ماهرنګ بلوڅ:ایران او پاکستان د امنیت او حاکمیت په نوم د بلوڅانو ژوند له ګواښ سره مخامخ کړی

د هغوی په وینا، له پاسپورټ او ویزې پرته به هیچا ته هم د تګ اجازه ورنکړي.

بل پلو طالبانو بیا ګوت څنډنه کړې، که دغه دروازه نه پرانیستل کېږي؛ نو دوی به یې د تل له پاره بنده کړي.

په توله کې د دواړو غاړو سوداګر او موټر چلوونکي بیا وايي، چې د دغې لارې د بندېدو سره دوی ته درانه زیانونه اوښتي او هغه مالونه چې تر دې مهاله ایسار پاتې دي د ورستېدو او خوسا کېدو سره مخامخ دي.
د تورخم دروازه تر دې وړاندې هم څو، څو ځلې د پاکستان او طالبانو له‌خوا تړل شوې وه؛ خو د دې پلا بندېدل یې د تېر پرتله بل شان دي؛ ځکه پخوا به د دواړو خواوو تر منځ د اخ و ډب وروسته دغه دروازه وتړل شوه، چې بیا به د څو ورځو به تېرېدو سره بېرته پرانیستل شوه؛ خو دا پلا بې له اخ و ډب او تاوتریخوالي پرته تړل شوې هغه هم یوازې د بار وړونکو موټرو له پاره.
په سیمه کې ځايي خبریال فرهاد شینواري افغانستان انټرنشنل ته وویل، داسې هیله مندي شته چې دغه لاره به په راتلونکو دوه، درې ورځو کې بېرته پرانیستل شي.

هغه وايي، پخوا به دغه دروازه د تاوتریخوالي له پېښېدو وروسته په چورلټ ډول تړل کېده؛ خو دا ځل دغه دروازه چوره بنده شوې نه ده، اوس هم خلک په دغې دروازې د دواړو خواو ته تګ راتګ کولای شي. دا ځل یوازې د موټر چلوونکو د پاسپورټ او ویزو له امله بنده شوې، کېدای شي چې دا ځل بیا دواړه غاړې سره سلا مشوره وکړي او د حل یوه لاره راوباسي او دغه ستونزه هواره کړي.
شاوخوا یوه میاشت وړاندې هم د پاکستان له‌خوا د بار وړونکو موټرو د چلوونکو له پاره د پاسپورټ او ویزو مسله جدي نیول شوې وه؛ خو د وخت په تېرېدو سره دغه دواړه غاړې په دې سلا شوې وې، چې د دوو میاشتو له پاره دغه موده وغځوي.

دا ځلې هم کېدای شي، چې د دغې ستونزې لپاره د حل یوه لاره راوویستل شي، ځکه د دغې دروازې د تړل کېدو سره د دواړو هېوادونو سوداګرو او خلکو ته درانه زیانونه اوړي.

په پېښور کې یو شمېر موټر چلوونکي او د ریکشاو خاوندان وايي، له دغې پرېکړې سره جوخت د دوی کار و بار اغېزمن شوی او سخت تاوان ور رسېدلی دی.
که څه هم حکومتي چارواکو ویلي، چې دغه بندیز به لنډ مهاله وي؛ خو د موټرو او ریکشاوو خاوندان وايي سړې هوا ته په کتو داسې نه ښکاري، چې دغه بندیز دې په نږدې راتلونکې کې لرې شي.
خو ولسي خلک وايي، د حکومت د دغې پرېکړې سره سم د ترانسپورټ په برخه کې ستونزې زیاتې شوې او د موټرو او ریکشاوو په کرایه کې دوه برابره زیاتوالی راغلی، ان تر دې چې یو شمېر ولسي شاعرانو په دې برخه کې ځیني طنزي شعرونه هم ویلي دي.
دا مهال په خیبر پښتونخوا کې شاوخوا ۶۰۰ د سي اېن جي مرکزونه فعال دي، چې زرګونه کسان په کې کار کوي.

د دغو مرکزونو خاوندان وايي، چې د حکومت د دغې پرېکړې سره سم دوی وزګاره شوي په داسې حال کې چې په نورو صوبو کې دغه شان بندیزونه نه دي لګول شوي.

