روس: امریکا او بریتانیا د ترهګرو په ملاتړ د افغانستان او مرکزي اسیا د امن خرابولو هڅه کوي

په پنجشېر کې د طالبانو د کانونو او پټروليم رييس محمد قاسم اميري وايي، لسګونه بهرني پانګوال په پنجشېر کې د بېلابېلو کانونو له استخراج سره لېوالتيا لري.

د طالبانو تر کنټرول لاندې باختر خبري اژانس پرون لیکلي دي، چې ازبکستان اوس په پنجشېر کې د اوسپنې او سپینو زرو په کانونو کې پانګونې ته لېوال دی.

ازبکستان د نورو هېوادونو په څېر طالبان په رسمیت نه پېژني، خو له دې ډلې سره ډیپلوماتیکې او اقتصادي اړیکې لري.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت ویاند همایون افغان تېره سې شنبه وویل، چې تر اوسه د ۴ میلیونه ۲۸۷ زره ۳۵۹ ډالرو په ارزښت د پنجشېر ۳۲ زره ۵۹۴ کیراټ زمرد پلورل شوي دي.

د هغه په ​​وينا، د لومړي ځل لپاره د پنجشېر ولايت یاقوت په زر ډالرو وپلورل شول.

د طالبانو د کانونو وزارت د وروستیو شمېرو له مخې، په پنجشېر کې شاوخوا ۱۷۰۰ د زمرودو کانونه ثبت شوي چې ۵۵۰ کانونو ته د کار او فعالیت اجازه ورکړل شوې.

نړیوال سازمانونه او شنونکي وايي، چې د طالبانو حکومت د افغانستان کانونه په نامسلکي او ناقانونه ډول پلټي او پلوري یې چې په دې سره ترلاسه شوې پیسې یې شخصي جیبونو ته ځي.

واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته له افغانستان سره بهرنۍ مرستې کمې شوې، دغې ډلې د خپلو مالي اړتیاوو د پوره کولو لپاره د دوامدار عاید د یوې سرچینې په توګه د کانونو او قیمتي ډبرو په استخراج پانګونه وکړه.

د افغانستان د کانونو کېندنه او خرڅلاو د تېر افغان حکومت د چارواکو له سختو نیوکو سره مخ شوی دی. د افغانستان مخکني ولسمشر محمد اشرف غني ویلي وو چې د طالبانو له لوري د کانونو کېندنه مشروع نه ده او معلومه نه ده چې عواید یې چیرته ځي.

د امريکا د ولسي جرګې د بهرنيو اړيکو د کمېټې مشر دغه څرګندونې د امريکا د بهرنيو چارو له وزير انتوني بلينکن سره د دغې کمېټې د غونډې پر مهال وکړې.

د دغې کمېټې په خبرپاڼه کې د مایکل مک کال له قوله راغلي، چې له افغانستانه د امریکا له وتلو لږ وروسته روسیې د اوکراین پر پوله خپل ځواکونه ځای پر ځای کړل.

نوموړي په تېرو دوه نيمو کلونو کې د ځينو نړيوالو پرمختګونو په يادولو سره وويل: "هر څه د افغانستان له سقوط سره پيل شول."

د امریکا د ولسي جرګې د بهرنیو اړیکو د کمیټې د مشر په وینا، اوس "نړۍ په اور کې ده." د دغه امریکايي چارواکي په وینا، منځنی ختیځ د یوې بشپړې جګړې په درشل کې دی او چین پر تایوان د برید لپاره مانورې کوي.

ښاغلي مکل د بایډن پر ادارې نیوکه وکړه او ویې ویل: له افغانستانه د امریکا له وتلو وروسته دغې ادارې د نړۍ په سطحه خپله کمزوري وښودله.

هغه زیاته کړه، «سره له دې چې د ولسمشر له ژمنې سره سره چې ټول به یې وباسي، موږ اوس پوهیږو چې تر ۱۰۰۰ زیات امریکایان او نږدې ۲۰۰ زره افغان ملګري شاته پاتې دي.»

