ولې راشد د افغانستان د کرېکټ خان دی؟

په افغانستان کې د سختې وچکالۍ د کمیدو په هیله د باران اورېدو لپاره طالبانو له خلکو غوښي چې د یکشنبې په ورځ د سهار نهه بجې د کندهار ولایت عیدګاه جومات کې د استسقاء لمونځ لپاره راټول شي.

د طالبانو امنيه قومندانۍ، یو شمیر طالبانو ته دنده سپارلې، چې خلګ د استسقاء لمونځ لپاره وهڅوي.

طالبانو په کندهار ښار کې په موټرو د لګیدلو لاسپیکرونو له لارې په پرله پسې ډول د دوکانو د بندېدو خبرتياوي خپرې کړي دي.

د کندهار يو شمېر ښاریانو د طالبانو دغه کړنه زورزیاتی بللی او غوښتنه يې کړې، چې خلک دې په لمانځه کې د ګډون لپاره خپلي خوښي ته پرېږدي.

يو مياشت مخکې د طالبانو د امر بالمعروف سرپرست وزیر محمد خالد حنفي هم د دغه وزارت ټولو ولایتي ادارو ته امر کړی و، چې له خلکو وغواړي چې درې ورځې استسقاء لمونځونه وکړي.

افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته د زابل څخه ځينو سرچينو ویلي، چې عطاجان حق بيان د جمعې په ورځ - د مرغومې ۲۹ مه - د زابل ولایت ولايت په شهرې صفا ولسوالۍ کي د طالبانو له خوا نیول شوی دی.

تر اوسه طالبانو په رسمي توګه د نوموړي د نیول کیدو په اړه څه ندي ویلي، خو په زابل ولایت کې طالب چارواکو منلې، چې عطاجان حق بيان د سېمي له خلګو قرضداره و او د پيسو پر سر د هغوی سره تر لانجې وروسته نیول شوی دی.

د نوموړو ملګرو هم د هغه د نیول کیدو خبر تایید کړی خو نور جزییات یې ندي ورکړي.

عطاجان حق بيان ته نږدې کسانو ویلي چې نوموړي په شهرې صفا کې له طالبانو د یو کان قرارداد ترلاسه کړی او هلته پر کار بوخت و.

د طالبانو ځینو پلویانو له خپل مشرانو غوښتي چې نوموړی دي په ژوبڼ کې زنداني کړي.

عطاجان حق بيان څو مياشتي وړاندې افغانستان ته د شخصيتونو د ستنېدو له کمېسون سره تر تماس نيولو وروسته هېواد ته راستون شوی و.

تر راستنیدو وړاندې،‌ نوموړي په يوه غږیز پيغام کې د طالبانو د دفاع وزارت له سرپرست محمد يعقوب مجاهد غوښتي و، چې له هغه سره هیواد ته د راستنیدو او هلته د ژوند کولو په برخه کې همکاري وکړي.

دغه مرکز نن په اعلامیه کې ویلي، چې د ”ګردش اطلاعات“ خبري اژانس دوه خبریالان احمد جواد رسولي او عبدالحق حمیدي په کابل کې د طالبانو د استخباراتي ادارې په بند کې له دوو ورځو تیرولو وسورته خوشي شوي دي.

د افغانستان د خبريالانو مرکز د دغو خبریالانو د خوشي کیدو هرکلی کړی او د هغوی نیول کیدل یې ناقانونه کړنه بللې ده.

دغه مرکز زیاته کړې، چې احمد جواد رسولي او عبدالحق حمیدي له دوی سره په تلیفوني اړیکه کې ویلي چې د شنبې په ورځ د افغانستان وخت ماښام د شپې شاوخوا اته بجې له بنده خوشي شوي دي.

د مرکز په وینا، تر اوسه د دغږ خبریالانو د خوشي کیدو شرایط او دا چې پر دوی د بند په موده کې څه تیر شوي، روښانه نه دي،‌ خو طالبانو تر دې وړاندې له نیول شوو خبریالانو څیړنې کړې او پر هغوی یې یو لیک امضا کړی چې د طالبانو د رسنیو له اوصولو به سرغړونه نه کوي.‌

احمد جواد رسولي د”ګردش اطلاعات“خبري اژانس د امتیاز خاوند او عبدالحق حمیدي یې مدیر مسوول دی. دوی د تیرې چهارشنبې په ورځ د طالبانو د استخاباراتو له خوا وربلل شوي او د پنج شنبې په ورځ نیول شوي وو.‌

د”ګردش اطلاعات“خبري اژانس د روان کال د چنګاښ په میاشتې کې په کابل کې خپل فعالیت پیل کړ.