هغوی وايي، سره له دې چې په خپله خیبر پښتونخوا د ګازو زېرمې او کانونه هم لري؛ خو بیا هم حکومتي چارواکو پر دوی دغه شان بندیز لګولی دی.
دوی دا هم وايي، که د دې کار سره دوی ته زیان اوښتی او کارونه یې له لاسه ورکړي، ورسره حکومت ته هم اقتصادي تاوانونه اوښتي؛ ځکه د دوی په باور له دې سره هم ټکس او مالیه چې د سي اېن جي له مرکزونو حکومت ته رسېدله هغه هم اوس حکومت ته نه ورکول کېږي.

د خبرپاڼې له مخې، په تېرو څو کلونو کې پاکستان په دوامداره توګه په ایران کې د پاکستاني الاصله ترهګرو چې ځانونه سرمچاران بولي د هغوی د خوندي پټنځایونو په اړه خپلې جدي اندېښنې شریکې کړې وې.

د دغه وزارت په وینا، پاکستان د دغو ترهګرو د شتون او فعالیتونو په اړه کره شواهد او اسناد هم له ایراني چارواکو سره شریک کړي وو؛ خو د دوی د جدي اندېښنو سره، سره بیا هم په دې برخه کې کوم اقدام نه و شوی.

دغه وزارت لیکلي، دغه ګام یې د کره استخباراتي معلوماتو په رڼا کې اخیستی دی.

خبرپاڼه کې راغلي، چې پاکستان د ایران د اسلامي جمهوریت د حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا ته پوره درناوی لري؛ خو یوازینۍ موخه یې د خپل امنیت او ملي ګټو خوندیتوب دی.

د خبرپاڼې په وروستۍ برخه کې راغلي:« موږ تل د ترهګرۍ د ګواښ په ګډون د ګډو ننګونو سره د مقابلې لپاره پر خبرو اترو او همکارۍ ټینګار کړی او د ګډو حل لارو موندلو لپاره به خپلو هڅو ته دوام ورکوو.»

ورته مهال د سیستان او بلوچستان سیاسي او امنیتي مرستیال تسنیم خبري اژانس ته ویلي، چې د پاکستان په توغندیزو بریدونو کې درې ښځې او څلور ماشومان وژل شوي دي.

نوموړی وايي، د ایران او پاکستان سره پر پوله د پاکستان په برید کې دغه ټپيان او وژل شوي کسان ایراني وګړي نه‌دي.

پاکستان نن سهار دغه بریدونه د ایران د پروني برید په ځواب کې کړي.

ایران تېره ورځ د بلوچستان پر پنجګور هوایي برید کړی و، چې له امله یې دوه ماشومان وژل شوي او درې تنه نور یې ژوبل کړي وو؛ خو ایران بیا ویلي و، چې په دغه برید کې یې د (جیش العدل) مرکزونه په نښه کړي وو.

يو شمېر پاکستاني خبریالاو هم نن پنج شنبه (د مرغومي ۲۸مه) په ایکس پاڼه لیکلي چې د پاکستاني پوځ له لوري د ایران په سروان کې د بلوچ بیلتون غوښتوونکو په ځینو مرکزونو بریدونه شوي.

د پاکستان او ایران حکومتونو تر اوسه پورې په رسمي ډول په دې اړه څه نه دي ويلي.

وړمه ورځ سې شنبه (د مرغومي ۲۶مه) تسنیم خبري اژانس چې د ایران د اسلامي انقلابي ګارډ قول اردو اړوند اژانس دی، د پاکستان پر خاوره د ایران د بې پیلوټه الوتکو او توغندیو د برید خبر ورکړی او لیکلي یې دي چې په دغه برید کې د جیش الظلم (جیش العدل) دوه مرکزونه ویجاړ شوي دي.

د پاکستان بهرنیو چارو وزارت پرون چهارشنبه (د مرغومي ۲۷مه) په خپله خبرپاڼه کې لیکلي چې په دغه بریدونو کې چې د دغه هيواد د بلوچستان صوبې په پنجګور سیمه شوي دوه ماشومان وژل شوي او درې ماشومانې ټبیانې دي.

