د لبنان حزب الله ډلې ويلي چې د دوشنبې په سهار د (وري شپږمه) یې د اسراییل او لبنان تر منځ پولې ته څېرمه پر یوه سیمه برید وکړ. له دې مخکې له لبنان څخه پر اسراییل د ۵۰ توغندیو له ویشتلو وروسته د اسراییل جنګي الوتکو د لبنان په ختیځ بعلبیک کې د حزب الله په مرکزونو بریدونه وکړل.
د راپورونو له مخې تر اوسه پورې د لبنان د حزب الله تر ۱۹۰ ډېر وسله وال او لږ تر لږه ۱۰ اسراییلي پوځیان وژل شوي دي.
دا نښتې چې د اکټوبر په اوومه د حماس له خوا د اسراییل پر سوېلي سیمو له برید وروسته پیل شوې، په لبنان کې یې لږ تر لږه ۵۰ ولسي وګړي، په اسراییل کې لږ تر لږه پنځه ولسي وګړي وژلي، او د پولې دواړو غاړو ته په لسګونو زره کسان بې کوره کړې دي.
په دې وروستیو اونیو کې د مختلفو لوېدیځو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیران او استازي لبنان ته تللي دي چې د حزب الله او اسراییل ترمنځ د سرحدي شخړو د پای ته رسولو لپاره یوه ډیپلوماټیکه حل لاره ومومي.
د امریکا د ولسمشر مرستیاله کامالا هریس وایي، چې که اسراییل پر رفح ښار برید وکړي، واشنګټن به د تل ابیب د دغه ګام پر پایلو غور وکړي. د غزې په بېلابېلو سیمو کې له تاوتریخوالي د تېښتې په موخه څه باندې یو میلیون فلسطینیانو په رفح ښار کې پناه اخیستې ده.
مېرمن هریس له اې بي سي شبکې سره په خبرو کې په رفح ښار د اسراییل د پوځي عملیاتو پر وړاندې د امریکا د غبرګون په اړه د پوښتنې په ځواب کې وویل، واشنګټن به د دې موضوع په تړاو ګام په ګام مخکې لاړ شي.
تر هغه وروسته چې مېرمن هریس د دویم ځل لپاره له دې پوښتنې سره مخ شوه، زیاته یې کړه: «هیڅ یو انتخاب نه ردوي.»
نوموړې په رفح ښار هر ډول پوځي عملیات تېروتنه وبلله او زیاته یې کړه، چې واشنګټن څو ځلې په دې اړه خپل دریځ روښانه کړی.
مېرمن هریس ټینګار وکړ، چې په نقشه کې یې سیمه څېړلې او دې پایلې ته رسېدلې، چې په رفح کې مېشت فلسطیني کډوال د تګ کوم بل ځای نه لري.
د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو د وري په لومړۍ نېټه اعلان وکړ، چې له پراخو مخالفتونو سره سره به دغه هېواد په رفح ښار کې پوځي عملیات ترسره کړي.
په عراق کې د امریکا سفیرې رویټرز ته ویلي، چې په دغه هیواد کې د داعش ډلې کار پای ته نه دی رسیدلی. الینا رومانوفسکي وایي: «داعش ګډ ترهګریز دوښمن دی چې باید په هر ځای کې مات شي.» بل پلو، عراقي چارواکو بیا ویلي چې داعش ډله نور دغه هېواد ته ګواښ نه ده.
د عراق لومړي وزیر محمد شیاع السوداني ویلي، چې ان په نورو هېوادونو کې د داعش ډلې د بریدونو دوام په عراق کې د داعش ضد د نړېوالې ټلوالې راتګ ته اړتیا نشته.
اخوا په بغداد کې د امریکا سفیره بیا د داعش د ګواښ په اړه بل ډول ارزونه لري.
نوموړې له رویټرز سره په خبرو کې ویلي: «زمونږ ارزونې دا دي چې که څه هم د داعش ډلې ځواک له منځه تللی، خو دغه ډله لا هم ګواښ دی.»
رومانوفسکي زیاته کړه: «زمونږ کار په بنسټیز ډول نه دی ترسره شوی او غواړو ډاډ ترلاسه کړو چې عراقي ځواکونه په اوږدمهال کې کولی شي داعش ډله وځپي.»
هغې دغه هېواد ته د داعش د بېرته ستنېدو په اړه خبرداری ورکړ.
رومانوفسکي د واشنګټن او بغداد ترمنځ هغو خبرو ته په اشارې سره چې د جنورۍ په میاشت کې د ایران له ملاتړه د برخمنو شیعه وسله والو ډلو او د امریکایي ځواکونو تر منځ د داعش ضد ټلوالې د پایته رسېدو په اړه شوی و، وویل: «لږ وخت نیسي، چې د دغې تلوالې کار پای ته ورسېږي.»
