د افغانستان لپاره د روسیې استازی وايي، د طالبانو د حکومت د رسمیت پېژندلو صورت کې د شانګهای همکاریو تړون کې د افغانستان د غړیتوب ملاتړ کوي. ضمیر کابلوف وايي، دا اقتصادي تړون دی او افغانستان هم ور سره د یوځایېدو لپاره باید اقتصاد داسې برابر کړي چې د تړون غړو ته یې منل مناسب شي.
تر دې مخکې ښاغلي کابلوف دا هم ویلي و چې د بهرنیو چارو او عدلیې وزارت ولسمشر ولادیمیر پوتین ته ویلي چې طالبان د دغه هېواد د ترهګرو ډلو له نوملړ اېستل کېدلی شي.
چین، روسیه، قزاقستان، قرغزستان، تاجکستان، ازبکستان، ایران، هند او پاکستان د شانګهای تړون غړي دی.
افغانستان، مغولستان، بیلاروس، عراق او سریلانکا یې هم څارونکي غړ دي.
د طالبانو مخالف ځينو ګوندونو، سياسي بهیرونو او ښځو په يوه ګډه اعلاميه کې د دوحې د دريمې ناستې په اړه خپلې اندېښنې څرګندې کړې دي. دغو جریانونو ویلي، چې په دې غونډّ کې د افغانانو د اصلي استازو له ګډون پرته هر ډول خبرې د طالبانو «ترهګرې ډلې» ته امتیازات ورکول دي.
دغو سياسي ګوندونو او جريانونو په يوه اعلاميه کې ټينګار کړی چې د تېرو څلورو لسيزو د ورته خبرو تجربو ښودلې، چې که اداره او د خلګو اراده د خپلو منل شویو استازو له خوا وړاندي نه شي « د ترهګرو حرکتونو سره تعامل به ستونزه هواره نه کړي او د بحران پايلې به لا زياتې کړي»
په اعلاميه کې راغلي، چې طالبانو د افغانستان حاکمیت «غصب» کړی دی او د منظم او رغېدونکي نړيوال تعامل زیاتوالی هغه وخت معنا لري، چې د ټولو خلکو ګټې په پام کې ونیول شي.
خبرپاڼه زیاتوي: « ګوندونه، سیاسي جریانونه، چې د ښځو په مسلو کې ښکیل دي، په هیواد کې د ظلم، ترهګرۍ، تبعیض او توکم پالنې په وړاندې د خلکو، توکمونو او ښځو د ارادې د توضیح په توګه باید په دې ناسته کې ګډون وکړي او د بین الافغاني تعامل په اړه بحث وکړي.»
دغو حرکتونو بیا ویلي، چې دوی د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي د ټاکل کېدو هرکلی کوي، خو په دې شرط، چې «د هغه انتخاب او ماموریت باید د افغانستان په مسله کې د ښکیلو داخلي، سیمه ییزو او نړیوالو جریانونو سره په هر اړخیزه مشوره ترسره شي.
د طالبانو مخالفو سیاسي ګوندونو او د ښځو غورځنګونو ویلي، چې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د احتمالي استازې دنده دا ده چې «د بحران اصلي حل باید د خلګو بشری او اساسي حقونو پر بنسټ وي او نه د تعامل د ترلاسه کولو لپاره د خلګو د کړواونو د هيرولو په لاره کې د اتعطاف او تروریزم سره.»
په اعلاميه کې راغلي، چې د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي په ټاکلو کې هر ډول «يو اړخيزتوب» به د هغه د کار اغېزمنتيا او له هغه سره د کورنيو او نړيوالو جريانونو پر همکاريو اغېز وکړي.
په اعلاميه کې د طالبانو د حکومت د نږدې دريو کلونو «ظالمانه کړنو» ته اشاره شوې او ويل شوي دي: « له دې ډلې سره د تړلو دروازو تر شا هر ډول یو اړخیز تعامل د ارادې، بشري حقونو او ټولو هغو کړاوونو او ناخوالو له پامه غورځول دي، چې په دريو لسیزو کې د افغانستان خلک له دغې ډلې سره مخامخ شوي دي.»
د دوحې دریمه ناسته به د افغانستان لپاره د هېوادونو د استازو په حضور کې د چنګاښ په ۱۰مه او ۱۱مه جوړه شي.
ملګرو ملتونو د دې غونډې هدف «له افغانستان سره په منظم ډول د نړیوالو اړیکو زیاتوالی» یاد کړی.
دغې غونډې ته طالبان هم بلل شوي او په تېرو څو ورځو کې د دې ډلې د بهرنیو چارو وزارت دوحې ته د خپل استازي د ټاکلو په اړه د رايي ټولو خبر ورکړی دی.
د افغانستان او ایران د سوداګرۍ خونې د مشرتابه پلاوي غړی وايي، افغانستان ته د ایران صادرات نږدې نیمايي کم شوي دي. حسین محمدیان زیاتوي، پنځه کاله مخکې دا صادرات درې میلیارد ډالره و، خو د طالبانو واکمنېدو سره ګام په ګام کم او تېر کال یو میلیارد او ۶۸۰ میلیون ډالرو ته ټیټ شوي دي.
ښاغلی محمدیان د ایران له ایلنا خبري اژانس سره په خبرو کې زیاتوي، په ایران کې هم ځینې عوامل د دې صادراتو پر کمښت تاثیر لري، لکه د قرارداد سپارل او د ډالري ژمنو ختمېدل.
