امیر حیدر خان هوتي: د پاکستان اوسنیو ټاکنو د تېرو ټاکنو د درغلۍ ریکارډ مات کړ

د پاکستان ټاکنې د روانې میاشتې پر اتمه نېټه وشوې، خو د تمې خلاف د نواز شریف په مشرۍ مسلم لیګ ګوند پکې اکثریت څوکۍ خپلې نه کړې.

د ټاکنو کمېسون د شمېرو له مخې دې ټاکنو کې د عمران خان پلویانو ۹۲، د نواز شریف ګوند ۷۹ او پیپلز ګوند ۵۴ څوکۍ ګټلې دي.

مسلم لیګ نواز ډلې چې تر ټاکنو مخکې یې د اکثریت ګټلو فکر درلود، د پایلو تر اعلان راهیسې له پیپلز سره پر ګډ حکومت خبرې کولې.

د مسلم لیګ د مشر شهباز شریف او د پیپلز ګوند د مشر بلاول بوټو زرداري د تېرې ورځې خبرو کې دواړه ګوندونه هوکړې ته رسېدلي چې له مخې یې شهباز شریف لومړی وزیر او د پیپلز شریک مشر اصف علي زرداري به ولسمشر وي.

د مسلم لیګ او شهباز شریف په دې ګډ حکومت کې متحده قومي مومنټ یا اېم کیو اېم، مسلم لیګ ق او استحکام پاکستان ګوندونه هم برخه لري.

د عمران خان په مشرۍ د تحریک انصاف ګوند پلویانو دې ټاکنو کې د ۹۲ څوکیو ګټلو سره تر ټولو ډېرې څوکۍ ګټلې او د پښتونخوا صوبايی حکومت غوڅ اکثریت لري.

دغه ګوند په ټاکنو کې د درغلیو ادعا کوي او د ګډ حکومت جوړولو په هکله یې د مسلم لیګ نواز او پیپلز ګوندونو ایتلاف غندلی دی.

تحریک انصاف ګوند خپل اېکس کې دا ډلې د ایجنډا پر غلا کولو تورنې کړې دي.

دغه ګوند چې غړي یې خپلواک نوماندان و، حکومت جوړولی نه شي او په ټاکنو کې د درغلیو په هکله یې مظاهرې پیل کړې دي.

د طالبانو کډوالو او راستېدونکو چارو وزارت د سې شنبې ورځ د (کب لومړۍ) نېټه په اېکس پاڼه لیکلي چې د افغان کډوالو ۳۳ کورنۍ چې د غړو شمېر ۱۸۳ تنه کیږي د کندهار سپین بولدک او ننګرهار تورخم له لارو هېواد ته راستنې کړل شوي.

دغه وزارت د کندهار د سپین بولدک د سرحدي امريت له قوله لیکلي چې له دغې لارې ۱۵ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۹۲ تنه کیږي په جبري ډول له پاکستانه راستانه شوي.

همدارنګه د ننګرهار د تورخم له لارې ۱۸ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۹۱ تنه کیږي له پاکستانه په زور را ایستل شوې دي.

یاد وزارت ویلي له پاکستانه راستانه شوي ټول کډوال په جبري ډول هیواد ته راستانه کړل شوي دي.

کډوالو وزارت وړاندې وايي، راستانه شوي کډوال یې تر ثبتېدو وروسته د کډوالو عالي کمیشنرۍ او کډوالو نړېوال سازمان ته د مرستو ترلاسه کولو په موخه ور پیژندلي دي.

بلخوا د طالبانو کډوالو وزارت ويلي له ګاونډي هیواد ايران څخه هم یو زر او ۵۹۳ تنه افغان کډوال چې په دوی کې کورنۍ او مجرد کسان شامل و د هرات ولایت اسلام کلا له پولې څخه په خپله خوښه او زور را اړول شوي دي.

دغه وزارت وايي، په دغو راستنو شويو افغان کډوالو کې ۳۵ تنه بې سرپرسته ماشومان هم دي چې په هرات کې د وارچایلډ موسسې ته د دوی د کورنیو تر موندولو پورې ورسپارل شوي دي.

له شاوخوا څلورو میاشتو راهیسې له پاکستانه د افغان کډوالو د ایستلو لړۍ دوام لري او په دې وروستیو کې د ملګرو ملتونو د بشري مرستو همغږۍ ادارې (اوچا) ویلي و چې تر دې مهاله له پنځو لکو ډیر افغان کډوال له پاکستانه ایستل شوي دي.

