مولانا فضل الرحمان: په پاکستان کې د بریدونو پړه دې پر افغانانو نه اچول کیږي

د ماشومانو د ملاتړ صندوق یا یونېسف د دوشنبې په ورځ د (غبرګولي ۱۴مه) په افغانستان کې د ماشومانو لپاره د بیړني او دوامداره ګواښ په اړه یو راپور خپور کړی.

یونېسف په دغه راپور کې لیکلي؛ چې په افغانسان کې لسګونه زره ماشومان د ورستیو سېلابونو له امله اغېزمن شوي دي.

د راپور له مخې ډیری ماشومان په شمالي ولایتونو کې او په ځانګړي توګه بغلان، بدخشان او غور کې اغیزمن شوي.

په راپور کې ویل شوي، چې د وروستیو سېلابونو له امله د لسګونو ماشومانو په ګډون نږدې ۳۵۰ تنه مړه شوي، ۷۸۰۰ کورونه ویجاړ شوي او تر ۵۰۰۰ ډيرې کورنۍ بې ځایه شوې دي.

یونېسف وايي، په زیانمنو شویو سیمو کې یې د روغتیايي خدمتونو تر څنګ زیامنو شویو کورنیو ته ګرمې جامې، کمپلې، د کور توکي او د پخلي وسایلو په کډون نغدي مرستې هم وویشلې.

یونېسف په خپل دغه راپور کې په افغانستان کې د هوا د اقلیم کړکیچ د زیاتیدو د نښو نښانو په لیدو سره اندېښنه ښيي.

په افغانست‍ان کې د یونېسف استازی ډاکټر تاج الدین اویویل وايي: «نړېواله ټولنه باید په ماشومانو باندې د اقلیم د بدلون اغیزو د کمولو او تطبیق لپاره د ټولنو د ملاتړ لپاره هڅې او پانګونه دوه برابره کړې. په ورته وخت کې، یونېسف او بشردوستانه ټولنه باید د اقلیم اړوند ناورینونو نوي واقعیت ته ځان چمتو کړي.»

په دغه راپور کې یونېسف ویلي؛ د چاپیریالي بدلون له امله د ماشومانو د ګواښونو په برخه کې د ۱۶۳ هېوادونو په لړ کې افغانستان په ۱۵ ځای کې ولاړ دی.

که څه هم د دغې پېښې کره وخت نه دی څرګند؛ خو د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون ویلي چې د زده کړو دغه مرکز د یاد ولایت په خیبر ولسوالۍ کې نړېدلی دی.

د دغه خبر پر بنسټ، په یاده پېښه کې د سر زیان نه دی اوښتی. او دا هم نه دي ویل شوي چې زلزله کله شوې ده.

واک ته د طالبانو تر رسېدو وروسته ښوونځي له پامه غورځول شوي او ډیره پاملرنه دیني مدرسو ته کیږي.

تردې وړاندې په فاریاب او تخار ولایتونو کې د نجونو ځينې ښوونځي د شپې مهال د نامعلومو کسانو له لوري سوځول شوي وو.

فاریاب کې تازه د زلزلې خبر نه دی ورکړل شوی خو په دې وروستیو کې د افغانستان ځینې شمالي برخې د زورورو سېلابونو له امله ویجاړې شوې دي.

هرات کې تيرکال د تلې په میاشت کې پرله پسې زلزلو نږدې دوه زره تنه مړه کړل او تر دې ډېر کسان یې ټپيان او بې کوره کړل.

د خوړو نړېوال پروګرام د دوشنبې په ورځ د (غبرګولي ۱۴مه) په اېکس پاڼه لیکلي؛ چې په افغانستان کې د وروستیو سېلابونو له امله له ۶۵ زرو ډيرو خلکو ته زیانونه اوښتي دي.

د خوړو نړېوال پروګرام وايي، یادې ۱۴،۵ میلیونه ډالره به د خلکو د ژوندانه په بیارغولو کې ولګوي.

افغانستن د اقلیم د بدلون له امله یو له تر ټولو ډیر زیانمن هېواد بلل کیږي.

وروستیو سېلابونو او ورښتونو د افغانستان په شمالي او سوېلي ولایتونو کې سلګونه کسان مړه کړل، زرګونه کورونه یې ویجاړ او زرګونه کسان په مستقیم او غیر مستقیم ډول زیانمن کړل.

طالبانو په خبرپاڼه کې د محمد یوسف کالا له قوله لیکلي، چې «اندونیزیا غواړي د پوهنې او کانونو په ګډون په بېلابېلو برخو کې پانګونه وکړي» او په دې برخه کې د طالبانو همکارۍ ته اړتیا لري.

د اندونیزیا هیواد دغه پلاوی له طالبانو سره داسې مهال د پوهنې په برخه کې د همکارۍ خبره کوي چې دغې ډلې واک ته له رسېدو وروسته د نجونو او ښځو پر زده کړو او کار بندیز ولګاوه.

