د چین ولسمشر د افغانستان د سفیر په توګه د طالبانو د استازي بلال کریمي باورلیک ومانه

د طالبانو دفاع وزارت نن سې شنبې د (د سلواغې ۱۰مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي چې تېره شپه ملا یعقوب د افغانستان لپاره د هند، چین، ایران، پاکستان، ترکیې، قزاقستان، ازبکستان، اندونیزیا، قرغزستان او ترکمنستان هېوادونو ځانګړو استازو او سفیرانو ته مېلمستیا کړې وه.

د طالبانو دفاع وزارت وايي ملایعقوب له مېلمستیا وروسته د ایران، پاکستان، او چین له استازو سره جلا ناسته کړې ده.

ملایعقوب؛ «اسلامي امارت چمتو دی، چې د پروژو د پیل او بشپړولو لپاره د امنیت او نورو برخو کې هر ډول همکارۍ تضمین وکړي.»

د دغو هیوادونو ځانګړي استازي تېره ورځ د طالبانو په کوربتوب جوړه شوې د «افغانستان سیمه ییزې همکارۍ ابتکار» غونډه کې د ګډون لپاره کابل ته راغلي وو.

په خواله رسنیو کې نن سې شنبه د (سلواغې ۱۰مه) ځینې داسې ويډيوګانې خپرې شوې چې ادعا کیږي د دغه برید اړوند دي او په پوځي چاوڼیو د سپکو او درنو وسلو بریدونه په کې له ورایه ښکاري، د دې تر څنګ د نیول شويو ملیشه عسکرو ويډیوګانې هم په ایکس خواله رسنۍ کې ښکته پورته کیږي، چې ګواکې په دغه جګړه کې یرغمل نیول شوي دي.

د بلوچستان په مرکز کوئټه کې خبریالان وايي چې له تېرې شپې راهیسې په دغه ښار کې بیړنی حالت رامنځته شوی، د دوی په خبره چې حکومت د شپې په ټولو ځايي روغتونونو کې د بیړني حالت اعلان کړی او دوی یې چمتو کړي دي.

ځايي سرچینې وايي، د تېرې شپې له بریدونو را وروسته په سیمه کې د بریښنا او انټرنیټ لیکې پرې شوې دي او له کوره په وتو او تګ راتګ بندیز لګېدلی دی.

د تیرې شپې له بریدونو وروسته بلوڅ بیلتون پالو ته په منسوب غږیزو پیغامونو کې د سیمې خلکو ته ويل شوي چې له کورونو و نه وځي او د کوئټې لوري ته له تګ راتګ ډډه وکړي.

لا هم د دغو بریدونو د سر او مال د زیانونو په اړه خپلواکو سرچینو څه نه دي ويلي، یوازې بلوڅ بیلتون پاله ډله او د پاکستان حکومت یو او بل ته د زیانونو د ور اوښتو ادعاوې کوي.

تر اوسه پورې دا نه ده معلومه چې جګړه درېدلې که لا هم روانه ده خو د بلوچستان چارواکو ویلي چې د جګړې په سیمه کې په وسله والو پسې د پلټنې عملیات روان دي.

د پاکستاني رسنیو د راپورونو له مخې؛ تېره شپه ناوخته وسله والو د بلوچستان په کاچي سیمه کې د مچ پر زندان او ور څېرمه حکومتي ودانیو د درنو او سپکو وسلو ډله ییز بریدونه کړي دي.

ويل کیږي په دغه جګړه کې توغندي هم کارول شوي او جګړه تر سهاره پورې غځېدلې ده چې د سر او مال زیانونه په کې اوښتي دي.

د دغو بریدونه پړه د بلوڅ بیلتون پالې وسله والې ډلې منلې، او دعوه یې کړې چې نږدې پنځوس پاکستاني پوځيان، پولیس او د ملیشې عسکر یې وژلي، او ځينې هغه یې له ځان سره ژوندي بیولي دي.

د پاکستان بلوچستان ایالت لپاره د اطلاعاتو سرپرست وزیر جان محمد اڅکزي له پاکستاني رسنیو سره په خبرو کې ويلي چې د تېرې شپې بريدونه پاکستاني ځواکونو پر وخت مهار کړي او د ده په خبره چې د سر او مال زیان یې نه دی اړولی.

هغه زیاته کړې چې پر مچ زندان له دریو لوریو بریدونه شوي او دوی یې پر وخت مخه نیولې، هغه وايي پاکستاني پوځ تر د دغو بریدونو وړاندې معلومات تر لاسه کړي و، نو ځکه یې زیان نه دی ور اړولی.

د بلوچستان بولان ولسوالۍ او مچ زندان د دغه ایالت مرکز کوئټې ښار سوېل ختیځ ته په ۶۴ کیلو مترۍ کې پرته سیمه ده چې له تېرو دوو لسیزو یې امنيتي حالت خراب دی، په ځايي ملیشو او حکومتي ودانیو ډیر کله بریدونه کیږي، دغه تاریخي زندان په ۱۹۲۸ میلادي کال کې د انګرېزانو له لوري جوړ شوی چې سلګونه بندیان په کې دا مهال ساتل کیږي.

دغې سرچینې د نوم د نه ښودلو په شرط ویلي، چې د سوریې حساکه ولایت کې د امریکا شدادي پوځي اډې ته نږدې یو راکټ لګېدلی دی.

سرچینې په دې اړه نور معلومات نه دي ورکړي. امریکا هم تر اوسه په سوریه او عراق کې پر خپلو اډو د وروستیو بریدونو په اړه څه نه دي ویلي.

