د هامبورګ د پارلمان غړی: جرمني باید سپاه پاسداران د ترهګریزو سازمانونو په لیست کې شامل کړي

بیل‌ګېټس د ګوزڼ د له منځه وړلو په نړېواله مبارزه کې د سعودي عربستان له لوري د ۵۰۰ میلیون ډالرو مرستې هرکلی وکړ او ویې ویل چې هیوادونه باید دغه ویروسي ناروغۍ کمه ونه ګڼي.

سعودي عربستان د یکشنبې په ورځ د پولیو سره د مبارزې لپاره په راتلونکو پنځو کلونو کې د ۵۰۰ میلیونه ډالرو مرستې ژمنه وکړه. په دې توګه، سعودي عربستان له ګوزڼ سره د مبارزې په برخه کې د امریکا سره په مساوي توګه د لویو ملاتړ کوونکو هېوادونو په کتار کې راځي.

د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې عربستان د تېرو شلو کلونو راهیسې د ګوزڼ د له منځه وړلو په برخه کې مبارزه کوي.

د سعودي نوې مرستې د پولیو د له منځه وړلو نړېوال کمپاین (GPEI) لپاره د ملاتړ تشه تر یوه بریده ډکوي.

د دغه کمپاين د وياند په خبره، دغه کمپاين په راتلوونکو دوو کلونو کې ٤،٨ ميليارډه ډالرو ته اړتيا لري او دا مهال ١،٢ ميليارده ډالره د بوديجې کسر لري.

ګوزڼ یا پولیو یوه ویروسي ناروغي ده چې هر کال ډیر ماشومان فلج کوي، خو د ۱۹۸۸ راهیسې د واکسین د پراخو کمپاینونو له امله دغه ویروس ۹۹ سلنه څخه ډير کم شوی.

خو، د افغانستان د وضعیت او د پاکستان په ځینو برخو کې د ناامنیو له امله د دغه ویروس بشپړ له منځه وړل لاهم یو لرې هدف دی.

ګېټس رویټرز ته وویل: «هیڅ ضمانت نشته چې موږ به بریالي شو. البته، زه په کلکه احساس کوم چې موږ کولی شو بریالي شو، خو دا یو ستونزمن کار دی چې دا هدف به ترلاسه کړو.»

هغه زیاته کړه چې د ځواکمنو مسلمانو هیوادونو لکه سعودي عربستان ملاتړ به د پولیو واکسین په اړه شکونه کم کړي.

نيويارک ټايمز ورځپاڼې ليکلي، چې د امريکا په ډېرو برخو کې د پوهنتون چارواکي هڅه کوي، چې په دغو پوهنتونونو کې د غزې د جګړې د مخالفينو د زياتېدونکو ناستو او غونډو مخه ونيسي.

په ورته وخت کې د کولمبیا پوهنتون د نیویارک د پولیسو له څانګې څخه غوښتي، چې د فلسطین پلوه زده کونکو د ایستلو لپاره مداخله وکړي.

له هغه وخت راهیسې پولیسو د امریکا په پوهنتونونو کې تر ۷۰۰ ډېر مظاهره کوونکي نیولي او په یو شمېر مواردو کې یې ډېری بېرته خوشې کړي دي.

په سینټ لویس کې د واشنګټن پوهنتون په یوه بیان کې د پوهنتون د تړلو اعلان وکړ او ویې ویل، چې د پوهنتون په احاطه کې تر ۸۰ زیات کسان نیول شوي دي.

په نیول شویو کسانو کې د امریکا د ۲۰۲۴ کال د ولسمشرۍ په انتخاباتو کې د زرغون ګوند د کاندیدې جېل سټاین او د هغې د انتخاباتي کمپاین دوه غړي هم شامل دي.

تېر کال د اکټوبر پر ۱۵مه د اسراییل پر جنوبي سیمو د حماس وسله والو برید وکړ، چې په پایله کې یې د یرغمل تر څنګ ۱۲۰۰ اسراییلیان ووژل شول.

ورپسې اسراییل پر غزې برید وکړ، چې د حماس د روغتیا وزارت د معلوماتو له مخې؛ د غزې د جګړې له پیل راهیسې تر اوسه په دې سیمه کې څه باندې ۳۴ زره فلسطینیان وژل شوي او څه باندې ۷۷ زره نور ټپیان شوي دي.

د محلي سرچینو په وینا؛ په شمال ختیځ بورنو ایالت کې چې د اسلامپالو اورپکو مرکز دی، د اسلامي دولت یا داعش د لویدیځې افریقا ولایت ISWAP مشکوکو جنګیالیو د ملکي ګډ کاري ځواک د غړو پر موټر د سړک غاړې ماین پر مټ الوځولی دی.‌

د نایجیریا د ملکي ګډ کاري ځواک په لومړي ځل په ۲۰۱۳ کال کې رامنځته شو، چې په شمال ختیځ کې د ټولنو ساتنه وکړي او د بوکو حرام او وروسته له هغې د داعش ډلې د لویدیځې افریقا ولایتسره په جګړه کې د اردو سره مرسته وکړي.

دغه ځواک وروسته له بیا نورو شمالي ایالتونو ته وغځول شو، چې د وسله والو تښتونکو ډلو سره مبارزه کوي.