ټاکل شوې، چې د عراق لومړی وزیر د وري په ۲۷مه له بایډن سره په واشنګټن کې وګوري.
دواړه لوري به په دې لیدنه کې د ټلوالې پر شتون او د ایران پر تیلو او ګازو د عراق د انحصار پر کمولو خبرې وکړي.
په داسې حال کې چې د امریکا په مشرۍ د ټلوالې ماموریت د داعش پر ضد جګړه کې عراقي ځواکونو ته مشوره ورکول او مرسته کول دي، خو لوېدیځ چارواکي وايي، چې امریکا په عراق کې د دغې ټلوالې له شتون څخه په عراق کې د ایران د اغېز د مهارولو لپاره هم کار اخلي.
د امریکا سفیرې خبرداری ورکړی، چې په افغانستان کې داعش ډلې په مسکو کې په یوه کنسرت کې د وري په درېیمه د هغه برید مسوولیت ومانه، چې په ترڅ کې یې ۱۴۳ کسان وژل شوي دي.
په مسکو کې پر خونړۍ پېښې سربېره، د وري په دویمه داعش ډلې په کندهار کې هم یو ځانمرګی برید وکړ چې له امله یې لږ تر لږه ۴۳ کسان ووژل او ۴۵ نور ټپیان شول.
د یادولو وړ ده، چې یادې ډلې په جنورۍ میاشت کې هم د ایران په کرمان ښار کې د یوه ځانمرګي برید مسوولیت په غاړه واخیست.
دوو جمهوري غوښتونکو سناتورانو ټام کاټن او مارکو روبیو د یکشنبې په ورځ وویل، چې په مسکو کې د کنسرټ په یوه تالار کې د داعش ډلې له برید وروسته په امریکا او د امریکایي وګړو په وړاندې د دغې ډلې د برید د احتمال په اړه اندېښمن دي.
کاټن وایي: «دا له افغانستانه د وتلو ناکامه پالیسي څرګندوي.»
داعش ډلې د (وري درېیمه) نېټه په مسکو کې د یوه کنسرټ په تالار برید وکړ، چې له امله یې ۱۳۰ کسان ووژل شول.
د امریکا د سنا د اطلاعاتو د کمیټې غړي ټام کاټن وایي، چې نوموړی د امریکایانو په وړاندې د داعش د احتمالي برید په اړه «ډېر اندیښمن» دی او دا یې یو «ستر ګواښ» وباله.
کاټن فاکس نیوز ته ویلي: «د خواشینۍ ځای دی چې په مسکو کې بې ګناه خلک، ښځې او ماشومان ووژل شول، بل برید کیدای شي په اسیا امو اروپا کې د امریکا په سفارت خونو یا د دوی په هغو زده کوونکي وي چې اراړ وپا ته په علمي سفر کې دي.»
نوموړي زیاته کړه: «دا وضعیت له افغانستانه د بایډن د ناکامه وتلو خطرناکې پایلې دي چې څرګندیږي.»
د فلوریډا سناتور مارکو روبیو هم د امریکا په خاوره کې د داعش احتمالي بریدونه له افغانستانه د دغه هېواد له ناکامه وتلو سره تړلي بولي.
نوموړي اې بي سي ټلویزیون ته وویل: «داعش ډلې ځان جوړ کړی او بیا ځلې راپورته شوې ده، لکه څنګه چې مونږ مخکې هم له افغانستانه د ناوړه وتلو په اړه خبرداری ورکړی و.»
روبیو زیاته کړه: «یو لامل چې مونږ نه غوښتل له افغانستان په چټکۍ سره د وتلو بهیر ترسره شي دا و، چې داعش ته د عملیاتو زمینه برابره شوه او دغه ډله په بهر کې بیا ځلې د هدفونو د په نښه کولو په موخه راپورته شوې ده، له هغه وخته تراوسه پورې دغې ډلې په افغانستان کې ځیني بریدونه کړي دي.»
سناتور روبیو وایي، داعش ډله وتوانېده چې په ایران او مسکو کې ترهګریز بریدونه وکړي او دوی به ورته بریدونه په امریکا هم وکړي.
نوموړي د بایډن له حکومته وغوښتل، چې د امریکا د سرحدونو امنیت پیاوړی کړي، چې د امریکا خاورې ته د ترهګرو د ننوتلو مخه ونیول شي او د مسکو برید ته ورته برید په امریکا کې ونه شي.
فلسطیني سرې میاشتې ویلي، چې اسراییلي ځواکونو د یکشنبې په ورځ د غزې دوه نور روغتونونه محاصره کړي، په طبي کارکوونکو یې سختې ډزې کړي، له یو روغتون ته یې ناروغان او له هلته تللي بې ځایه شوي خلک په زوره ویستلي دي.