تر دې مخکې د یکشنبې په ورځ د امریکا مرکزي قوماندانۍ ویلي وو، چې د اردن او سوریې پولې ته څېرمه د التنف په سیمه کې د امریکا پر پوځي اډې په برید کې درې پوځیان وژل شوي او ۲۸ نور ټپیان شوي دي.

په عراق کې د اسلامي مقاومت نومې ډلې د برید مسوولیت منلی و.

التنف د سوریې په خاوره کې د رژیم له کنټرول څخه بهر موقعیت لري؛ چیرې چې د سوریې، عراق او اردن سرحدونه سره یوځای کیږي، دغلته په یوه پوځي اډه کې یو شمېر امریکایي سرتېري مېشت دي.

د نیوزویک مجلې د راپور له مخې؛ د حیواناتو د هوساینې نړۍوال وجهي صندوق"IFAW" ویلي، چې درې زمریان په ختیځې اروپا کې پروت اوکراین څخه د پولڼډ او اوکراین د پولې له لارې د فرانسې بورګنډي سیمې کې د پارک دې لوکس په نوم یو ژوبڼ ته رسېدلي دي.

دغه زمریان چې اطلس، لولادجا او قوین نومیږي، فرانسې ته تر انتقال وړاندې، له ژوبڼ څخه کییف ته نږدې د وحشي حیواناتو د ژغورنې یو مرکز ته انتقال شوي وو.

د حیواناتو د هوساینې د نړۍوال وجهي صندوق ویاند انلین کلوز ویلي: "حیوانات هم لکه د انسانانو په څېر، د راکټونو او توغندیو د لګېدو له خطر سره مخامخ دي. د جګړو پر مهال چاودنې او ډزې پر حیواناتو جدي اغیز لرلی شي."

په ځانګړې توګه اطلس د ژغورلو پر مهال په ډېر ناوړه وضعیت کې و، د هغه د اوسېدو ځای ته نږدې د شویو بمباریو د غږونو له امله دغه نر زمری چې په یوه وړه کانکړيټي خونه کې د شخصي مالک له خوا ساتل کېده، سخت په قهر شوی و. دغه زمری په داسې حال کې موندل شوی و، چې په دغه کانکريټي خونه کې کلک تړلی و او په بدن یې بېلابېل ټپونه وو. د هغه وزن هم خورا ډېر و.

دا شونې نه ده، چې دغه زمریان دې بېرته ځنګل کې خوشې شي،‌ ځکه چې دوی رواني صدمې ليدلې دي او خورا ډېر وخت یې بند کې تېر کړی.

ژغورونکي په دې باور دي، چې د دوی نوی کور به دوی ته هغه پاملرنه وکړي چې دوی ورته اړتیا لري.

د کندهار د ژړۍ او ډنډ ولسواليو يو شمېر کروندګرو د افغانستان انټرنشنل ـ پښتو سره په خبرو کې وويل، چې سږ کال د سخت زيان سره مخ دي او طالب ځايي چارواکې يې غږ نه اوري.

په ډنډ ولسوالۍ کې ۷۶ کلن عبدالمالک چې په شاخوا ۵۶ جريبه ځمکه يې غنم کرلې وايي؛ اصلاح شوي تخمونه نه لري.

د هغه په خبره ځايي طالب مسوولين يې نه حق ورکوي او نه یې د ستونزو غږ اوري.

هغه زیاته کړه: «موسسې تخم نه دی راکړی، ولسوال، رييس او ملک د هیچا نه يو په ياد، د بزګر په نوم مرستې په خپلو کې تقسيموي.»

علي احمد او شېر محمد بيا د ژړۍ په ولسوالۍ کې باغ او ځمکې لري.

دوی هم د تخمونو، د ښه حاصلاتو لپاره د خاص کود، زراعتي درملو او اوبو د کمبود د ستونزو سره مخ دي او د پاملرنې غوښتنه کوي.

دوی زياتوي: « اوبه نه شته، برمې کافي اوبه نه راکوي، سږ کال غنمو مرض کړی او د بازار دوا چې ډېره قیمت هم ده کار نه کوي، حکومت باید زموږ حق را ورسوي.»

د کندهار د ډنډ او ژړۍ ولسوالۍ طالب ولسوالانو کروندګرو ته د حق نه ورکولو په اړه د خبرو کولو ډډه وکړه.

بل لوري بيا د کرنې او مالدارۍ ریاست مطبوعاتي دفتر د کروندګرو او باغ لروونکو دغه ستونزې د هېواد په سطحه بولي او وايي، چي د حل لپاره يې د وزرات سره ګډ کار کوي.

د کندهار د کرنې او مالدارۍ رياست مطبوعاتي دفتر وويل: « موږ کوښښ کړی، چې د مرستو په برخه کې حق و حقدار ته ورسيږي، په شاولي کوټ ولسوالۍ کې مو درې د اوبو کوچني بندونه جوړ کړي او پلان لرو، چې ډېر ژر د اوبو دوه نور بندونه هم جوړ کړو، چې د وچوبي مخه ونيسو.»

د کروندګرو سره د اصلاح شويو تخمونو، د کښتونو د کر او د حاصلاتو ټولو په برخه کې ځيني مرسته کوونکې ادارې مرستې کوي.

سیګار په خپل وروستي راپور کې اندېښنه ښودلې وه، چې د نړۍوالو بشري مرستو یوه برخه د طالبانو په لیکو کې طالب وسلوالو ته ځي.

په افغانستان کې واک ته د طالبانو په رسېدو اوږده وچکالي، د اوبونو د بندونو نه شتوالۍ، د کرنې په برخه کې د متخصصينو نه شتون او د کښتونو غيرې مسلکي کرنه د کروندګرو او باغ لروونکو د کمو او کمزورو حاصلاتو لاملونه بلل کيږي.