د افغانستان د خبريالانو مرکز: کابل کې نیول شوي خبریالان خوشي شول

د اسيا لپاره د ملګرو ملتونو د پراختيايي پروګرام سيمه ييز مشر کاني ويګناراجا فرانسوۍ ورځپاڼې لومونډ ته ويلي، چې په افغانستان کې د بشري ناورين په دوام سره هممهاله د دغه هېواد د ناخالص توليداتو کچه د ټیټېدو په حال کې ده.

دې فرانسوۍ ورځپاڼې په افغانستان کې د بشري حقونو او اقتصادي وضعیت په اړه خپله ارزونه کې لیکلي، چې په نورو هېوادونو کې د کړکېچونو زیاتېدو له امله، افغانستان سره مالي مرستې په بې ساري ډول کمې شوې دي.

لومونډ لیکي، چې پر اوکراین د روسیې برید او له هغه وروسته په غزه کې جګړې، د افغانستان له کړاوونو او له زدکړو، کار او ټولنیزو برخو څخه د مېرونو د محرومیت له موضوع د مرستندوینه هېوادونو پام بلې خوا ته اړولی دی.

دې ورځپاڼې لیکلي، په ۲۰۲۴ کال کې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د اړتیا وړ بودیجې یوازې څلوېښت سلنه برابرې شوې ده.

د مرستو د پام وړ کمېدو سره، د خوړو نړیوال پروګرام اعلان کړی، چې په افغانستان کې بشري ناورین ته د رسېدګۍ لپاره د اړتیا وړ بودیجه نه شي ترلاسه کولای.

دغه سازمان وايي، د مرستو په کمېدو سره اوس کولای شي د ۱۵.۷ میلیونو اړمنو کسانو له ډلې یوازې ۶ میلیونو کسانو ته مرستې ورسوي.

د خوړو د نړیوال پروګرام د معلوماتو پر بنسټ، په دغه راپور کې راغلي، چې نږدې درې میلیونه وګړي په ځانګړې توګه ماشومان د خوړو د کمښت له بېړني حالت سره مخامخ دي.

مرستندويه ادارو، وچکالي، په هرات کې زلزلې او له پاکستان څخه د نيم ميليون کډوالو اجباري راستنېدل هغه نور عوامل بللي دي، چې په افغانستان کې یې بشري ناورين لا پسې ژور کړى دى.

په دې غونډه کې د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ پر وزير سربېره د ځوانانو مرستيال او د کندهار ولايتي مسولينو هم ګډون او له ځوانانو ورته غوښتنې درلودې.

خیرالله خیرخوا ځوانانو ته په خطاب کې وویل: « د نظام، خلګو او خاورې خدمت کول د ځوانانو مسوليت دی، د پرديو د فکري جګړې په وړاندي بيدار واوسئ، له وطنه مه ځئ او دلته ګډ کار راسره وکړئ.»

د طالبانو د ځوانانو چارو معين محمد یونس راشد ځوانانو ته په خطاب کې وويل، چې بهرنيانو په فزيکي جګړه کې ماته خوړلې او له تېرو دوو کلنو راهيسې يې تبليغاتې جګړه پيل کړې ده.

د هغه په خبره، چې پر ځوانانو يې تکيه ده او هڅه کوي چې په مسلکي برخه کې ورته کاري زمينې برابرې کړي.

په افغانستان کې د طالبانو واک ته په رسېدو ډېر هغه ځوانان بې دندو شوي، چې په مخکني حکومت کې يې دندې درلودې.

طالبان تر ډېره هغو کسانو ته د کار زمينه برابروي، چې ديني زدکړې يې کړې وي او يا هم له مدرسو فارغ وي.

دوی ان د کندهار د روغیتا ریاست لپاره هم یو ملا د رییس په توګه ګومارلی او د جمهوریت د وخت مسلکي ډاکټر یې له دې دندې لرې کړی دی.

نړیوالې ادارې تور لګوي چې طالبانو په واکمنېدو سره د مدرسو جوړولو ته مخه کړې او د نجونو د زدکړو پر بندولو سربېره د دوی په واک کې عصري زدکړو ته هم پام کم شوی دی.

وخت ناوخت خواله رسنیو کې ځوانان هم په خپلو څرګندونو سره پر طالبانو نیوکه کوي چې مسلکي ځوانان او عصري زدکړې ورته اهمیت نه لري.

همدا وجه ده چې په تېرو څه باندې دوو کلونو کې په زيات شمېر لوستي ځوانان د اقتصادي ستونزو او ناهیلۍ له کبله نورو هېوادونو ته کډوال شوي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت نن شنبه د مرغومي په ۳۰ په يوه خبرپاڼه کې ويلي، چې امیرخان متقي د ایراني قضايي پلاوي څخه غوښتي، چې د زندانيانو ستونزو ته د رسېدو، په اعدام د محکومو افغان کډوالو لپاره د بديلو میکانیزمونو د پيدا کېدو او «حقوقي او جنايي» برخو کې دې ورسره همکاري وکړي.

د اعلامیې له مخې، طالبانو او یران په دې ناسته کې په قضايي برخو کې د همکارۍ او همږغۍ پر ژمنتيا ټينګار وکړ.

کابل ته د ایراني قضايي چارواکو دا سفر په داسې حال کې کیږي، چې د ایران قضايي څانګه د بشري حقوقو د پراخو سرغړونو له امله په نړۍ کې یو له بدنامو ادارو څخه شمیرل کیږي.

د نوموړي په خبره، د پېښې ټپیان اول د ولسوالۍ روغتون او بیا ولایتي روغتون ته لېږدول شوي دي.

له پېښې وروسته طالب ځواکونه د چاودنې ځای ته رسېدلي او سیمه یې کلابند کړې ده.

لا هم د چاودنې ډول او د مړو او ټپیانو هوویت مالوم نه دی.

د دې وزارت د خبرپاڼې له مخې، د دې ډلې د لوړو زدکړو وزیر ندا محمد ندیم نن په بلخ ولایت کې له دې ازموینې لیدنه وکړه.

دا ازموینه په داسې حال کې اخیستل کېږي، چې طالبانو له تېرو دوو کلنو راهیسې نجونو ته د پوهنتون په کانکور ازموینه کې د ګډون اجازه نه ور کوي.

دې ډلې کابل ته له ننوتو وروسته له شپږم ټولګي پورته د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې د نجونو پر مخ تړلې دي.

د بشري حقونو د څار سازمان د ليندۍ د میاشتې په نیمایي کې اعلان وکړ، چې د طالبانو له واک ته د رسیدو وروسته « د هلکانو په ښوونځیو کې د زدکړو کیفیت خورا ټیټ شوی دی.»

دغه سازمان ویلي، چې د طالبانو واکمنۍ کې په ښوونځیو کې د هلکانو سزا هم زیاته شوې ده.