د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان برېښنا شرکت کې سرچینو زیاته کړه، که څه هم طالبانو د برېښنا د پرچاوي خبره کړې ده؛ خو سرچینې تاییدوي، چې د برېښنا د نه شتون له امله په ولایتونو په مکمل ټول برېښنا قطع شوې ده.

سرچینې زیاتوي تر اوسه د برېښنا د قطع کېدو علت هېڅ روښانه نه دی.

ازبکستان برېښنا په داسې حال کې قطع کوي، چې څو ورځې وړاندې د طالبانو تر واک لاندې د برېښنا شرکت وویل، چې دغه هېواد ته یې د برېښنا ټول قرضونه ادا کړي دي.

د افغانستان برېښنا ریاست له خوا په خپره شوې خبرتیا کې راغلي، چې د سلواغې په ۳۰مه ازبکستان پر افغانستان ۵۰ سلنه وارداتي برېښنا کمه کړې ده.

دوی زیاتوي؛ د پلازمینې کابل سربېره د خلم او خنجان سب سټېشنونو ترڅنګ د سمنګان، پروان، کاپیسا، پنجشیر، ننګرهار، لغمان، غزني، میدان وردګ، لوګر، پکتیا او خوست ولایتونو کې برېښنا پرچاوۍ ډېرې شوي دي.

افغانستان تر ډېره پر وارداتي برېښنا تکیه کوي او د برېښنا ډېره برخه له ازبکستان او تاجکستان څخه واردوي.

نوموړي ویلي، چې الجزایر د خپل پرېکړه لیک د مسودې د چمتو کولو لپاره په ښه نیت بحثونه تنظیم کړل؛ مګر امریکا د دغه پرېکړه لیک په ویټو کولو سره وویل، چې مسوده خطرناکه ده ځکه چې دا به د روانو خبرو اترو خنډ شي.

د روسیې استازی زیاتوي، چې په حقیقت کې واشنګټن پر دې ټینګار کوي، چې امنیت شورا دې د امریکا په پلانونو کې لاسوهنه ونه کړي.

په ملګرو ملتونو کې د امریکا دایمي استازې لینډا توماس ګرینفیلډ ویلي، چې د اوربند د پرېکړه لیک تصویبول به د اوسنیو خبرو اترو پر وړاندې خنډ شي.

هغې وویل: "د امنیت شورا هر اقدام باید د دې خبرو اترو سره سم وي، نه د دوی خنډ."

د دې پرېکړه لیک لومړنۍ مسوده د الجزایر له خوا د ملګرو ملتونو د امنیت شورا ته وړاندې شوې وه.

نوموړي افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د سولې په خبرو کې د افغانستان د نفوذ د کمولو لپاره قطر په دغه هېواد کې د افغاستان د جمهوري دولت سفیر په مرموز ډول هم وواژه.

ستانکزی وايي، چې له سقوط څخه څو میاشتې وړاندې د خېبر پښتونخوا په جمرود سیمه کې قطر د طالبانو محلي قوماندانو ته یو نیم میلیون ډالره د سیمه ییزې جګړې د پیاوړتیا په موخه ورکړې وې او له دې پېښې یوازې دوه اونۍ وروسته د ننګرهار په غازي امان الله خان مېنه کې څلور نیم میلیونه ډالر او شپاړلس لکه افغانۍ د امنیتي ځواکونو له خوا نیول شوې وې، چې د قطر په سفارت پورې اړوند وې او دوی هڅه کوله چې طالبانو ته یې انتقال کړي.

هغه زیاته کړه: " په دې دلیل د افغانستان ولسمشر دوه ځله د قطر سفیر له افغانستانه وایسته او د جمهوریت په اخرو ورځو کې ولسمشر غني له قطر سره ټولې اړیکې پرې کړې او دلیل یې دا و، چې قطر د سولې لپاره بې طرفه نه؛ بلکې طرف و".

ادریس ستانکزی زیاتوي، چې د افغانستان په جګړه کې د قطر په اړه پوره اسناد لري او په نېږدې راتلونکي کې به یې له نړۍوالو بنسټونو سره شریک کړي.

قطر یو له هغو هېوادونو څخه دی، چې د افغانستان د جمهوري دولت او طالبانو تر منځ یې د خبرو اترو لپاره د دوحې پروسه پیل کړه او طالبانو ته یې په دوحه کې دفتر ورکړ.

د دوحې پر پروسې نه یوازې دا چې د پخواني جمهوري دولت لوړ رتبه چارواکي نیوکه کوي، بلکې د یادې پروسې د نابشپړ پاتې کېدا په تړاو د امریکا چارواکو هم د پړې ګوته د بایډن حکومت ته نیولې ده.