په خبرپاڼه کې وړاندې لیکل شوي چې د پاکستان پر حاکمیت شوی برید په هیڅ ډول د منلو وړ نه دی او ایران یې باید ځواب ته په تمه شي.

وروسته له هغې چې ایران د لومړي ځل لپاره د پاکستان پر خاوره خپل هدفونه په نښه کړل، چین پر پاکستان او ایران غږ کړی، چې باید له زغم کار واخلي او له کړکېچ زیاتوونکو ګامونو ډډه وشي.

د ایران بهرنیو چارو وزیر پاکستان یو ښه ګاونډی، دوست او ورور وباله او ویې ویل: "د جیش العدل په نامه ډلې د پاکستان په ځینو برخو کې پناه اخیستې او په دې اړه مو څو ځلې د پاکستان له لوړ پوړو پوځي، امنیتي او سیاسي چارواکو سره خبرې کړې دي او دغو ترهګرو ډلو په تېرو ورځو کې په ایران کې عملیات کړي دي. د نورو شیانو تر څنګ یې د راسک په قوماندانۍ کې زموږ د پولیسو سرتیري شهیدان کړل. دا ایراني ترهګرو ته په پاکستان کې زموږ ځواب دی."

امیر عبداللهیان ویلي، چې له رسنیو سره تر خبرو مخکې یې د پاکستان د بهرنیو چارو له وزیر سره د برید په اړه خبرې کړې وې.

ایران پر پاکستان سربېره په عراق او سوریه کې هم بریدونه کړي، چې اسلام اباد او بغداد د خپلې بشپړتیا خلاف ورزي بللې ده.

په مقابل کې حسین امیر عبدالهیان وايي، ایران د پاکستان او عراق ملي حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا ته احترام لري خو : "مونږ به هغوی ته اجازه ورنه کړو چې زمونږ د هېواد له ملي امنیت سره لوبې وکړی او مونږ له ترهګرو سره د خپل هېواد د ملي امنیت په تامینولو کې هېڅ ډول پېژاند نه لرو."

له دې مخکې د پاکستان د بهرنیو چارو د وزارت ویاندې ممتاز زهرا بلوچ د دغه هېواد پر خاوره د ایران د توغندیزې حملې په غبرګون کې دغه اقدام د ایران له خوا د پاکستان له ځمکنۍ بشپړتیا څخه سرغړونه وبلله او ټینګار یې وکړ، چې د تېرې شپې حملې بې اساسه او څرګندې دی.

د هغې په خبره، د ایران دا برید د پاکستان له ملي حاکمیت او د نړۍوالو قوانینو او د ملګرو ملتونو د منشور له اهدافو او اصولو سرغړونه ده.

نوموړې زیاته کړې: " دغه غیر دقانوني اقدام په بشپړه توګه د منلو وړ نه دی او هېڅ توجیه نه لري."

بلوچ وايي، پاکستان د دې غیر قانوني اقدام پر وړاندې د ځواب ویلو حق لري او پایلې به یې په ایران پورې تړلې وې.
اسلام اباد ټینګار کړی، چې خپل پیغام یې د ایران حکومت ته رسولی دی.

د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ویلي: «موږ دوی ته خبر ورکړی چې پاکستان له ایرانه د خپل سفیر د رابللو پرېکړه کړې او په پاکستان کې د ایران سفیر چې دا مهال په ایران کې دی، د بېرته ستنېدو اجازه نه ‎لري. موږ دا پرېکړه هم کړې چې د پاکستان او ایران ترمنځ ټول هغه لوړ پوړي سفرونه وځنډوو چې په راتلونکو ورځو کې روان وو یا پلان شوي وو."

خو د ایران د بهرنیو چارو وزیر بیا ویلي؛ کوم اقدام چې دوی کړی د ایران، پاکستان، عراق او سیمې له امنیت سره د مرستې لپاره دی.

هغه ویلي، چې دوی د عراق او پاکستان امنیت د ایران امنیت ګڼي.

د پاکستان بهرنیو چارو وزارت د اعلامیې په خپرولو سره وایي؛ دې برید کې دوه ماشومان وژل شوي دي، خو ایرانۍ رسنۍ وايي، په دغه برید کې د جیش العدل دوه مرکزونه په نښه شوي دي.