د پاکستان استازی: د دوحې په غونډه کې د ملګرو ملتونو نوی استازی نه ټاکل کېږي

د نورستان ولایت د نورګرام ولسوالۍ لپاره د طالبانو د امنیه قوماندانۍ مرستیال مولوي ګوهر وايي، تېره شپه ناوخته په تتین دره سیمه کې د غره ښوېدنې له امله ۲۵ کسان مړه دي او یو شمیر کورونه په بشپړ ډول ویجاړ شوي دي.

د نورستان ولسوالۍ دغه سیمه ییز چارواکی په یو ویډیويي پیغام کې چې د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون له لوري خپور شوی وايي، په سیمه کې د ژغورنې عملیات دوام لري خو د کورنو د ویجاړۍ له امله ۲۲ کسان نادرکه دي.

دا په داسې حال کې ده چې د تېرو دوه ورځو راهیسې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د واورو د ورېدو له امله د ګڼو سیمو د تګ راتګ لارې بندې شوې دي.

د افغانستان لپاره د برېتانیې سفارت چې له دوحې څخه کار کوي، ټینګار کړی چې د ښځو او نجونو حقونه د مذاکراتو وړ نه دي.

په افغانستان کې د برېتانیې سفارت شارژدافیر رابرټ ډیکسن چې په دې غونډه کې حاضر و، او په خپرو شویو انځورونو کې لیدل کیږي.

دغه غونډه په داسې حال کې جوړیږي چې د قطر په پلازمېنه دوحه کې د افغانستان د مسلو په اړه د غونډې دویمه ورځ ده چې د افغان ښځو او نجونو په مسلو به هم خبرې پکې وشي.

د طالبانو تر واک لاندې باختر خبري اژانس د دوشنبې په ورځ د (سلواغې۳۰مه) د نورستان د ځايي چارواکو له قوله ویلي، چې د یاد ولایت د نورګرام ولسوالۍ په تتین دره کې د ډیرو ورښتونو او واورو له امله د یوه کلي شل کورونه تر خاورو او کمرونو لاندې شوي دي.

ځايي طالب چارواکو ویلي، په سیمه کې د مرګ ژوبلې شمېر ډیر دی او تردې دمه یې د لټون عملیاتو پر مهال د پنځو کسانو جسدونه له خاورو را ایستلي دي.

بل خوا په نورستان کې د طالبانو د ټولګټو چارو مشر محمد نبي عادل وايي، چې د ډیرو ورښتونو او واورو ښوېدو له امله د کونړـ نورستان لویه لاره د ترافیکو پر مخ تړل شوې ده.

دا په داسې حال کې ده چې دوه ورځې وړاندې د هوا پېژندنې ادارې د افغانستان په شاوخوا ۳۰ ولایتونو کې د واورو او بارانونو د ورېدو خبر ورکړی و او د تېرو دوو ورځو راهیسې د افغانستان په ګڼو ولایتونو کې واوره او بارانونه وریږي.

د افغانستان لپاره د دوحې دوه ورځنۍ غونډه د ملګرو ملتونو د سرمنشي او د څه باندې ۲۰ هېوادونو د ځانګړيو استازو په ګډون پیل شوې، چې د افغانستان کړکېچن وضعیت او له طالبانو سره د نړۍ د خبرو اترو د حل لارې چارې ولټول شي.

د پاکستاني پلاوي مشري د افغانستان په چارو کې د پاکستان ځانګړی استازی اصف درانی کوي.

ایکسپریس ټرېبیون ورځپاڼې لیکلي، چې مخکې پاکستان د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي د ټاکلو په اړه اندېښنه ښودلې وه، خو اوس یې د دې وړاندیز ملاتړ کوي.

اسلام اباد ویلي چې د ملګرو ملتونو ځانګړی استازی باید «مسلمان، تجربه کار ډیپلوماټ او د سیمې اوسیدونکی» وي.

