سرچینې: طالبانو د لوړو زدهکړو او کورنیو چارو وزارت مهمو بستونو ته ځانمرګي ګمارلي
عبیدالله عبیده د هلمند ولایت اوسیدونکی چې په کندهار ولایت کې یې د تېر جمهوري حکومت پرمهال د بهرنیو ځواکونو پر موټریز کاروان د موټربم ځانمرګی برید کاوه، هدف ته تر رسېدو مخکې ونیول شو.
هغه د تېر حکومت د استخباراتو له لوري تر نیول کېدو وروسته زنداني شو.
د افغانستان د پخواني حکومت د ملي امنیت ریاست یوه سرچینه وايي قاري عبېده د کندهار په عینو مېنه کې د دغه ریاست د ځواکونو له لوري ونیول شو.
سرچینې وايي، عبېده پنځه کاله په بګرام او څرځي پله زندان کې تېر کړل او په ۲۰۲۰ میلادي کال کې د طالبانو او امریکا د دوحې تړون له مخې د پنځو زرو زندانیانو په منځ کې راخوشې شو.
عبیدالله عبېده اوس د طالبانو د لوړو زدهکړو وزارت اړوند د کابل پوهنتون مالي او اداري مرستیال دی او د دغه پوهنتون د اړوندې برخې ورځنۍ چارې مخته وړي.
عبېده ته نږدې کسان وايي، چې نوموړی اوس هم پخوانۍ جذبي لري او وايي که بیا هم ورته وار ور ورسیږي نو «د خدای د رضا لپاره به فدايي حمله کوي.»
دغه طالب چارواکی د لوړو زدهکړو وزارت د ویاند له لوري په خپرو شویو انځورونو کې لیدل کیږي دا مهال د کابل پوهنتون په انګړ کې د نیالګیو په کینولو بوخت دی.
واک ته د طالبانو تر رسیدو وروسته د څه باندې دوو کلونو په موده کې د دغې ډلې مشرانو په وار وار د خپلو ځانمرګو ستاینې کړې دي او ویلي یې دي چې اوس هم په نږدې دوه زره ځانمرګي لري.
سرچینې وايي، د خوست د سپېرې ولسوالۍ اصلي اوسیدونکی قاري وقاص چې دا مهال د کورنیو چارو وزارت د معاشونو د توضیع مسوول دی، د تېر جمهوري حکومت پر مهال «د الفتح معسکر د فدایانو ګروپ» غړی و چې د ځانمرګي برید « ۱۰۳۲ نوبت ته په تمه و او ده دا نوبت و نه رسیده.» اوس د دغه وزارت کارکوونکی دی.
هغه ۳۴ کاله عمر لري او کورنۍ یې دا مهال د خوست په مرکز متون کې ژوند کوي.
د طالبانو کورنیو چارو وزارت سرپرست سراج الدین حقاني واک ته د طالبانو تر رسیدو څه موده وروسته د دغې ډلې د ځانمرګو بریدکوونکو د کورنیو له غړو سره د خواخوږي په یوه غونډه کې ويلي و چې «تاسې مه خفه کیږي ستاسو اولادونه د اسلام او هيواد اتلان دي.»
میاشت وړاندې په خواله رسنیو کې د یوه تن غږ خپور شو چې ځان یې ځانمرګی پیژندلی و او د طالبانو د کورنیو چارو له وزیر سراج الدین حقاني یې ګیله کړې وه چې «لیدو ته یې ورغلی و خو د هغه نږدې کسانو د لیدلو موکه نه وه ورکړې.»
طالبان ځانمرګو برید کوونکو ته «استشهادیان یا فدیان» وايي، د دغې ډلې د امربالمعروف او شکایتونو اورېدو وزارت وزیر محمد خالد حنفي وايي، «د ټول اسلام په تاریخ د طالبانو د ډلې په اندازه ځانمرګي بریدونه چا نه دي کړي.»
د طالبانو حکومت د اوبو او برېښنا وزیر عبداللطیف منصور تېره ورځ د وردګو ولایت ته تللی و او هلته یې، «د جهادي موزیم په نامه د بوشکه يي بمونو او لاسي چاودیدونکو بمونو له موزیم لیدنه کړې.»