اسرايیلي ځواکونه وايي، چې د غزې په تړانګه کې چیرې چې له پنځو میاشتو راهیسې جګړه روانه ده، روغتونونه په مکرر ډول د حماس وسله والو د اډو او وسلو د پټنځایونو په توګه کارول کیږي. حماس او طبي کارکوونکي دا خبره ردوي.
فلسطیني سرې میاشتې ویلي، چې د دوی یو کارکوونکی هغه مهال ووژل شو، چې اسرايیلي ټانکونه ناڅاپه د خان یونس په سویلي ښار کې د ال امل او ناصر روغتونونو شاوخوا سیمو ته ننوتل او د توپونو ډزې یې وکړې.
سرې میاشتې په یوې اعلامیه کې ویلي، چې د اسراییل زغره والو ځواکونو ال امل روغتون تړلی او د هغه په شاوخوا کې یې د بلدوزرو پر مټ د ویجاړولو پراخ عملیات پیل کړي.
په اعلامیه کې راغلي: «زمونږ ټول ټیمونه دا مهال له سخت خطر سره مخامخ دي او چارې یې په بشپړه توګه درېدلې دي.»
په اعلامیه کې راغلي، چې اسراییلي ځواکونو له ال امل روغتون څخه د کارکوونکو، ناروغانو او بې ځایه شویو خلکو د وتلو غوښتنه کړې او روغتون ته یې اوښکې بهونکې ګاز وراچولي چې خلک د راوتلو ته اړ کړي.
سرې میاشتې ویلي، چې ټول ناروغان چې د انتقال وړ وو، او هغه بې ځایه شوي چې د جګړو له امله یې د روغتون انګړ په پناه راوړې وه، د المواسي په نوم ساحلي کمپ ته لیږل شوي دي.
د روغتون کارمندان د نهو سختو ناروغانو او ټپیانو او ۱۰ کارمندانو سره په روغتون کې پاتې دي. اعلامیه زیاتوي: "د دې ناروغانو او ټپیانو (خوندي) ایستلو ته اړتیا ده."
د خان یونس اوسیدونکو ویلي، چې اسراییلي ځواکونو د خان یونس په لویدیځ کې د ناصر روغتون شاوخوا په داسې حال کې محاصره کړې، چې له هوا او ځمکې پر سیمه ډزې شوي دي.
د پخواني جمهوري دولت لوی څارنوال فرید حمیدي د افغانستان انټرنشنل - پښتو په سپړنه خپرونه کې وویل، چې طالبان د یوې ځانګړې برنامې له مخې د مېرمنو پر وړاندې جنسي اپارتاید کوي.
ښاغلي فرید حميدي د طالبانو د مشر ملا هبت الله وروستي پیغام ته په اشارې سره وویل، چې دغه ډله پر مېرمنو د فشار راوړلو په وسیله غواړي چې له نړۍوالو سره تعامل وکړو.
د نوموړي په خبره، چې د ملا هبت الله وروستی پیغام یو سیاسي ارزښت لري او غواړي، چې له دې لارې نړۍوالې ټولنې ته دا پیغام وړاندې کړي، چې که ورسره تعامل ونه شي؛ نو دوی پر مېرمنو لا هم بندیزونه سختولی شي.
د حمیدي په خبره، چې د ملا هبت الله پیغام یو اړخ دا هم و، چې خپلو ځواکونو ته وښيي، چې دوی لا هم په خپل پخواني دریځ ولاړ دي.
هغه زیاته کړه: "له دې پیغامه دا هم ښکاري، لکه دوی چې تر اوسه پورې اسلام نه وي تطبیق کړي او اوس بیا له سره د اسلام د عملي کېدا ژمنه کوي".
پخوانی لوی څارنوال وايي، چې په افغانستان کې د جنسي اپارتاید موضوع باید لا درسته تعریف شي او په نړۍوال کچ د دغې مسالې لپاره مرجع او سزا وټاکل شي.
نوموړي وايي، چې طالبانو پخوا مالیات غیراسلامي بلل؛ مګر اوس یې په ډېر شدد او جبر نه یوازې دا چې د خلکو اقتصادي وضعیت په پام کې ونیول شي له خلکو مالیه اخلي.
د حمیدي په خبره، چې د طالبانو واکمني پر ظلم ولاړه ده او دوام یې ناشونی دی.
د طالبانو مشر ملا هبت الله په خپل وروستي غږیز پیغام کې لویدیځ ته ګوتڅنډنه کړې او ویلي یې دي، چې نوموړی د خدای په نماینده ګۍ پر خلکو شرعي حدود عملي کوي.
نوموړي په عام محضر کې مېرمنو ته د سزا د ورکړې خبر هم ورکړی دی.