د امریکايي پوځیانو د وژلو په اړه د خلیلزاد غبرګون: ایران باید د دغه برید درنه بیه پرې کړي

د ترکیې کورنیو چارو وزارت د یکشنبې په ورځ (سلواغې اتمه) په دغه کلیسا باندې د مخ پټو وسله والو له لوري د برید خبر کړ او ویې ویل چې یو تن پکې وژل شوی.

د ترکیې کورنیو چارو وزیر وايي، په دې اړه پلټنې روانې دي چې معلوم کړي، نیول شوي کسان له داعش سره تړاو لري که نه .

د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان په دغه برید کې د یوه کس پر وژل کېدو خواشیني څرګنده کړه او ویې ويل چې په وړاندې یې «لازم اقدامات» شوي دي.

د ترکیې کورنیو چارو وزارت وايي، برید په داسې حال کې شوی، چې د عیسویانو مذهبي مراسم روان وو.

په اسلام اباد کې د ایران سفیر رضا امیري مقدم د ایران خبري اژانس ایرنا سره په خبرو کې ټینګار کړی، چې پاکستان ته د ایران د بهرنیو چارو وزیر راتلونکی سفر دا ثابتوی چې ترهګر او د پردې تر شا د هغوی ملاتړی به هیڅکله ونه شی کولی د دواړو ګاونډیو هېوادونو په ښو اړیکو کې ستونزه رامنځته کړي.

د پاکستان د بهرنیو چارو سرپرست وزیر جلیل عباس جیلاني د شنبې په ورځ د ایران په سیستان بلوچستان کې د ۹ پاکستاني کارګرو وژل د تهران او اسلام اباد ترمنځ د اړیکو خرابولو هڅه بللې.

نوموړي په اېکس خواله رسنۍ د یکشنبې په ورځ خپور کړي پیغام کې د دې پېښې د غندلو سربیره ویلي:"په ایران کې زموږ پر پاکستانیانو دا ترهګریز برید د پاکستان او ایران ترمنځ د اړیکو خرابولو لپاره زموږ د ګډ دوښمن هڅه ده”.

د جمعې په ورځ د ایران د بهرنيو چارو دوزارت د سویلي اسيا عمومي مشر رسول موسوي اعلان کړی و، چې د ايران او پاکستان سفيران بېرته اسلام اباد او تهران ته خپلو ماموریتونو ته ستانه شوي دي.

د تېرې مرغومې میاشتې په ۱۶مه نېټه د ایران د سپاه پاسداران له خوا د پاکستان د بلوچستان ایالت په پنجګور سیمه ترسره شویو توغندیو بریدونو له امله د دواړو هېوادونو ترمنځ سیاسي او ډېپلوماټیکې اړیکې ډېرې محدودې شوې وې.

پاکستان د دغه برید په غبرګون کې له ایرانه خپل سفیر ور وباله او د ایران له سفېره، چې هغه مهال تهران کې و، وغوښتل چې بېرته دې پاکستان ته نه ورځي.

محمود خان اڅکزي نن د بلوچستان په هزاره ګنجي کې ټاکنیزې غونډې ته په وینا کې دا خبره وکړه، چې پکې د یوې سیمې سلګونو خلکو د دې ګوند ملاتړ اعلان کړ.

ښاغلي اڅکزي خپلو خبرو کې وویل: «پښتونخوا ملي عوامي ګوند نه پیسې او نه کارخانې لري؛ خو دا ولسونه چې ډلې - ډلې راځي زما زړه راته وايي، چې د پښتانه دعا خدای قبوله کړې ده. پښتون به پښتونخوا ملي عوامي پارټي کې بېرته سره یو ځای کېږي، ویده بخت به ویښوي، ټول وطن به یو کېړ کې راولي، خپل پښتونستان او خپله پاچاهي به جوړوي.»

نوموړي په خپلو خبرو کې پر افغان او پښتنو د مختلفو امپراتوریو یرغلونو ته په اشاره وویل، چې دې قام مختلف یرغلګر مات کړل؛ خو خپله هم تبا شو او نن هر ځای کې تر ټولو خوار مزدور دی.

محمود خان اڅکزي په خپلو خبرو کې د پښتنو د پرمختللي ژوند لپاره د پښتنو پر یووالي او زدکړو ټینګار وکړ او خپلو خبرو کې یې بیا - بیا نجونې یادې کړې چې په زدکړو سره به خپلو خلکو خدمت وکړي.

