بندې کړې، وروسته یې د نجونو پوهنتوني زدکړې او د ښخو پر کار هم بندیز ولګاوه.

که څه هم پر کور او بهر له طالبانو بیا بیا د نجونو د کار او زدکړو د بیا پیلېدو غوښتنه کېږي، خو تراوسه داسې کومه نښه نشته چې دا ډله له خپلو بندیزونو شاته شي.