شاوخوا دوه ورځې وړاندې د امریکا د استازو جرګې د بهرنیو اړیکو د کمېټې مشر پر طالبانو د امریکا د نغدي مرستو کارول د منلو وړ نه بولي. مایکل مک کال د بایډن له حکومته وغوښتل، چې طالبانو ته د امریکايي مالیه ورکونکو د پیسو د انتقال د مخنیوي لپاره سمدستي اقدامات وکړي.

محمد بن عبدالعزیز الخلیفي له لوړ پوړو طالب چارواکو سره په لیدنه کې له دغې ډلې وغوښتل چې د "بشري حقونو" او "د افغانانو د باعزته ژوند کولو حق" څخه ساتنه وکړي.

د قطر د بهرنیو چارو مرستیال وزیر د پنجشنبې په ورځ په کابل کې د طالبانو د رییس الوزرا له مرستیالانو ملا برادر، مولوي عبدالکبیر او عبدالسلام حنفي او د دغې ډلې د بهرنیو، دفاع او کورنیو چارو وزیرانو سراج الدین حقاني، ملا یعقوب او امیرخان متقي سره وکتل.

د قطر د بهرینو چارو وزارت په یوې اعلامیه کې لیکلي، چې هېواد یې په افغانستان کې د کړکېچونو د حل د یوې لارې په توګه د خبرو پر اهمیت او همدا راز د طالبانو د ګډون له لارې له نړۍوالې ټولنې سره د رغنده همکارۍ په برخه کې پوره باور لري.

طالب چارواکو هم د جلا بیانیو په خپرولو سره د قطر د بهرنیو چارو له مرستیال وزیر سره د لیدنې خبر ورکړی دی. خو دوی په افغانستان کې د ملي پخلاینې په اړه له طالبانو څخه د قطري پلاوي د غوښتنې یادونه نه ده کړې.

د طالبانو د رییس الوزرا اقتصادي مرستیال ملا برادر مطبوعاتي دفتر ویلي، چې د قطر د بهرنیو چارو وزارت مرستیال وزیر دغې ډلې ته د دوحې په درېیمه غونډه کې د ملګرو ملتونو په کوربه توب د ګډون بلنه ورکړې ده.

د قطر د بهرنیو چارو وزارت په اعلامیه کې راغلي، چې محمد بن عبدالعزیز خلیفي په دې لیدنو کې له ترهګرۍ، فساد او نشه یي توکو سره د مبارزې په برخه کې په افغانستان کې له لاسته راوړنو څخه خوښي څرګنده او له افغانستان سره یې دوامداره همکاریو پر اهمیت ټینګار کړی.

د قطر د بهرنیو چارو وزارت مرستیال په افغانستان کې د ښځو او ماشومانو لپاره په طبي تجهیزاتو مجهز د یو تخصصي روغتون جوړولو ته لېوالتیا ښودلې ده.

هغه د افغانستان له خلکو سره په ځانګړې توګه د روغتیا، پوهنې، بشري مرستو او پراختیا په برخو کې د قطر پر ژمنو ټینګار وکړ او ویې ویل، چې د قطر پراختیايي صندوق د نړۍ له هېوادونو سره یو هوکړه لیک لاسلیک کړی، چې د هغه پر بنسټ د افغانستان په ۱۱ ولایتونو کې د لومړنیو صحي خدمتونو ملاتړ کوي.

قطر له طالبانو سره نږدې اړیکې لري او پر دغې ډلې د پام وړ نفوذ لري. قطر د افغانستان په چارو کې د هېوادونو د ځانګړو استازو د غونډې کوربه دی، چې راتلونکې میاشت د ملګرو ملتونو په مقر کې جوړېږي.

طالبانو د دوحې په تېرو دوو غونډو کې له ګډون څخه انکار کړی و. قطر او ملګرو ملتونو د دوحې په درېیمه غونډه کې د دې ډلې د استازو د ګډون لپاره هڅې پیل کړې دي.

ښاغلي اردوغان وویل، چې د افغانستان په شمال کې د سیلابونو له امله یو بشري ناورین رامنځته شوی دی.

د ترکیې د مهربانۍ د نړیوالې جایزې اوومه جشنواره د چهارشنبې په ورځ په انقره کې جوړه شوه.

په دې مراسمو کې رجب طیب اردوغان په افغانستان کې د سېلابونو له امله رامنځ ته شوي بحران، د غزې وضعیت، د سوډان او یو شمېر نورو هېوادونو کړکېچ ته اشاره وکړه.

