د ملګرو ملتونو تر ۲۰ زياتو غړو په افغانستان کې د روان بشري وضعیت په اړه اندېښنه وښوده

د طالبانو د چارو د ادارې لوی رياست د دوشنبې په ورځ په يوې اعلاميه کې د طالبانو د رییس الوزرا ملا حسن اخوند په مشرۍ د کابينې د يویشتمې غونډې د جوړېدو خبر ورکړی.

په اعلاميه کې راغلي، چې ملاحسن اخوند د کرنې اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت ته امر کړی، چې په ننګرهار، کندهار، پکتيا، پکتيکا او خوست ولایتونو کې دي د ډبرو سکرو د پروسس، بسته بندۍ او تخليې لپاره ځانګړي شوې ځمکې تصفيه او معلومات دې د هبت الله له دفتر سره شریک شي.

په اعلاميه کې د طالبانو ریس الوزرا له قوله ويل شوي، چې د مشرتابه له حکم وروسته دې په دې ولایتونو کې د ډبرو سکرو د پروسس د مرکزونو د جوړېدو چارې پيل شي.

اعلاميه زياتوي، چې په غونډه کې په بلخ، ننګرهار، هرات، او هلمند ولایتونو کې د شپږو کرنيزو کمپلکسونو د جوړولو طرحه د دوی اقتصادي معاونيت ته سپارل شوې او د تایید لپاره د مشرتابه مقام ته هم وړاندي شوې ده.

طالبانو د ډبرو سکرو د پروسس د مرکزونو او کمپلکسونو د جوړېدو د وخت په اړه نور جزيیات نه دي ورکړي.

طالبان واک ته په رسېدو تر ډېره تکيه د کانونو پر استخراج ده او په دې برخه کې ډېرو کورنيو او بهرنيو شرکتونو هم د کار کولو لېوالتيا ښودلې ده.

چين یو د هغو هېوادونو څخه دی، چې د کانونو استخراج په برخه کې يې د طالبانو سره اړيکې پراخه او په شمالي ولایتونو کې عملا د کانونو ځني قراردادونه ترلاسه کړي دي.

پر طالبانو تر ډېره نيوکه کېږي، چې په ډېرو برخو کې کانونه په غيري مسلکي ډول راباسي او د قراردادونو په برخه کې يې هم خپلې ګټې په نظر کې نيولي دي.

په دې روغتون کې ناروغان بیا د خدماتو له نه تر سره کېدو شکایت کوي.

له دې سره؛ د طالبانو د عامې روغتیا وزیر بیا د ستونزو د حل په موخه کندهار ته تللی دی.

د کندهار له ميرويس روغتون څخه ځينو ډاکټرانو او کارکوونکو افغانستان انټرنشل – پښتو سره په خبرو کې ويلي، چې له تېرو دوو میاشتو راهيسې يې د نامعلوم دليل له مخې ۳۰ سلنه تنخواوې کمې شوې دي.

ميرويس روغتون ته د زابل، اروزګان، هلمند او نيمروز ترڅنګ له فراه او غزني ولایتونو څخه هم ناروغان د درملنې په موخه ور وړل کيږي.

د روغتون کارکوونکي وايي، چې ناروغان زيات؛ خو په روغتون کې د درملنې څانګي، د ناروغانو بسترونه او پرسونل کم دی، چې پر وخت د ناروغانو درملنه نه کیږي.

د روغتون دغه روغتیایي پرسونل وايي؛ که یې د امتيازاتو ستونزې حل نه شي مجبوره دي چې دندې پريږدي.

بل لوري بیا په روغتون کې مراجعين د درملو د نه شتون او پر وخت سره ناروغانو ته له نه رسیدګۍ څخه شکايت کوي.

د ناروغانو پايوازان وايي، چې د عادي ناروغیو د درملنې لپاره هم په روغتون کې ډېر وخت انتظار کوي.

د همدې او ورته نورو ستونزو د حل په موخه د طالبانو د عامي روغتيا وزير قلندر عباد کندهار ته سفر کړی.

د طالبانو د عامي روغتيا وزارت د دوشنبې په ورځ (د غویي ۱۰مه) په اېکس کې ليکلي، چې د دوی وزير د ميرويس روغتون له بېلابيلو روغتيايي څانګو او روغتیایي کارکوونکو سره ليدلي.

په اعلاميه کې راغلي، چې وزير د همدې روغتون د روغتيايي خدمتونو د معياري کولو او طبي پرسونل د ظرفيت لوړولو په برخه کې د ژمنې ترڅنګ د ځانګړې پاملرنې يادونه هم کړې ده.

په اعلاميه کې نور جزيیات نه دي ورکړل شوي.

د طالبانو د عامي روغتیا وزارت او ولايتي ادارې د روغتون د کارکوونکو د تنخوا د کمېدو اړوند څه نه وايي.

په تېرو درېیو لسيزو کې سره صلیب د کندهار ميرويس روغتون سره د درملو، ډاکټرانو ته د تنخوا او په نورو روغتیایي برخو کې مرسته کوله.

يو کال مخکې سره صليب له هغه وروسته له دې روغتون سره خپلې مرستې کمې کړې، چې طالبانو ترې وغوښتل د دوی په لاس به مرسته کوي.

د سره صليب د مرستو له کمېدو سره سم د ۲۰۲۳ کال د اګسټ په مياشت کې د طالبانو د مشر هبت الله په ځانګړي امر سره دې روغتون ته ۴۷ ميلیونه افغانۍ بوديجه منظوره شوه.