تیجانیما عمر د کامرون هېواد سره پولې ته نږدې د ګمبورو نګالا سیمې لپاره د نایجیریا د ملکي ګډ کاري ځواک مشر وايي، چې د هغه ټیم د بورنو ایالت پلازمینې میدوګوري ته روان و کله چې دوی په ماین چاودنه وشوه.

عمر د ټیلیفون له لارې رویټرز خبر اژانس ته وویل: "کله چې ماین وچاودید، زمونږ د ځواک نهه غړي په هغه شیبه کې ووژل شول، یو شمېر نور سخت ټپیان شوي او سمدستي د درملنې لپاره روغتون ته وړل شوي دي."

د نایجیریا پوځ د دغه برید په اړه له تبصرې ډډه کړې ده.

سره له دې چې د نایجیریا د امنیتي ځواکونو بوکو حرام او داعش په جدي توګه محدود کړي دي؛ خو دویلاهم د ملکي خلکو او اردو په وړاندې وژونکي بریدونه ترسره کوي.

د ملکي کاري ځواک قوماندان اسماعیل هارونا په وینا؛ په شمال لویدیځ سوکو ایالت کې د شنبې په ورځ د وسله والو په برید کې د نایجیریا د ملکي ګډ کاري ځواک ۱۴ غړي وژل شوي او یو شمېر نور لادرکه دي.

هارونا وویل، چې دد ملکي ګډ کاري ځواک غړي د سوکوټو ایالت په عیسی سیمه کې وژل شوي، چیرې چې دوی د تښتوونکو د یوې وسله والې ډلې مشر پورې اړوند د بوش کمپ باندې برید کړی او هغه یې ویجاړ کړی و.

هغه زیاته کړه، چې د تښتوونکو دغه ډله په چټکۍ سره تنظیم شوه او د نایجیریا د ملکي ګډ کاري ځواک پر غړو یې هغه مهال برید وکړ کله چې دوی د سوکوتو ایالت پلازمینې ته راستانه کیدل.

په سیمه کې د داعش د ګواښونو له زیاتېدو وروسته ترکیې د داعش د مشکوکو کسانو د پېژندلو او نیولو لپاره عملیات زیات کړي دي.

د ترکیې د کورنیو چارو وزارت د یکشنبې په ورځ (د غوايي ۹مه) اعلان وکړ، چې د دغه هېواد د ځواکونو د ګډو عملیاتو په ترڅ کې په ادانا، ایدین، چورم، غازي انتیپ، قیصری او مرسین کې لسګونه کسان له داعش ډلې سره د همکارۍ په شک نیول شوي دي.

د دغه هېواد د کورنیو چارو وزیر علي یارلي کایا ویلي، چې په دې عملیاتو کې یوه زیاته اندازه اسعار، لیرا او ډیجیټل اسناد نیول شوي دي.

ښاغلي یارلي کایا ټینګار وکړ. چې د ترهګرو بریدونو د مخنیوي او په هېواد کې د سولې د تامین لپاره د هېواد د ځواکونو مبارزه دوام لري.

په وروستیو میاشتو کې ترکیې لسګونه کسان د داعش ډلې د غړیتوب په تور نیولي دي.

رويټرز خبري اژانس د ترکيې محکمې د يوه مکتوب پر بنسټ راپور ورکړی، چې احلام البشير د ترکیې پوليسو له خوا «د بم اېښودونکې په توګه» پېژندل شوې وه او اوس په اووه ځلې دايمي بند محکوم شوې ده.

د راپورونو له مخې؛ احلام البشیر د سوریې ده او د البشیر ترڅنګ شاوخوا ۳۰ نور تورن کسان هم محاکمه شوي دي.

د رويټرز په راپور کې دغه راز راغلي، چې له تورنو کسانو څخه ۲۰ تنه يې د «قصدي وژنو» او «د ترکیې د يووالي او بشپړتيا د کمزوري کولو» په تور له څلورو کلونو څخه تر دايمي بند پورې محکوم شوي دي.

ترکيې په استانبول کې د چاودنې پړه پر خپلو مخالفو کردي ملېشو اچولې او په سوريه او عراق کې يې د وسله والو کردانو پر ضد خپل پوځي عمليات زيات کړي دي.

«پي کې کې» چې د انقرې له خوا د یوه ترهګریز سازمان په توګه پېژندل کیږي، په دې برید کې یې هر ډول لاس لرل رد کړی او هیڅکله یې مسوولیت نه دی منلی.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انتوني بلېنکن له دغه برید وروسته د قربانیانو له کورنیو او د ترکیې له خلکو سره خپله خواخوږي څرګنده کړې وه.

«پي کې کې» د ترکیې، متحده ایالاتو او اروپایي ټولنې له خوا د ترهګریزو سازمانونو په نوملړ کې راغلې ده.

په دې وروستیو کلونو کې د ترکیې وسله والو ځواکونو د عراق او د سوریې په شمال کې د کرد ملیشو پر ضد څو لوی پوځي عملیات ترسره کړي دي.

د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان دوه کاله وړاندې ویلي وو، چې هېواد به یې له سوریې او عراق سره له خپلو سویلي پولو هاخوا د ۳۰ کیلومتره ژورې «امنیتي پټې» د جوړولو تګلاره وساتي او په دې برخه کې به نوي ګامونه پورته کړي.