د ایران بهرنیو چارو وزیر: د افغان کډوالو ستونزه خپل هیواد ته له ستنېدو پرته نه حلیږي

تر دې وړاندې دغه جریمه ۸۳۰ ډالره وه.

د اېکسپرېس تریبیون ورځپاڼې د راپور له مخې، د پاکستان د اطلاعاتو سرپرست وزیر مرتضی سولنګي په اسلام اباد کې په یوه خبري غونډه کې وویل چې د انوارالحق کاکړ په مشرۍ د دغه هېواد کابینې پرېکړه کړې چې له پاکستانه د افغان کډوالو لپاره د وتلو د اجازې لګښت يې له ۸۳۰ څخه ۴۰۰ امریکايي ډالرو ته را کم کړي.

د پاکستان د اطلاعاتو سرپرست وزیر لا هم وايي چې نوی قانون به د راتلونکي کال د فبرورۍ تر ۲۹مې د اعتبار وړ وي. هغه وايي چې له دې مودې وروسته به هره میاشت د جریمې په پیسو کې ۱۰۰ امریکايي ډالر ور زیاتيږي، چې دغه اندازه بېرته ۸۰۰ ډالرو ته ورسېږي.

تر دې وړاندې د پاکستان حکومت هر افغان کډوال ته د ۴۳۰ امریکايي ډالرو په بدل کې د پاکستان له ویزې پرته له هوايي ډګره په قانوني توګه د الوتنې اجازه ورکړې وه.

د پاکستان حکومت دغه پرېکړه د لوېدیځو هېوادونو له غبرګون سره مخ شوې وه چې په شرایطو برابر لوړ شمېر افغانان لېږدوي.

داسې ښکاري چې د پاکستان حکومت د لوېديځ د فشار له امله دغه اندازه ۴۰۰ امريکايي ډالرو ته راټيټه کړې ده.

خو اوس نوموړې خپل سکوت ځکه ماته کړی، چې وایي د خاوند روغتیایي وضعیت یې مخ په خرابېدو دی.

انا د امریکا سي بي ایس تلویزیوني شبکې سره په خبرو کې ویلي،‌ چې اوس امریکا په منظم ډول له طالبانو سره خبرې کوي؛ نو ځکه هغه له ولسمشر بایډن غواړي چې د هغه د خاوند خوشې کېدل خپل لومړیتوب وټاکي.‌

د ریان مېرمن،‌ دوه لورګانی او یو زوی د هغه د نیولو کېدو له امله سخت خواشیني دي.

انا کوربیټ وايي: “طالبان مې خاوند په یوه ډېره وړه کوټه کې ساتي او په ټوله میاشت کې یوازې شل دقیقې د لمر وړانګې لیدلی شي.”

۴۸ کلن ریان کوربیټ د ۲۰۲۲ کال د اګست په میاشت کې د امریکايي پوځیانو له وتلو یو کال وروسته د طالبانو له خوا نیول شوی و.

په داسې حال کې چې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت امریکايي وګړو څخه غوښتي، چې د طالبانو د امنیتي ګواښونو له امله افغانستان ته ولاړ نه شي؛ خو د هغه د میرمنې په وینا؛ ریان یو تجارتي ویزه دلوده او له ۲۰۱۰ کال راهیسې یې په دغه هېواد کې ژوند کاوه، هغه نه غوښتل چې د خپلې هوساینې لپاره خپل همکاران پرېږدي او امریکا ته راشي، هغه د افغانستان او د خپلو همکارانو لپاره بېرته افغانستان ته ستون شو.

ریان غوښتل چې خپله کمپني په افغانستان کې بېرته فعاله کړي؛ نو ځکه د طالبانو له واکمن کېدو یو کال وروسته بېرته دغه هېواد ته ستون شو.

طالبانو هغه ته په ۱۶ میاشتو کې یوازې ۱۶ دقیقو لپاره اجازه ورکړې، چې له خپلې کورنۍ سره خبرې وکړي. د هغه مېرمن وايي؛ کله چې ریان سره خبرې کوي، هغه یوازې نه وي او طالبان یې ملګرتیا کوي، نو ځکه هغې ته نه معلومیږي چې واقعا د ریان وضعیت څه ډول دی.

هغې زیاته کړه:‌ “په وروستي ځل د خبرو پر مهال کله چې ریان د خپل روغتیایی وضعیت په اړه خبرې پیل کړي،‌ تیلیفون قطع شو.”

انا وايي؛ کور ته د یو امریکايي وګړي بېرته راستنول باید د امریکا د حکومت لومړیتوب وي.‌

روسیې د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی؛ خو دا یو له هغو لومړنیو هېوادونو دی، چې واک ته له رسېدو وروسته یې له دغې ډلې سره سوداګریز تړونونه لاسلیک کړل.

تېر کال دغې ډلې له روسیې سره د پټرول، ډیزل، ګازو او غنمو د رسولو تړون وروسته له هغه لاسلیک کړ، چې مسکو د طالبانو حکومت ته د توکو په اوسط نړۍوال نرخ کې د تخفیف وړاندیز وکړ.

