د طالبانو کډوالو وزارت: سلګونه افغان کډوال په زور له پاکستانه راستانه شوي

د محسن داوړ په مشرۍ د ملي ډیموکراټيک غورځنګ تېره ورځ یکشنبه د (غوايي دویمه) ناوخته په خپله ایکس پاڼه لیکلي چې د طالبانو د یوه چارواکي انس حقاني سفر شمالي وزیرستان ته او هلته د «پاکستاني پوځ قیادت دا په ډاګه کوي چې له طالبانو سره د پاکستاني پوځ مخالفت هسې یوه ډرامه ده.»

وړمه ورځ پاکستاني چارواکو افغانستان انټرنشنل ته منلې وه، چې د طالبانو جګپوړی غړی انس حقاني له کوچني اختر وروسته له خپلو خپلوانو سره د لیدو لپاره شمالي وزیرستان ته تللی و.

د هغو سرچینو په حواله چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي، ویلي چې انس حقاني د تېرې پنجشنبې په ماښام بېرته له شمالي وزیرستان څخه خوست ته ستون شوی.

د پاکستان په پارلمان کې د شمالي وزیرستان د خلکو مخکني استازي محسن داوړ په خپله ایکس پاڼه لیکلي چې د پاکستان حکومت په دغه هیواد کې «عادي افغان کډوال د دغه هیواد لپاره ګواښ بولي او په زور یې باسي خو د طالبانو جګپوړی چارواکی څنګه د پاکستاني پوځ تر قیادت لاندې سیمې ته د سفر اجازه لري.»

محسن داوړ وړاندې وايي، د «پاکستان د پوځ او حکومت مشران تل د ولسي خلکو وینې په ډالرو پلورلي او په دوی سودا کوي.»

پاکستاني چارواکو ویلي، چې دا رسمي سفر نه دی او حقاني د خپلو خپلوانو د لیدو لپاره شمالي وزیرستان ته تللی و.

سیلانیان او عادي پاکستان، شمالي وزیرستان ته د تللو اجازه نه لري.

انس حقاني د طالبانو له پېژندل شویو څېرو څخه دی، هغه د پخواني جهادي قوماندان او حقاني شبکې د مشر جلال الدین حقاني زوی او د دغې ډلې د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني ورور دی.

د طالبانو د روغتیا وزارت په یوه خبرپاڼه کې لیکلي چې د اذاربایجان سفیر د افغانستان له روغتیايي برخې سره د مرستې ژمنه وکړه.

په دغه خبرپاڼه کې، چې د يکشنبې په ورځ د (غوايي دویمه) خپره شوې، ويل شوي، چې قلندر عباد د طالبانو او اذاربايجان ترمنځ اړيکې اړينې وبللې او د دوه اړخيزو همکاريو غوښتنه يې وکړه.

په دې غونډه کې د طالبانو د عامې روغتیا وزیر د افغان روغتیايي کارکوونکو د وړتیا لوړول له لومړیتوبونو څخه ګڼلي.

دا په داسې حال کې ده چې د ملګرو ملتونو د ماشومانو وجهي صندوق یونیسف په دې وروستیو کې په افغانستان کې د مسلکي روغتیايي کارکوونکو د کموالي په اړه اندېښنه ښودلې ده.

یونیسف وايي، د افغانستان په لرې پرتو سیمو کې د روغتیايي اسانتیاوو نشتوالي د ډېرو خلکو ژوند له ګواښ سره مخ کړی.

بل خوا د روغتیا نړیوال سازمان د دوشنبې په ورځ د غوايي په دویمه اعلان وکړ چې له ۵۰۰ څخه زیات ډاکټران او روغتیايي کارکوونکي یې روزلي چي له دې جملې۴۰۲ تنې یې ښځې دي.

ګارډین لیکي، د «ناقانونه» پناه غوښتونکو د ایستلو قانون چې په کوچنیو کښتیو کې دې هیواد ته ننوتي، درې ځله تعدیل شوی، خو داسې ښکاري چې دا لایحه به د برېتانیا د لومړي وزیر له خوا تصویب شي.

د لومړي وزیر رسمي ویاند خبریالانو ته وویل چې «موږ باور لرو چې دا لایحه اوس مهال سمه پرېکړه ده.»

ګارډین لیکلي، محافظه کاره ګوندونه وايي، ډېری پناه غوښتونکي چې روانډا ته د ایستلو خبرتیاوې یې ترلاسه کړې ښايي پټ شي او له هغه وروسته په غیر رسمي اقتصاد کې کار وکړي.

خیریه سازمانونه هم خبرداری ورکوي چې دا پلان پناه غوښتونکي د ساتنې له جدي ناورین سره مخ کوي او ممکن دوی د استثمار له امله زیان منونکي شي.

د دې سازمانونو په وینا، هغه پناه غوښتونکي چې روانډا ته له ایستلو سره مخ دي ښايي یو ځل بیا د قاچاق وړونکو ډلو لاس ته ورشي.

ورته مهال، یوې حکومتي سرچینې ویلي چې «هیڅوک په دې حالت کې نه دي چې پخوانیو افغان سرتیرو ته مرستې ورکړي.»

یو شمیر محافظه کارو وکیلانو ومنله چې دوی د سوناک لخوا د افغان پخوانیو سرتیرو لپاره د معافیت له ورکولو څخه ناراضه دي.

دیس براوم، د کارګر ګوند مشر او د برېتانیا د دفاع پخوانی وزیر، د برېتانیا د وسله والو ځواکونو د امنیت لپاره د دغه پلان د پایلو په اړه خبرداری ورکړ.