هغه له دغه موزیمه د لیدنې پر مهال د دغه موزیم جوړېدل د «ستاینې» وړ کار بللی او د موزیم د «پراختیا او بډاینې» پر اړتیا یې ټینګار کړی دی.
د تېرو شلو کلو په موده کې د تېر جمهوري حکومت د امنیتي ځواکونو او بهرنیو عسکرو پر مرکزونو او موټریزو کاروانونو سربېره په ښارونو او عامه ځایونو کې د سلګونو ترسره شویو ځانمرګو او موټربم بریدونو پر مهال زرګونه ښځې، ماشومان او عام وګړي وژل شوي او ډیری يې په معلول ډول په نیم ځان ژوند کوي.
د زرګونو ولسي وګړو له وژلو سره سره طالبانو په ذغرده د رسنیو له لارې په ښارونو او عامه ځایونو کې د ځانمرګو او موټربم بریدونو مسوولیت په غاړه اخیستی.
د دریو میاشتو په موده کې دغو پرلت وهونکو د پاکستان له حکومته یوه غوښتنه لرله هغه دا چې، «د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه پاسپورت نه منو».
د چمن د لغړي اتحاد مشر او د یاد پرلت سرلاری غوث الله وایي، د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه د پاسپورټ د حتمي کېدو په غبرګون کې له پیل شوي پرلت څخه نه په شا کیږي.
نوموړی وایي: «موږ د پاکستان ریاستي ادارو حکمرانانو ته وایو چې په مفته موږ دا پرلت پای ته نه رسوو، تاسو به یا موږ وژنئ یا به زموږ غوښتنه منئ. موږ هیڅکله له خپلې پیل شوې مبارزې څخه نه په شا کیږو د پاسپورټ د حتمي کېدو سره زموږ د زرګونو چمن میشتو اقتصاد خراب شوی دی او د افغانستان سره مو تګ راتګ محدود شوی موږ د پاکستان دا پرېکړه په هیڅ صورت نه منو.»
یادو پرلت والو د تېرو دریو میاشتو په موده کې په چمن ښار کې د زرګونو کسانو په شتون کې څو ځله لاریونونه هم وکړل خو لا هم د پاکستان حکومت د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه د پاسپورټ د جبري کېدو له پرېکړې نه دي په شا شوي.
د یاد پرلت غړی قاري امداد الله وايي: «سوله ییز لاریونونه مو وکړل، د اعتراض په ډول مو سلګونه ماشومانو باندې لاریون وکړ، معلولانو مو لاریون وکړ، سپین ږیرو مو په لاریونونو کې برخه واخیستله خو د پاکستان حکومت زموږ غږ نه اوري موږ مجبوره یو تر دې وروسته عمومي لارې بندې کړو، دولتي ادارې بندې کړو او دولتي کسان له کار کولو منع کړو چې حکومت مو غږ واوري.»
د دغو پرلت وهونکو او د پاکستان د بلوچستات ایالت د ځايي حکومتي چارواکو تر منځ د پرلت د پای ته رسیدو او د دوی د غوښتونو د اوریدو په موخه څو ځله خبرې اترې هم وشوې خو ټولې له کومې مثبتې پایلې پرته پای ته ورسیدې.
په تېرو دریو میاشتو کې پرلت وهونکو د اعتراض په ډول د سپین بولدک ـ چمن تر منځ پر لاره د ټرانزیټي موټرونو پر تګ راتګ، د پاسپورټ پر ادارې او د ګوزڼ ضد واکسین پر کمپاین بندیز لګولی دی.
د طالبانو حکومت د اوبو او برېښنا وزیر عبداللطیف منصور د میدان وردګو ولایت له موزیم څخه، چې د تاریخي اثارو سربېره د بوشکه يي بمونو په شمول د طالبانو په لاس جوړ پوځي تجهیزات هم پکې ساتل کیږي، لیدنه کړې.