محمود خان اڅکزي نن د بلوچستان په خان مهترزۍ کې هم یوې بلې غونډې ته خبرو کې وویل، چې د ټاکنو ګټلو سره د به صوبې پرمختګ او زدکړو، پاکو اوبو او دندو پیدا کولو په برخه کې کار وکړي.

د پاکستان ټاکنې د فبرورۍ پر اتمه کېږي، چې له مخې یې صوبايي او قامي اسمبلۍ ته غړي ټاکل کېږي او په صوبايي او مرکزي کچه حکومت جوړوي.

د دې ټاکنو لپاره مخکښ ګوندونه د نواز شریف په مشرۍ پاکستان مسلم لیګ نواز او د بلاول بوټو په مشرۍ پیپلز ګوند بلل کېږي.

د چین ساحلي ګارد تر دې وړاندې د فیلیپین له خوا دغه بېړۍ ته د اکمالاتو د مخنیوي په موخه خپلې بېړۍ په سیمه کې ځای پر ځای کړې وې.

د دویمې نړۍوالې جګړې پاتې دغه بېړۍ د فیلیپین ټاپو څخه ۱۹۰ کیلومتره لرې په توماس شاول سیمه کې موقعیت لري او اوس ترې د یوې پوستې کار اخیستل کیږي.

د شنبې په ورځ ناوخته د چین ساحلي ګارد په یوې اعلامیه کې ویلي، چې دغه بېړۍ ته یې د اړتیا وړ اکمالاتو اجازه ورکړې؛ خو ټینګار یې کړی چې په توماس شاول سیمه کې به د چین له حاکمیت او سمندري حقونو څخه دفاع کوي.

چین چې د سویلي چین سمندر په شاوخوا کې د پراخو سیمو د حاکمیت ادعا کوي، هغه سیمې خپلې بولي چې د ویتنام، فیلیپین، مالیزیا، برونای او اندونیزیا ځانګړي اقتصادي زونونه تر پوښښ لاندې راولي.

چين په پرلپسې ډول له فیلیپین غوښتي، چې دغه بېړۍ د هغې ژمنې پر اساس لري چې مانیلا وړاندې کړې ده؛ خو د فیلیپین ولسمشر فرډینند مارکوس جونیر دغه غوښتنه رد کړې ده.

بایډن د یکشنبې په ورځ (د سلواغې ۸مه) په یوه بیان کې وویل: "په داسې حال کې چې موږ لا هم د دې برید په اړه معلومات راټولوو، موږ پوهیږو چې دا برید د ایران په ملاتړ سخت دریځو ملېشو چې په سوریه او عراق کې فعالیت کوي ترسره کړی دی."

دا په غزه کې د جګړې له پیل راهیسې په سیمه کې د امریکايي پوځیانو لومړنی زیان دی او د بایډن په وینا دا برید د شنبې په شپه شوی دی.

د سپینې ماڼۍ له خوا په یوه خپره شوې اعلامیه کې هغه زیاته کړې: "موږ به د ترهګرۍ پر وړاندې مبارزې ته دوام ورکړو او په دې کې شک نه شته چې موږ به د ټولو هغو کسانو سره حساب ولرو، چې په دې پېښه کې مسوول بلل شوي."

بایډن په بیان کې د ټپي شویو سرتېرو شمېر نه دی ښودلی؛ خو سي این این تلویزون ویلي، چې په برید کې لږ تر لږه ۲۲ سرتېري ټپیان شوي دي.

سي این این په خپل راپور کې زیاته کړې، چې د جمعې تر ورځې پورې په عراق او سوریه کې د امریکا او ایتلافي ځواکونو پر مرکزونو له ۱۵۸ زیات بریدونه شوي؛ خو د دغه هېواد چارواکو د ډرون، راکټونو او توغندیو پرله پسې بریدونه ناکام بللي دي.

همدا راز امریکايي رسنیو لیکلي، چې دا څرګنده نه ده چې ولې هوايي دفاع د ډرون په مخنیوي کې پاتې راغلې.

له ای بي سي نیوز سره په مرکه کې د امریکا د مشترکې قوماندانۍ قوماندان ویلي، چې د امریکا د دندې یوه برخه دا ده چې ډاډ ترلاسه کړي چې په منځني ختیځ کې څه پېښیږي او تاوتریخوالی نه زیاتوي.​