ورته مهال، منتقدان وايي چې پخوانیو سرتیرو ته د معافیت اجازه ورکول کیدای شي په زرګونو افغانان چې د برېتانوي ځواکونو ملاتړ یې نه وي کړی هم ادعا وکړي چې دوی په انګلستان کې د اوسیدو حق لري، چې دا به د اصلي قضیو د څېړلو بهیر ورو کړي.

د دې لایحې د تصویب موخه د هغو ۴۰ زره «ناقانونه» پناه غوښتونکو په اړه ده چې برېتانیا ته له ننوتلو وروسته په ټپه ولاړ دي. ویل کیږي چې له ۲۴ زرو څخه زیاتو ته یې د ایستلو اخطاریې ورکړل شوې دي.

یوه چارواکي خبرداری ورکړ: «هغه خلک چې ویل شوي چې دوی د ایستلو له ګواښ سره مخ دي، ورک به شي. دوی باید په اونۍ کې راپور ورکړي او ثابته کړي چې دوی په خپله ښودل شوې پته پاتې دي. که دا لایحه تصویب شي، موږ پوهیږو چې دوی به همکاري ونه کړي.»

زرغون بهیر وويل، چې دغه کسان له دې امله چې پنجشيريان دي او د طالبانو د دولتي بنسټونو په اړه د دغه سازمان د وروستيو څرګندونو په پلمه نيول شوي.

سرچينو افغانستان انټرنشنل ته د يکشنبې په ورځ منلې چې طالبانو د پاور لفټنګ فدراسيون مشر ميرخواجه مجاهد، د تېر افغان حکومت د ملي امنيت او کورنيو چارو وزارت پخوانى کارکوونکى جنرال عيسى او د هغه زوى له زرغون بهیر سره د غړيتوب په تور په کابل کې نيولي دي.

زرغون بهیر د وري په ۱۸مه، د اسنادو په خپرولو سره وویل چې د طالبانو د استخباراتو ۵۸ جګپوړي غړي او د دې ادارې نږدې ۶۰۰۰ غړي معلوم او پیژندل شوي دي.

دغه بهیر ویلي چې یاد ټول ۵۸ کسان په پاکستان کې روزل شوي وو.

زرغون بهیر د وري په ۲۱ مه د طالبانو د ۱۸۹ جګپوړو چارواکو یو نوملړ هم خپور کړ او ویې ویل چې دې ډلې په دفاع وزارت کې د «شخصي انډیوالۍ او مدرسو د ملګرتیا یوه شبکه» جوړه کړې ده.

له دغو چارواکو څخه یوازې یو یې طالب نه دی او ټول د «پاکستان په دیني مدرسو کې روزل شوي دي.»

زرغون بهیر د یکشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل چې جنرال عیسی د پنجشیر د هغه کلي اوسیدونکی دی چې د افغانستان د پخواني ولسمشر مرستیال ښاغلی صالح په کې زیږیدلی او لوی شوی دی.

خو یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې جنرال عیسی له ښاغلي صالح سره کورنۍ اړیکې لري او له هغه سره یې په کورنیو چارو وزارت کې د سلاکار په توګه کار کاوه.

زرغون بهیر وویل چې طالبان فکر کوي چې «د افغانستان د زرغون بهیر ملاتړي او غړي یې د پنجشیر خلک دي.»

د ښاغلي عیسی او د هغه د زوی د نیول کېدو د خبر تر خپرېدو وروسته د طالبانو یوه غړي حمید خراساني رسنیو ته یوه بیانیه لېږلې او ادعا پکې شوې چې عیسی له امرالله صالح سره تړاو لري او په «پروپاګند» او د طالبانو پر ضد «ویجاړونکي فعالیتونه» کې لاس لريکوي.

زرغون بهیر د طالبانو د سرچینو دغه ادعا رد کړه او ویې ویل چې جنرال عیسی او زوی یې له دې امله نیول شوي چې د پنجشیریان دي.

د کډوالۍ نړۍوال سازمان د یکشنبې په ورځ (د غویي ۲مه) په خپل اېکس کې لیکلي، چې په افغانستان کې د اقتصادي اړتیاوو د پوره کولو لپاره د کوچنیو سوداګریزو چارو ملاتړ اړین دی.

دغه سازمان ویلي، چې د خپلو نړۍوالو شریکانو له هغې جملې د ایټالیا د پراختیایي همکارۍ اژانس، د اماني صندوق او د ناروې د بهرنیو چارو وزارت په ملتیا یې سلګونو ښځو ته کاري فرصتونه برابر کړي دي.
د کډوالۍ نړۍوال سازمان لیکلي، چې دا فرصتونه د ۲۰۲۴ کال د جنورۍ له میاشتې تر اوسه برابر شوي دي.

یاد سازمان په داسې حال کې د ښځو د کارونو د ملاتړ خبرې کوي، چې د بلخ د خدیجه الکبرا د ښځو مارکیټ د کرایې د نه ورکړې له امله تړل شوی دی.

ویل کیږي، چې په دې مارکېټ کې هيڅ یوې پلورونکې د خپلې هټۍ د کرايي ورکولو توان نه درلود.

که څه هم ملګري ملتونه د ښځو په کار او زده کړو ټينګار کوي، خو طالبانو له نږدې درېیو کلونو راهیسې په دولتي او نادولتي ادارو کې د ښځو د کار او ځینو نورو دندو په اړه خپله تګلاره بدله کړې نه ده.