په میدان وردګ کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور مشر حبیب الله مجاهد ویلي، د دغه موزيم د جوړېدو موخه د "جهاد د يادونو ژوندي ساتل" دي.
د طالبانو حکومت د اوبو او برېښنا وزیر عبداللطیف منصور له دغه موزیم د لیدنې پر مهال د دغه موزیم جوړېدل د «ستاینې» وړ کار بللی او د موزیم د «پراختیا او بډاینې» پر اړتیا یې ټینګار کړی دی.
په میدان وردګ کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور مشر حبیب الله مجاهد زیاته کړې، هغه پوځي او جنګي وسایل، چې دغې ډلې د تېرو دوو لسیزو جګړو پر مهال جوړ کړي، دغه موزیم کې ساتل کېږي.
د پاکستان د جمعیت علمای اسلام ګوند مشر د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي ټلیویزیون سره په یو مرکه کې ویلي چې افغانستان ته د سفر پر مهال یې د طالبانو د امارت له ټولو مشرانو سره لیدلي او تود هرکلی یې شوی دی.
تر دې وړاندې د طالبانو مشر هبت الله اخونزاده سره د مولانا فضل الرحمان د لیدنې په اړه ضد او نقیض رپوټونه خپاره شوي وو، خو اوس مولانا فضل الرحمن وايي چې د طالبانو له ټولو مشرانو سره یې لیدلي دي، هغه د دغو لیدنو په اړه نور جزئیات ندي ورکړي.
د پاکستان د جمعیت علمانی اسلام ګوند مشر، په دغه مرکه چې د شنبې په ورځ – د مرغومې ۲۳ مه – خپره شوې، ویلي چې د طالبانو د مشرانو سره له لیدنې وروسته ورته معلومه شوه چې د دغې ډلې مشران په زړه کې له یو پاکستاني سره څومره ډیره مینه لري. هغه ویلي چې د طالبانو د مینې دغه پیغام به د پاکستان هر بچي ته رسوي.
نوموړی، چې د طالبانو د معنوي پلار په توګه همی یادیږي، افغانستان ته د خپل سفر موخې ته په اشارې سره وايي چې له پیله یې د طالبانو د دريځ ملاتړ کړی او د پرځیدلي جمهوریت او امریکا پر وړاندې د طالبانو بري مبارکي یې یو اخلاقي مسوولیت وو.
ښاغلي الرحمن په افغانستان کې د جمهوریت پر مهال د پخوانیو امنیتي ځواکونو پر وړاندې د طالبانو جګړه جهاد بللی وو او ویلي وو چې پر دغه هیواد یرغل شوی او د یرغل پر وړاندې جګړه روا ده.
مولانا فضل الرحمان اوس وايي: “مونږ افغانستان له ځانه جدا ندی بللی، مونږ دا هیواد د خپل هیواد په شان بولو، دې ملت ته د خپل ملت په نظر ګورو.”
هغه وايي چې د جمعیټ علمای اسلام په استازیتوب افغانستان ته راغلی او د پاکستان د حکومت رسمي استازولي نه کوي، خو د پاکستان حکومت یې د دغه سفر په اړه خبر کړی او د هغوی موافقه یې اخیستې وه.
نوموړی وايي: “جمعیت علمای اسلام په پاکستان کې یو ستر مذهبي او سیاسي ګوند دی او زمونږ موخه دا ده چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ اړیکې پراخې او ښې شي. هره موخه چې د حکومت موافقه ورسره نه وي، نیمګړې پاتې کیږي.”
“د دواړو هیوادونو په اړیکو کې نوی فصل”
د جمعیت علمای اسلام ګوند مشر وايي، افغانستان ته یې دا لومړی سفر دې او په دې یو سفر د طالبانو او پاکستان ترمنځ شته ټولې ستونزې نشي هواریدای. هغه وايي:” په دې سفر کې د ستونزو د حل لپاره یوه زمینه او ماحول جوړ شوی دی.“
هغه هیله ښودلې چې افغانستان ته د ده په راتګ سره به د طالبانو او پاکستان ترمنځ ستونزې هوارې شي.
