ټام ویسټ د سعودي عربستان له چارواکو سره د افغانستان په اړه خبرې وکړې

خو په دې وروستیو لسو ورځو کې د چمن ځايي امنیتي ادارو د چمن پرلت د فعالو غړو پر کورونو د شپې له خوا د دوی د نیولو په موخه چاپې پیل کړې دي.

د چمن امنیتي ادارو په تازه چاپو کې تېره شپه ناوخته د څلورو پرلت وهونکو پر کورونو چاپې وهلې دي.

د چمن پرلت غړی او د ټولنیزو رسنیو فعال شاکر سنګري وايي، د چمن امنیتي ادارو د نوموړي او د هغه د کورنۍ د دوو غړو په کور څلور ځله چاپې وهلې دي.

ښاغلی سنګري وايي: «له هغې ورځې راهیسې چې ځايي امنیتي ادارو په چمن کې د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور پښتین ونیو، له هغه وروسته په هرو دوو شپو کې زما پر کور د چمن امنیتي ادارې چاپې وهي، امنیتي کسان زما د ورور او د کاکا زوی د لټون په موخه زموږ په کورونو کې لټه کوي او په کور کې ښځې او ماشومانو ته سپکې سپورې هم وايي.»

د چمن ځايي ادارو د پښتون ژغورنې غورځنګ د مشر منظور احمد پښتین د نیولو په قضیه کې د پرلت پر شاوخوا ۳۵ غړو هم عریضې ثبتې کړې دي.

د چمن امنیتي ادارو تېره شپه د چمن پرلت د مرکزي کیمټې او د پښتون ژغورنې غورځنګ د غړي فدا محمد قبایل پر کور هم چاپه وهلې وه.

ښاغلی قبایل وايي: «موږ د پولیسو د لټون څخه نه پټیږو او نه هم وېره لرو. موږ خپله مبارزه مخته وړو خو د چمن امنیتي ادارې د قانوني سند لرلو پرته د شپې په تیاره کې زموږ پر کورونو چاپې وهي. دوی غواړي په دې کارونو موږ و ډاروي خو څه چې زموږ او زموږ د قوم حق دی د هغه د ترلاسه کولو لپاره به موږ تل مبارزه کوو.»

حسین امیر عبداللهیان وايي، ایران نه شي کولای د پخوا په څېر د هغو افغانانو له پاره چې ډېری یې اروپا ته د تګ هڅه کوي، خدمتونو ته دوام ورکړي.

امیر عبداللهیان په جینیوا کې د کډوالو د نړیوال فورم په غونډه کې چې د ایران بهرنیو چارو وزارت له خوا یې متن خپور شوی وویل: «د افغان کډوالو مسله خپل هیواد ته د هغوی له ستنیدو پرته نه شی حلیدای.»

د ایران بهرنیو چارو وزیر د ملګرو ملتونو کډوالو له عالي کمېشنرۍ، ګاونډیو هېوادونو، بسپنه ورکونکو هېوادونو او نورو ښکېلو خواوو څخه وغوښتل چې له افغانستان سره د اغېزمنې همکارۍ په موخه دې خپل هېواد ته د کډوالو د جلبولو لپاره مناسب اقتصادي، امنیتي او سیاسي بنسټونه همکاري وکړي.

ښاغلي عبداللهیان خپل هیواد ته د کډوالو د ستېندو زمینې په برابرولو کې طالبان لومړی درجه مسول ګڼلي دي.

د ایران بهرنیو چارو وزیر وویل، د ایران خلکو د امریکا له خوا د غیر انساني بندیزونو له لګولو سره، سره له افغان کډوالو سره په سخاوتمندانه توګه خپلې محدودې سرچینې شریکې کړې دي. هغه وویل چې ایران په خپلو کمو کورنیو سرچینو د کډوالو د لوی نفوس د کوربه توب د زیات فشار احساس کوي.

حسین امیر عبداللهیان زیاته کړه: «دا د روغتیا او درملنې، پوهنې، انرژۍ، اوبو او برېښنا په ګډون د زیربنایي برخو لپاره یوه جدي ننګونه ده.»

تر دې مخکې د ایران یوه چارواکي ویلي و چې دوی د طالبانو د پلاوي د سفر پر مهال خپل هېواد ته د افغان کډوالو د ستنېدو موضوع مطرح کړې وه، خو دغې ډلې له ایرانه د یوه فرصت غوښتنه وکړه.

تر دې وړاندې دغه جریمه ۸۳۰ ډالره وه.

د اېکسپرېس تریبیون ورځپاڼې د راپور له مخې، د پاکستان د اطلاعاتو سرپرست وزیر مرتضی سولنګي په اسلام اباد کې په یوه خبري غونډه کې وویل چې د انوارالحق کاکړ په مشرۍ د دغه هېواد کابینې پرېکړه کړې چې له پاکستانه د افغان کډوالو لپاره د وتلو د اجازې لګښت يې له ۸۳۰ څخه ۴۰۰ امریکايي ډالرو ته را کم کړي.

د پاکستان د اطلاعاتو سرپرست وزیر لا هم وايي چې نوی قانون به د راتلونکي کال د فبرورۍ تر ۲۹مې د اعتبار وړ وي. هغه وايي چې له دې مودې وروسته به هره میاشت د جریمې په پیسو کې ۱۰۰ امریکايي ډالر ور زیاتيږي، چې دغه اندازه بېرته ۸۰۰ ډالرو ته ورسېږي.