د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي په اړه د پاکستان د دریځ بدلون د طالبانو له هغه دریځ سره په ټکر کې دی چې په وار وار یې د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي له ټاکلو سره خپل مخالفت څرګند کړی. ایکسپریس ټرېبیون د یوه پاکستاني چارواکي له خولې لیکلي چې اسلام اباد نور په نړیوالو فورمونو کې د طالبانو د غوښتنو دفاع نه کوي.

که په رسمي توګه تایید شي، داسې ښکاري چې د ځانګړي استازي د ټاکلو لپاره د دراني ملاتړ د تحریک طالبان پاکستان وسله والو څخه د ملاتړ لپاره د افغان طالبانو سره د پاکستان د دوامداره ناخوښۍ بېلګه ده چې په تېر یو کال کې یې د پاکستان په پوځي ځواکونو د خونړیو بریدونو مسوولیت په غاړه اخیستی دی.

نوموړي نن یکشنبه پر خپلې ټویټر پاڼې ليکلي، چې نړۍواله ټولنه باید په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر بشري حقونو تمرکز ته دوام ورکړي.

بېنېټ زیاته کړې ده، چې باید د نړۍوالو قوانینو څخه د سرغړونو د پای ته رسولو لپاره د قانوني وسایلو په کارولو سره نړۍواله ټوله خپلې هڅې پیاوړې کړي.

د مونیخ په امنیتي غونډه کې د ۱۲ هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو ګډه خبرپاڼه خپره کړه او ویې ویل چې طالبانو له ټولنې او سیاسي پرېکړو څخه د ښځو په ایستلو سره د افغانستان راتلونکی له ګواښ سره مخامخ کړی.

دوی په سیستماتیک ډول د جنسیتي ځورونې په اړه د اندېښنې په څرګندولو سره وویل چې دا مساله د انسانیت پروړاندې د جرم یوه بیلګه کیدای شي.

د البانیا، اندورا، بلجیم، بلغاریا، کاناډا، فرانسې، جرمني، کوسوو، لیخټین شټاین، منګولیا، هالنډ او رومانیا د بهرنیو چارو وزیرانو د مونیخ د امنیتي غونډې په دویمه ورځ دغه خبرپاڼه خپره کړه.

دوی د طالبانو له خوا د ښځو څنډې ته کولو او د جنسیت پر بنسټ سیستماتیکه ځورونه وغندله او ویې ویل چې طالبان په نړۍ کې د بشري حقونو د «تر ټولو ناوړه او تر ټولو ډارونکي» وضعیت مسوول دي.

دوی د افغان ښځو او نجونو د بنسټیزو حقونو پر خوندیتوب ټینګار وکړ او له طالبانو یې وغوښتل چې نور دې په سیستماتیک ډول جنسیتي ځورونې پای ته ورسوي. دوی وویل چې د طالبانو له لوري د ښځو او نجونو د نیولو وروستۍ څپه د ښځو له حقونو څخه په سیستماتیک ډول سرغړونه ده.

د دوولسو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو د طالبانو له بند څخه د ښځو او نجونو د ژر تر ژره خوشې کېدو غوښتنه وکړه او ټینګار یې وکړ، چې دوی د افغان ښځو او نجونو د بنسټیزو حقونو په برخه کې ماتېدونکې ژمنې لري.

بل خوا د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد مونیخ کې د ۱۲ هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو ګډې خبرپاڼې ته چې پکې راغلي وو، «طالبانو د افغانستان راتلونکی له ګواښ سره مخ کړی» غبرګون ښودلی او وايي په مونیخ کې وړاندې شوې اندېښنې «بې ځایه» دي.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د یکشنبې په ورځ د (سلواغي ۲۹مه) په اېکس پاڼه په مونیخ د ۱۲ هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو له لوري د ګډې اعلاميې خپرولو ته توند غبرګون ښودلی او لیکلی یې دي، «په مونیخ کې د افغانستان په اړه وړاندې شوې اندېښنې بې ځایه دي.»