نوموړي وايي: “پاکستان او افغانستان د یو بل ضرورت دی. زه د هغه ګیلو د ختمولو لپاره راغلی یم چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ شتون لري، مونږ غواړو چې په د دواړو هیوادونو په اړیکو کې یو نوی فصل پرانیزو او هغه وضعیت پای ته ورسوو چې افغانستان او پاکستان پر یو بل تورونه لګوي او د زیان رسولو ادعاوې کوي.
مولانا فضل الرحمن له ټولې نړۍ غواړي چې طالبان په رسمیت وپیژني. هغه وايي پاکستان هم له نړۍ سره تړلی او ځکه طالبان په رسمیت نه پیژني، ځکه چې کله په یوازې سر نیول شوې پریکړې ستونزې زیږوي.
د ۱۴۰۰ کال د زمري میاشت کې واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته، نړيوالي ټولنې او نړيوالو او سېمه ييزو سازمانونو په وار وار ټينګار کړی، چې په افغانستان کې بايد د ټولو قومونو او سياسي جريانونو په ګډون يو ټول شموله حکومت رامنځ ته شي.
د طالبانو د رسميت پېژندنې لپاره د سېمې او نړۍ د هېوادونو یو له مهمو شرطونو څخه هم د ټول شموله حکومت جوړېدل دي.
ایران، چې له طالبانو سره نژدې اړيکې لري، په ښکاره ډول یې ويلي، چې تر هغه به طالبان په رسميت ونه پېژني چې يې په افغانستان کې يو ټول شموله حکومت نه وي جوړ کړی.
که څه هم طالب چارواکو په وار ـ وار ويلي، چې د دوی حکومت ټول شموله دی او پراخو بدلونونو ته اړتيا نه ویني؛ خو منتقدین یې وايي، چې د دوی د کابينې ډېری غړي پښتانه او سني مذهبه دي.
ډیپلوماټیکو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې ټاکل شوې سبا ایراني او پاکستاني چارواکي په اسلام اباد کې د افغانستان د وضعیت په اړه غونډه وکړي.
د سرچینو په وینا، اسلام اباد او تهران اندېښمن دي چې د افغانستان خاوره د دوی پرضد کارېږي.
سرچینو افغانستان انټرنېشنل ته وویل، چې ټاکل شوې د ایران د ولسمشر د استازي حسن کاظمي قمي په مشرۍ لوړ پوړی ایرانی پلاوی سبا اسلام اباد ته ولاړ شي.
د سرچينو د مالوماتو له مخې، په دغه پلاوي کې له دریو تر څلورو کسان شامل دي، چې د افغانستان په اړه د ايران د سیاستونو په تنظيمولو کې مهم رول لري او په پام کې ده، چې د افغانستان په چارو کې د پاکستان له ځانګړي استازي اصف دراني او د بهرنيو چارو له موقت وزير جليل عباس جيلاني سره هم وګوري.
ډیپلوماټیکو سرچینو ویلي، پاکستان او ایران دا مهال د افغانستان اړوند یو ډول حالت کې دي: « که څه هم دواړه هېوادونه له طالبانو سره نسبتاً ښې اړیکې لري؛ خو د خپلو هېوادونو پر ضد د افغانستان د خاورې کارېدو په اړه ځینې اندېښنې هم ورسره دي.»
ایراني چارواکو ویلي، چې جېش العدل ډلې د کرمان په وروستي مرګوني برید کې له تاجکستاني بریدګرو کار اخېستی دی.
د دغو چارواکو په وینا، د دغه برید عاملین د افغانستان د نیمروز ولایت له لارې ایران ته داخل شوي وو.
خو طالبان او د داعش پخوانی مشر وايي، د ایران بریدګر د پاکستان له لارې ایران ته تللي وو.
سرچینو وویل، جېش العدل او د ایران نورې مخالفې ډلې د افغانستان خاوره کاروي. د دوی په وینا، د کرمان له برید وروسته حسن کاظمي قمي د طالبانو د ریاست الوزرا له مرستیال مولوي عبدالکبیر سره مهمه ناسته لرلې ده.