تر دې وړاندې د پاکستان حکومت هر افغان کډوال ته د ۴۳۰ امریکايي ډالرو په بدل کې د پاکستان له ویزې پرته له هوايي ډګره په قانوني توګه د الوتنې اجازه ورکړې وه.

د پاکستان حکومت دغه پرېکړه د لوېدیځو هېوادونو له غبرګون سره مخ شوې وه چې په شرایطو برابر لوړ شمېر افغانان لېږدوي.

داسې ښکاري چې د پاکستان حکومت د لوېديځ د فشار له امله دغه اندازه ۴۰۰ امريکايي ډالرو ته راټيټه کړې ده.

خو اوس نوموړې خپل سکوت ځکه ماته کړی، چې وایي د خاوند روغتیایي وضعیت یې مخ په خرابېدو دی.

انا د امریکا سي بي ایس تلویزیوني شبکې سره په خبرو کې ویلي،‌ چې اوس امریکا په منظم ډول له طالبانو سره خبرې کوي؛ نو ځکه هغه له ولسمشر بایډن غواړي چې د هغه د خاوند خوشې کېدل خپل لومړیتوب وټاکي.‌

د ریان مېرمن،‌ دوه لورګانی او یو زوی د هغه د نیولو کېدو له امله سخت خواشیني دي.

انا کوربیټ وايي: “طالبان مې خاوند په یوه ډېره وړه کوټه کې ساتي او په ټوله میاشت کې یوازې شل دقیقې د لمر وړانګې لیدلی شي.”

۴۸ کلن ریان کوربیټ د ۲۰۲۲ کال د اګست په میاشت کې د امریکايي پوځیانو له وتلو یو کال وروسته د طالبانو له خوا نیول شوی و.

په داسې حال کې چې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت امریکايي وګړو څخه غوښتي، چې د طالبانو د امنیتي ګواښونو له امله افغانستان ته ولاړ نه شي؛ خو د هغه د میرمنې په وینا؛ ریان یو تجارتي ویزه دلوده او له ۲۰۱۰ کال راهیسې یې په دغه هېواد کې ژوند کاوه، هغه نه غوښتل چې د خپلې هوساینې لپاره خپل همکاران پرېږدي او امریکا ته راشي، هغه د افغانستان او د خپلو همکارانو لپاره بېرته افغانستان ته ستون شو.

ریان غوښتل چې خپله کمپني په افغانستان کې بېرته فعاله کړي؛ نو ځکه د طالبانو له واکمن کېدو یو کال وروسته بېرته دغه هېواد ته ستون شو.

طالبانو هغه ته په ۱۶ میاشتو کې یوازې ۱۶ دقیقو لپاره اجازه ورکړې، چې له خپلې کورنۍ سره خبرې وکړي. د هغه مېرمن وايي؛ کله چې ریان سره خبرې کوي، هغه یوازې نه وي او طالبان یې ملګرتیا کوي، نو ځکه هغې ته نه معلومیږي چې واقعا د ریان وضعیت څه ډول دی.

هغې زیاته کړه:‌ “په وروستي ځل د خبرو پر مهال کله چې ریان د خپل روغتیایی وضعیت په اړه خبرې پیل کړي،‌ تیلیفون قطع شو.”

انا وايي؛ کور ته د یو امریکايي وګړي بېرته راستنول باید د امریکا د حکومت لومړیتوب وي.‌

روسیې د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی؛ خو دا یو له هغو لومړنیو هېوادونو دی، چې واک ته له رسېدو وروسته یې له دغې ډلې سره سوداګریز تړونونه لاسلیک کړل.

تېر کال دغې ډلې له روسیې سره د پټرول، ډیزل، ګازو او غنمو د رسولو تړون وروسته له هغه لاسلیک کړ، چې مسکو د طالبانو حکومت ته د توکو په اوسط نړۍوال نرخ کې د تخفیف وړاندیز وکړ.

دا تړون په ۲۰۲۱ کال کې واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته د دې ډلې لومړنۍ پېژندل شوی لوی اقتصادي تړون دی.

رویټرز د صنعت د معلوماتو پر بنسټ راپور ورکړی، چې د جنورۍ څخه تر نومبر میاشتو پورې افغانستان ته د ریل له لارې د روسیې د مایع طبیعي ګازو صادرات له ۱۷۶ زرو ټنو څخه زیات شوي، چې دا د ۲۰۲۲ کال د همدې مودې په پرتله دوه برابره زیات دي.

په همدې حال کې منځنۍ اسیا ته د روسیې د مایع ګازو صادرات د روان کال په لومړیو ۱۱ میاشتو کې دوه برابره شوي او ۳۹۰ زره ۱۰۰ټنو ته رسېدلي دي.

مایع ګاز په عمده توګه د موټرو، تودوخې او نورو پیټرو کیمیکلونو د تولید لپاره کارول کیږي.

د تیلو برعکس د روسیې د ګاز صادرات د لویدیځ بندیزونو له خوا په نښه شوي نه دي؛ خو روسیې له اروپا څخه منځنۍ اسیا ته د ګازو صادرات متمرکز کړي دي.