په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ماموریت مشرې د افغانستان په اړه په دوحه کې د درېیمې غونډې د ترسره کولو لپاره چمتووالی اعلان کړ. روزا اوتنبایوا ویلي؛ هیله لري چې د طالبانو پلاوی او نورې ښکېلې ډلې به په دې غونډه کې ګډون وکړي؛ خو نور وضاحت یې ور نه کړ.
د یوناما مشرې د چهارشنبې په ورځ د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته په یوه راپور کې ویلي، چې په دوحه کې راتلونکې غونډه باید عملي اجنډا ولري او خبرې اترې باید د هغو پایلو لامل شي، چې دغه سازمان یې په لټه کې دی.
خو ویل کیږي، چې دا ناسته به د دوحې د لومړۍ او دویمې ناستې برعکس په جلا کچه او شاید د ملګرو ملتونو د عمومي منشي له شتون پرته ترسره شي.
د دوحې دویمه غونډه د فېبرورۍ په ۱۸ او ۱۹مه د ملګرو ملتونو د عمومي منشي انتونیو ګوتریش او د ۲۵ هېوادونو او نړۍوالو سازمانونو د ځانګړو استازو په حضور کې جوړه شوه.
دا غونډه د طالبانو له ګډون څخه د انکار او هم د دغې ډلې د شرطونو د نه منلو له امله له کومې څرګندې نتیجې پرته پای ته ورسېده.
د یوناما مشرې د چهارشنبې په ورځ د امنیت شورا په غونډه کې افغانستان د نړۍوالې ټولنې پر وړاندې ننګونه او د بې ثباتۍ سرچینه وبلله او زیاته یې کړه، چې له دغه هېواد څخه د نړۍ نورو برخو ته ترهګري صادرېږي.
مېرمن اوتونبیایوا دا هم وویل، چې په افغانستان کې د ترهګرو ډلو شتون د سیمې او بهر هېوادونو لپاره د اندېښنې لامل دی.
هغې زیاته کړه؛ دا اندېښنې یوازې په افغانستان کې د داعش د حضور په اړه نه دي؛ بلکې د اوتونبیایوا په وینا، په افغانستان کې د تحریک طالبان پاکستان حضور د پاکستان لپاره یوه لویه اندېښنه ده، چې په تېرو میاشتو کې د ترهګرو بریدونو شاهد دی.
د یوناما مشرې په دې غونډه کې وویل، چې دغه سازمان به له طالبانو سره خپلو اړیکو ته دوام ورکړي.
هغه وویل، چې د بشري حقونو د مسالې او د سیاسي تصمیم نیولو په بهیر کې د خلکو د استازو د شتون په اړه له افغانانو سره سلا مشورو ته دوام ورکوي.
مېرمن اوتونبیایوا د نړۍوالې ټولنې د مرستو په اړه وویل، چې په تېرو درېیو کلونو کې شاوخوا اته میلیارده ډالره د افغانستان خلکو ته ورکړل شوي دي.
هغه وويل، چې د نړۍوالې ټولنې له خوا د مرستو رسولو په افغانستان کې د اقتصادي ثبات او د خصوصي سکټور له پايښت سره مرسته کړې ده.
د یوناما مشر له نړۍوالې ټولنې او مرستندویانو وغوښتل، چې له افغانستان سره خپلو مرستو ته دوام ورکړي.
ایراني چارواکي وايي، د پخواني ولسمشر اشرف غني په واکمنۍ کې د کمال خان بند جوړېدو سره اوس اوبه د ایران پر ځای نمیروز کې د ګودزره شاړو ته ځي.
دوی بیا بیا طالبان تورنوي چې ایران ته د اوبو پرېښودلو خنډ دي، خو طالبان تل وايي چې د وچکالۍ له امله اوبه ایران ته نه ځي او کله چې بارانونه وشي اوبه به تر ایران ورسېږي.
په افغانستان کې د وروستیو اونیو ورښت پسې چې له پرون راهیسې له کمال خان بند ایران ته اوبه رسېدلې اوس د دغه هېواد رسنۍ هم پر دې اوبو شک ښيي.
د ایران سپاه پاسدران ته نږدې تسنیم خبري اژانس د یوه راپور په خپرولو سره ویلي، په ټولنیزو رسنیو کې د ایران خوا ته د اوبو تللو خپره شوې ویډیو ښيي، چې په افغانستان کې د سېلابونو خړه ایران ته رسېدلې ده.
د تسنیم خبري اژانس خبریال د خپلو موندنو پر بنسټ وایي، چې د افغانستان په سیندیزه حوزه هلمند کې د ورښت د زیاتوالي له امله د کمال خان بند اوبه ډېرې شوې دي، چې له امله یې د سېلابونو خړه ایران ته رسېدلې ده.
خو د سيستان او بلوچستان د چاپېريال ساتنې عمومي رييس محمد رضا علیمرادي وايي، د اوبو د خوشې کېدو بهیر تېره شپه پیل شوی او په افغانستان کې د ورښتونو د زیاتوالي له امله به په راتلونکو ورځو کې هم دوام وکړي.
خو نوموړی زیاتوي، دا خوشې شوې اوبه د ايران او افغانستان ترمنځ د اوبو د تړون پر بنسټ نه دي، بلکې يوازينى هوکړه ليک د کمال خان بند د دروازو پرانېستل دي، تر څو د ګوډزره دښتې پر ځای ایران ته وبهیږي.
که څه هم د ایران تسنیم خبري اژانس دا اوبه «خړه» بولي، خو ښاغلی علیمراديیې خوږې اوبه بولي او زیاتوي هامون ډنډ ته یې نه پرېږدي ځکه د څښاک اوبو برابرولو کې ډېره مرسته کوي او سیستان بلوچستان له وچکالۍ ژغورلی شي.
ايران ته د اوبو رسېدو خبر په داسې مهال دی چې نیمروز کې طالبان وايي، له تېرو څو کلونو وروسته یو ځل بیا لښکري کانال د دغه ولایت تر مرکز زرنج پورې اوبه ورسولې.
دوی وايي، د ډېر ورښت او د دې کانال پاکولو پسې له کمال خان بند تر زرنج د اوبو بهېدل پیل شوي چې له مخې به یې تر اتیا زره جریبه کرنیزه ځمکه خړوبه شي.
په سیمه کې سرچینو بیا افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وویل، چې دا وبه د باران له امله دي او کمال خان بند کې د اوبو په کمېدو سره به لښکري کانال بېرته وچ شي.