په ۲۰۲۳ کال کې د افغانستان د خبریالانو مرکز په هېواد کې د خبریالانو له حقونو څخه د سرغړونې ۱۶۸ پېښې ثبت کړې، چې له دې ډلې ۶۱یې د خبریالانو او د رسنیو د کارکوونکو د نیولو پیښې دي او دوه خبریالان لا هم د طالبانو په بند کې دي. په فاریاب ولایت کې د ممتاز راډیو د امتیاز خاوند او مسوول مدیر امین الله علومي د روان کال د زمري میاشتې په پای کې د هغه څه په تړاو چې سیمه ییزو چارواکو یې "یوه غیر رسنۍ او شخصي موضوع" بولي، په یو کال بند محکوم شوی و. په دایکندي ولایت د نسیم راډیو مسوول مدیر سلطان علي جوادي د روان کال د لیندۍ میاشتې په ۲۰مه په یو کال بند محکوم شوی و او لا هم په بند کې دی.

د اسيا لپاره د ملګرو ملتونو د پراختيايي پروګرام سيمه ييز مشر کاني ويګناراجا فرانسوۍ ورځپاڼې لومونډ ته ويلي، چې په افغانستان کې د بشري ناورين په دوام سره هممهاله د دغه هېواد د ناخالص توليداتو کچه د ټیټېدو په حال کې ده.

دې فرانسوۍ ورځپاڼې په افغانستان کې د بشري حقونو او اقتصادي وضعیت په اړه خپله ارزونه کې لیکلي، چې په نورو هېوادونو کې د کړکېچونو زیاتېدو له امله، افغانستان سره مالي مرستې په بې ساري ډول کمې شوې دي.

لومونډ لیکي، چې پر اوکراین د روسیې برید او له هغه وروسته په غزه کې جګړې، د افغانستان له کړاوونو او له زدکړو، کار او ټولنیزو برخو څخه د مېرونو د محرومیت له موضوع د مرستندوینه هېوادونو پام بلې خوا ته اړولی دی.

دې ورځپاڼې لیکلي، په ۲۰۲۴ کال کې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د اړتیا وړ بودیجې یوازې څلوېښت سلنه برابرې شوې ده.

د مرستو د پام وړ کمېدو سره، د خوړو نړیوال پروګرام اعلان کړی، چې په افغانستان کې بشري ناورین ته د رسېدګۍ لپاره د اړتیا وړ بودیجه نه شي ترلاسه کولای.

دغه سازمان وايي، د مرستو په کمېدو سره اوس کولای شي د ۱۵.۷ میلیونو اړمنو کسانو له ډلې یوازې ۶ میلیونو کسانو ته مرستې ورسوي.

د خوړو د نړیوال پروګرام د معلوماتو پر بنسټ، په دغه راپور کې راغلي، چې نږدې درې میلیونه وګړي په ځانګړې توګه ماشومان د خوړو د کمښت له بېړني حالت سره مخامخ دي.

مرستندويه ادارو، وچکالي، په هرات کې زلزلې او له پاکستان څخه د نيم ميليون کډوالو اجباري راستنېدل هغه نور عوامل بللي دي، چې په افغانستان کې یې بشري ناورين لا پسې ژور کړى دى.

په دې غونډه کې د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ پر وزير سربېره د ځوانانو مرستيال او د کندهار ولايتي مسولينو هم ګډون او له ځوانانو ورته غوښتنې درلودې.

خیرالله خیرخوا ځوانانو ته په خطاب کې وویل: « د نظام، خلګو او خاورې خدمت کول د ځوانانو مسوليت دی، د پرديو د فکري جګړې په وړاندي بيدار واوسئ، له وطنه مه ځئ او دلته ګډ کار راسره وکړئ.»

د طالبانو د ځوانانو چارو معين محمد یونس راشد ځوانانو ته په خطاب کې وويل، چې بهرنيانو په فزيکي جګړه کې ماته خوړلې او له تېرو دوو کلنو راهيسې يې تبليغاتې جګړه پيل کړې ده.

د هغه په خبره، چې پر ځوانانو يې تکيه ده او هڅه کوي چې په مسلکي برخه کې ورته کاري زمينې برابرې کړي.

په افغانستان کې د طالبانو واک ته په رسېدو ډېر هغه ځوانان بې دندو شوي، چې په مخکني حکومت کې يې دندې درلودې.

طالبان تر ډېره هغو کسانو ته د کار زمينه برابروي، چې ديني زدکړې يې کړې وي او يا هم له مدرسو فارغ وي.

دوی ان د کندهار د روغیتا ریاست لپاره هم یو ملا د رییس په توګه ګومارلی او د جمهوریت د وخت مسلکي ډاکټر یې له دې دندې لرې کړی دی.

نړیوالې ادارې تور لګوي چې طالبانو په واکمنېدو سره د مدرسو جوړولو ته مخه کړې او د نجونو د زدکړو پر بندولو سربېره د دوی په واک کې عصري زدکړو ته هم پام کم شوی دی.

وخت ناوخت خواله رسنیو کې ځوانان هم په خپلو څرګندونو سره پر طالبانو نیوکه کوي چې مسلکي ځوانان او عصري زدکړې ورته اهمیت نه لري.

همدا وجه ده چې په تېرو څه باندې دوو کلونو کې په زيات شمېر لوستي ځوانان د اقتصادي ستونزو او ناهیلۍ له کبله نورو هېوادونو ته کډوال شوي.