د ميرويس روغتون د یوه مسوول ډاکټر د معلوماتو له مخې؛ دغه بوديجه له منظورۍ درې مياشتې وروسته ورته رسېدلې؛ خو دا دی نږدې يو کال کېږي، چې لا هم په روغتون کې ستونزې حل شوي نه دي.

دا لومړی ځل نه دی، چې د کندهار یو شمېر ډاکتران د امتیازاتو له کمښته شکایت کوي؛ بلکې له دې وړاندې د نورستان یو شمېر ډاکترانو ورته شکایت لاره.

په دغه راپور کې ویل شوي، چې په افغانستان کې د امنیت د ښه والي له ادعا سره سره په دغه هېواد کې پر ښوونځیو او دیني تاسیساتو ترهګریز بریدونه دوام لري.

دغه راپور لیکي، چې د ترهګریزو بریدونو د قربانیانو کورنۍ له هیڅ ډول بې پرې څېړنو څخه ګټه نه اخلي.

د راپور پر بنسټ، طالبانو هم وخت ناوخته ادعا کړې، چې د هغو چاودنو په اړه پلټنې کوي، چې ملکي وګړي په نښه کوي.

خو د پېښې قربانیان د څېړنو له پایلو نه دي خبر شوي.

په جینوا کې د افغانستان د دایمي استازوالۍ له خوا د افغانستان د بشري حقونو په ملي راپور کې ویل شوي، چې د طالبانو ډیری مهم شخصیتونه او تصمیم نیوونکي د نړۍوالو بندیزونو په نوملړ کې شامل دي.

د دغه راپور له مخې، د دغو بندیزونو د لیرې کولو لپاره د طالبانو هڅې او لابینګ دوام لری.

په دغه راپور کې د طالبانو د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعی، د دغې ډلې د سترې محکمې رئیس عبدالحکیم حقانی او د طالبانو د معارف وزیر حبیب الله اغا د هغو کسانو په توګه یاد شوي دي، چې په دې نوملړ کې شامل دي.

دغه کسان په تېرو دوه نیمو کلونو کې په افغانستان کې د بشري حقونو په پراخه سرغړونو کې ښکیل دي.

د افغانستان د بشري حقونو ملي راپور کې یادونه شوې، چې طالبانو د بشري حقونو پر ضد شاوخوا ۲۰۰ فرمانونه صادر کړي دي.

دا فرمانونه په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو، قومي او مذهبي لږکیو او نورو زیان منونکو ټولنو په حقونو برید دی.

د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس نن دوشنبه د (غوايي ۱۰مه) په ایکس پاڼه لیکلي چې د پکتیا له مرکز ګردیزه شپږو ولسوالیو ته غځېدلې لویه لاره د احمدخیلو په ولسوالۍ کې د غره راښوېدو په پېښه کې تړل شوې.

ډیورنډ کرښې ته نږدې د پرتو شپږو ولسوالیو ځاځي اریوب، ډنډې پټان، څمکنيو، جاني خیلو، لجې منګل او احمدخېلو ته غځېدلې دغه لاره له تېرې شپې راهیسې له مرکز ګردیز سره تړلې پاتې ده.

د پکتیا له مرکز ګردیز څخه تر ډیورنډ کرښې پورې غځیدلې دغه ۱۰۵ کیلومتره لاره له تورخم او غلام خان څخه وروسته د پاکستان او افغانستان تر منځ د ټرانزيټ لپاره کارول کیږي.

د سیمې اوسېدونکو له افغانستان انټرنشنل پښتو سره د خبرو پر مهال وويل، چې له تېرې شپې راهیسې خلک په موټرو کې د اړینو چارو لپاره په دغه لاره تګ راتګ نشي کولای او په ستونزو کې دي.

دوی وايي، حکومت له ساعتونو وروسته هم نه دی توانېدلی چې دغه لاره پرانیزي او خلک په اسانه تګ راتګ وکړي.

ها خوا د کابل ـ جلال اباد لویه لاره هم د کابل له دروازې د ماهیپر لوري ته په درې کیلومترۍ کې د غره ښوېدو له امله تړل شوې چې دا مهال خلک په فرعي لاره په ستونزو او له خطره ډک سفر کوي‏

ښاغلي قمي له طلوع نیوز سره په مرکه کې ویلي، هغه څه چې د افغانستان خلک یې غواړي د ایران له خوا منل کېږي.

هغه په ​​افغانستان کې پرمختګونه د ګاونډیو هېوادونو پر ملي امنیت اغېزمن وبلل او زیاته یې کړه: «په افغانستان کې د شته ستونزو او له ترهګرۍ څخه د اندېښنو د حل لپاره د سیمې هېوادونو ګډې اجماع او ګډې همکارۍ ته اړتیا ده.»

دغه ایرانی ډیپلوماټ وايي، ایران د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي د ټاکلو په ګډون د هر هغه ګام ملاتړ کوي چې په افغانستان کې ستونزې هوارې کړي.

خو هغه ټینګار وکړ چې د ځانګړي استازي واکونه باید روښانه وي.

ایران د نورو هېوادونو په څېر طالبان د یوه مشروع حکومت په توګه په رسمیت نه پېژني، خو له دغې ډلې سره ډیپلوماټیکې او اقتصادي اړیکې لري او په تهران کې یې د افغانستان سفارت طالبانو ته سپارلی دی.