دا تړون په ۲۰۲۱ کال کې واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته د دې ډلې لومړنۍ پېژندل شوی لوی اقتصادي تړون دی.

رویټرز د صنعت د معلوماتو پر بنسټ راپور ورکړی، چې د جنورۍ څخه تر نومبر میاشتو پورې افغانستان ته د ریل له لارې د روسیې د مایع طبیعي ګازو صادرات له ۱۷۶ زرو ټنو څخه زیات شوي، چې دا د ۲۰۲۲ کال د همدې مودې په پرتله دوه برابره زیات دي.

په همدې حال کې منځنۍ اسیا ته د روسیې د مایع ګازو صادرات د روان کال په لومړیو ۱۱ میاشتو کې دوه برابره شوي او ۳۹۰ زره ۱۰۰ټنو ته رسېدلي دي.

مایع ګاز په عمده توګه د موټرو، تودوخې او نورو پیټرو کیمیکلونو د تولید لپاره کارول کیږي.

د تیلو برعکس د روسیې د ګاز صادرات د لویدیځ بندیزونو له خوا په نښه شوي نه دي؛ خو روسیې له اروپا څخه منځنۍ اسیا ته د ګازو صادرات متمرکز کړي دي.

د پاکستان سرپرست لومړي وزیر انوارالحق کاکړ د چهارشنبې په ورځی ژمنه وکړه، چې اسلام اباد به ترهګرو ته تسلیم نه شي. هغه دغه څرګندونې د خېبر پښتونخوا په ډېره اسماعیل خان کې د لسګونو پوځیانو له وژل کېدو یوه ورځ وروسته کړي دي.‌

هغه زیاته کړه:‌ "موږ به ترهګرو ته تسلیم نه شو. موږ د ترهګرۍ پر وړاندې پخوا هم جګړه کړې او ګټلې مو ده او د دې جګړې ګټلو ته به دوام ورکوو."

په ډېره اسماعیل خان کې د سې شنبې په ورځ په یو برید کې لږ تر لږه ۲۸ عسکر او درې پولیس وژل شوي او ګڼ نور ژوبل شوي دي.

د تحریک جهاد پاکستان په نوم یوې ډلې، چې د پاکستاني طالبانو تحریک پورې تړلې ده، د دې برید مسوولیت پر غاړه اخیستی.

دغه برید په وروستیو کلونو تر ټولو خونړی برید بلل شوی دی.‌

کاکړ پاکستاني جنګیالیو ته په خطاب کې وویل: "تاسو دا جګړه بایللې ده. تاسو هغې جګړې ته دوام ورکوئ چې بایللې مو ده؛ خو مونږ هغه جګړه کې جنګیږو چې ګټلې مو ده.‌"

هغه زیاته کړه:‌ "زه تاسو ته یو پیغام لرم؛ په خپلو بچیانو رحم وکړئ او تسلیم شئ ځکه چې تاسو دا جګړه نه شئ ګټلی. هغه کسان چې تسلیمیږي د قانون له مخې به ورته ځینې امتیازات ورکول کیږي."

دوه کاله وړاندې په کابل کې د طالبانو تر واکمنېدو وروسته په پاکستان کې حکومتي ځواکونو په بریدونو کې زیاتوالی لیدل کیږي.

اسلام اباد پر افغانستان تور لګوي چې هلته مېشت وسله وال په پاکستان کې پر امنیتي ځواکونو او ملکي وګړو بریدونه کوي؛ خو پر کابل حاکمو طالبانو دا تورونه رد کړي دي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ حقاني ویلي چې نړۍواله ټولنه باید د کوکنارو د بدیل کښت په ترویج کې له کروندګرو سره مرسته وکړي.

دغه وزارت ویلي؛ په دې کتنه کې د جاپان سفیر ژمنه وکړه چې هېواد به یې له نشه يي توکو سره د مبارزې، روغتیا او له هغو کډوالو سره د مرستې په برخو کې خپلو مرستو ته دوام ورکړي، چې بېرته هېواد ته راستانه شوي دي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت زیاته کړه، چې سراج الدین حقاني له نړۍوالې ټولنې غوښتي چې د نشه یي توکو د له منځه وړلو او کنټرول لپاره د بدیل کښت په پراختیا کې له افغان بزګرانو سره همکاري وکړي.

طالبانو د خپلې واکمنۍ په دوو کلونو کې له نشه يي توکو سره د مبارزې خبر ورکوي؛ خو د ملګرو ملتونو له نشه يي توکو او جرمونو سره د مبارزې دفتر اټکل کړی، چې افغانستان په ۲۰۲۲ کال کې د نړۍ ۸۰ سلنه تریاک تولید کړی دی.

له دې وړاندې د ایران یو شمېر چارواکو هم ویلي وو، چې په افغانستان کې د تریاک کښت او قاچاق زیات شوی دی.