اندونیزیا یو له سترو اسلامي هېوادونو څخه دی، چې له تېرو درېیو کلونو راهیسې په وار وار له طالبانو غوښتي چې نجونو ته د زده کړو اجازه ورکړي.

وروسته له هغې چې طالبانو د نجونو پر زده کړو بندیز ولګاوه، د اندونیزیا د بهرنیو چارو وزارت وویل، «موږ هیله من یو چې طالبان به په دې اړه له سره غور وکړي چې هر څوک زده‌کړو ته لاسرسی ولري. د ښځو او نجونو په ګډون دغه مسله لا هم د افغانستان د راتلونکي لپاره مهمه ده.»

په همدې حال کې تېره ورځ یکشنبه د (غبرګولي ۱۳مه) په ارګ کې د طالبانو د ریاست الوزرا له مرستیال عبدالسلام حنفي سره په کتنه کې محمد یوسف کالا د اندونیزیا د حکومت له خوا د افغان ځوانانو لپاره د زده‌کړو فرصتونو برابرولوخبر ورکړل.

د طالبانو د خبرپاڼې له مخې، عبدالسلام حنفي په افغانستان کې په بېلابېلو برخو کې د پانګونې لپاره د اندونیزیا د چمتووالي هرکلی وکړ او ویې ویل چې طالبان به ټولې لازمې اسانتیاوې برابرې کړي.

امیرخان متقي د اندونیزیا له پلاوي سره په لیدنه کې ویلي و، چې طالبان غواړي د سوېل ختیځې اسیا له هېوادونو سره اړیکې پراخې کړي.

د طالبانو تر واک لاندې د دغې دولتي رسنۍ یوه کارکونکي افغانستان انټرنشنل ته ویلي؛ چې دوی په دې اړه د ملي ټلویزیون له اوسني مشر قاري یوسف احمدي او له پخواني مشر احمدالله وثیق سره خبرې کړې دي، خو دواړو د دوی ستونزه نه ده حل کړې.

د ملي ټلویزیون یو له دغو کارکونکو څخه ښاغلی هدایت په «ناپوهۍ، تاوتریخوالي، ناوړه او دیکتاتورانه چلند» تورنوي.

د ملي ټلویزیون د کارکونکو په وینا، هدایت الله هدایت له خپلو کارکونکو سره د ناوړه چلند تر څنګ هغه کسان له دندې ګوښه کوي چې د نوموړي په اړه شکایت وکړي.

د دغو کارکونکو له ډلې څخه يوه يې وويل؛ چې په افغانستان کې د پراخې بېکارۍ له امله نه شي کولى چې د راډيو او ټلوېزيون له مرستيال سره مخالفت وکړي او خپله دنده پرېږدي.

د دې ادارې يو بل کارکونکى وايي، چې له طالبانو څخه د ښه چلند تمه نه لري، خو غواړي د طالبانو له دغه چلند څخه عام خلک خبر کړي.

د کارکونکو له معاشونو برخه اخیستل

د ملي ټلویزیون یوه کارکونکي افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې طالبان د دې رسنۍ د ځینو مسوولانو چې د تېر حکومت پرمهال ټاکل شوي، په ځانګړې توګه د قراردادي مسلکي کارکونکو لږ تر لږه ۳۰ سلنه معاشونه نه ورکوي.

د دې ادارې کارکونکي په ملي راډیو او ټلویزیون کې لوړپوړي طالب چارواکي تورنوي چې «دغه پیسې خپلو جیبونو ته اچوي.»

له دغو کسانو څخه یو یې وویل چې «د ملي راډیو او ټلویزیون مرستیال د بازارموندنې او پلورنې یو لوړپوړی کارکونکی استعفا ته اړ کړ ځکه چې هغه د معاش د یوې برخې له ورکولو څخه یې انکار وکړ.»

د څلورو سرچينو د معلوماتو پر بنسټ، د افغانستان انټرنشنل توانېدلی، چې معلوم کړي د ملي راډيو- ټلوېزيون د يو شمېر مسلکي او تخنيکي کارکونکو معاشونه کم شوي، خو دا چې دغه پيسې د راډيو او ټلوېزيون د مرستيال او يا هم د کوم بل چارواکي ته رسیږي، دا په خپلواکه توګه نه شي تاییدولی.

د یادې رسنۍ کارکونکي پر هدایت الله هدایت هم تور لګوي چې د طالبانو تر واک لاندې د دغې رسنۍ له اسانتیاوو څخه ناوړه ګټه پورته کوي.

افغانستان انټرنشنل هڅه وکړه، چې د دغو تورونو په اړه د هدایت الله هدایت نظر واخلي، خو تر اوسه پورې د دغه طالباب چارواکي له لوري کوم ځواب نه دی ترلاسه شوی.