د ترکیې ولسمشر وویل: "په افغانستان کې له سیلابونو وروسته زموږ تر ۴۰۰ زیات خویندې او وروڼه مړه او د هېواد په شمال کې ستر بشري ناورین رامنځ ته شوی دی.”

ښاغلي اردوغان ټینګار وکړ چې هېواد یې له سېلاب وروسته افغانستان ته د بشري مرستو لېږل پیل کړي او له افغان ولس سره به مرستو ته دوام ورکړي.

هغه له افغانستان سره د ترکیې وروستیو مرستو ته په اشارې سره وویل: “په دې سختو ورځو کې له خپلو افغان وروڼو او خویندو سره مرسته کول خپله دنده ګڼو.”

په افغانستان کې له سیلابونو وروسته ترکیې دغه هېواد ته شاوخوا ۲۴ټنه هوايي مرستې واستولې.

د چهار شنبې په ورځ د ترکیې د بیړنیو حالاتو ادارې اعلان وکړ چې د افغانستان خلکو ته د دغه هیواد د «مهربانۍ اورګاډي» لیږلی چې له ۴۳ واګونونو جوړ دی او له ۶۰۰ټنو څخه ډیرې مرستې په کې بار دي.

د امریکا د کنساس ښار اوسیدونکي ۲۵ کلن ایلي سنایډر په ټیک ټیک کې یوه ویډیو خپره کړې چې پکې ښودل شوي چې سیلانیان باید څه وکړي ترڅو د ۱۰ ورځو لپاره په خوندي ډول افغانستان ته سفر وکړي.

د ډیلي میل سره په خبرو کې، د میشیګان پوهنتون څخه فارغ شوي دغه امریکايي ویلي، چې د دې لپاره چې ټول وخت سفر وکړي، په امریکا کې یې خپله دنده پریښي ده.

هغه افغانستان ته د سفر لپاره خپله انګیزه په دې توګه بیان کړې: "زه د هغه ځایونو لیدو لپاره لیوالتیا لرم چې د امکان تر حده له نورو سیمو سره تفاوت ولري. ځینې ​​وختونه دا د یو خطرناک ځای څخه د لیدنې په مانا هم وي."

نوموړی وايي: "په دې وروستیو کې د بیلابیلو ګرځندویه شرکتونو د شمیرو له مخې، افغانستان په پرلپسې ډول د سیلانیانو د خوښې وړ په ۱۰ غوره هیوادونو کې راځي. ما د افغانانو د میلمه پالنې، د دغه هیواد د طبیعت او خوړو په اړه ښه شیان اوریدلي وو. زه پلان لرم چې د نړۍ ټولو هیوادونو ته سفر وکړم."

د مې په ۲۰ مه د هغه له خوا د افغانستان په اړه خپره شوې ویډیو څه باندې یو میلیون ځله لیدل شوې ده.

هغه د خپل سفر پر مهال له کابل، بامیان او مزار شریف څخه لیدنه وکړه.

دغه سیلاني د انسټاګرام په یوه پوسټ کې خپل د افغانستان سفر "تر ټولو ښه سفر" بللی دی.

هغه وايي،‌ "افغانستان هغه هیواد نه دی چې تاسو د سیلانیانو د جاذبې لپاره ورځئ، بلکې یو داسې هیواد دی چې تاسو کولی شئ له کوره بهر وګرځئ او د ورځني ژوند څرنګوالي ننداره وکړی"

ایلي سنایډر څرګنده کړه چې د هغه ترټولو یادګاري شیبه هغه وخت وه کله چې هغه د تورخم له پولې تیریده.

سنيډر لیکي: "زمونږ پر پاسپورټ ټاپه ولګول شوه او د اغزن تار څخه جوړ شوي له اوږده دهلیز څخه تېر شو، او د افغانستان د کډوالی دفتر ته په داسې حال کې ورننوتلو چې هلته بل څوک نه و."

هغه وايي، "موږ خپل پاسپورتونه طالب چارواکي ته وسپارل، چې هغوی پرې دخولي ټاپې ولګولې، او په هغه شیبه کې یوه عجیبه چوپتیا او خاموشي وه. دا وضعیت به تل زما په یاد وي.