دغه ایرانی چارواکی د طالبانو او پاکستان اړیکو ته په اشاره وايي، چې تهران له دې ډلې سره ښه اړیکي لري او که ځینې لارې چارې وسنجول شي، نو ډېر ژر به افغانستان ته د ایران تجارت تر درې میلیارد ډالرو ورسېږي.
حسین محمدیان وايي چې په مقابل کې تېر کال له افغانستان هم دغه هېواد ته د ۱۵۰ میلیون ډالرو صادرات شوي دي.
د ښاغلي محمدیان په خبره، د ایران او افغانستان ترمنځ د صادراتو په کچه کې لوی توپیر په اوږدمهال کې د تهران په تاون دی.
نوموړی وايي، په دې برخه کې افغان سوداګر هم دا ګیله لري چې چین، پاکستان او اروپا ته صادرات لری، خو ایران اجازه نه ور کوي.
د محمدیان په خبره، ایران کې د افغانستان کرنیز او کاني محصولایت ښه بازار لرلی شي، خو د دغه هېواد د ګمرک قیودات، سټنډرډ اداره او د کرنې وزارت یې خنډ دي.
د افغانستان د بهرنیو چارو پخوانی وزیر رنګین دادفر سپنتا په مانهایم کې د یو افغان بریدګر د برید په غبرګون کې ویلي، چې د طالبانو هم فکره کسان دې له جرمني واېستل شي.
نوموړي د هغه هېواد له حکومته وغوښتل، هغه خلک چې «د طالباني فکرونو» او «جنسیتي توپیر » ملاتړ کوي ډېر ژر دې له خپل هېواده افغانستان ته وشړي.
د مانهایم په ښار کې د یو افغان بریدګر لهخوا شوي برید په جرمني کې د کډوالو په اړه تاوده بحثونه راپورته کړي دي. په داسې حال کې چې ښي اړخي ګوندونه له دغه فرصته په ګټې اخیستنې سره غواړي جرمني ته د کډوالو د ورتګ او اوسېدلو مخه ونیسي، د جرمني د کورنیو چارو وزیرې ویلي چې د مجرمو او خطر ناکو افغان کډوالو د اېستلو په اړه پر یو یو لړ لارو چارو غور کوي.
د افغانستان د بهرنیو چارو پخواني وزیر د سه شنبې په ورځ په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې یو داسې اقلیت هم په جرمني کې اوسېږي چې د طالبانو له اېډیولوژۍ سره همغږي دي.
نوموړي لیکلي: «یو ډېر کوچنی اقلیت شته، چې باید وپېژندل شي. دغه خلک د طالبانو له اېډیولوژۍ سره همغږي دي، د جنسیتي توپیر ملاتړ او د هغې له مخې عمل کوي. دغه کسان دې ژر تر ژره افغانستان ته وشړل شي.»
داسې ښکاري، چې ښاغلی سپنتا په جرمني کې د کډوالو ضد د منفي بحثونو او هلته د کډوالو لپاره د شرایطو له سختېدو له امله اندېښمن دی.
هغه د هغو کډوالو د خوندیتوب غوښتنه وکړه، چې د طالبانو له لاسه تښتېدلي دي.
هغه وویل، چې د طالبانو مخالفین په تېره بیا مېرمنې د دې وړ دي چې د هغوی ساتنه او پالنه وشي.
یو شمېر جرمني ګوندونه د مجرمو افغانانو د ستنولو غوښتونکی دي.
اوسمهال جرمني افغان او سوری کډوال د دوی په هېوادونو کې د سیاسي او امنیتي وضعیت له امله نه باسي.
د افغانستان د هرات ولایت اوسېدونکي سلیمان عطایي د جمعې په ورځ په مانهایم ښار کې د اسلام پر نیوکه کوونکې ډلې برید وکړ او د یو پولیس په ګډون یې شپږ تنه پر چړې ټپیان کړل. پولیس افسر بیا وروسته په روغتون کې ساه ورکړه.
ښاغلي سپنتا د افغان کډوالو د اېستلو په اړه د جرمني سیاستوالو په غبرګون کې ویلي، چې باید داسې پرېکړې د «قانون» او «انساني کرامت» په رڼا کې وشي.
دغه برید په اروپا کې د پارلماني ټاکنو په درشل کې شوی. ښی اړخي افراطي ګوندونه هڅه کوي له دغې پېښې څخه سیاسي ګټه پورته کړي.
د افغانستان د وروستي باچا محمد ظاهر شاه زوی شهزاده احمدشاه د امریکا په ویرجینیا ایالت کې د ورپېښې ناروغۍ له امله مړ شو.
د هغه وراره نادر نعیم هم د احمدشاه ظاهر مړینه تایید کړه.
د ظاهر شاه لمسي محمد نادر نعیم د سي شنبې په ورځ په خپله ایکس پاڼه د خپل ماما د مړینې خبر خپور کړ.
نادر نعیم لیکلي، چې شهزاده احمدشاه د محمد ظاهر شاه دویم زوی و او د خپل مشر ورور اکبر ظاهر له مړینې وروسته د افغانستان د ولیعهد په توګه ټاکل شوی و.
د روزګان څخه سرچينو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وويل، چې په دې ولایت کې د شمع راډيو مسوول او خبريال احسان الله پښتون د تره زامنو سره د کورنۍ شخړې پر مهال وژل شوی. ځايي طالبانو ويلي، چې په شخړه کې يې د خبريال د وژنې په تړاو څلور کسان نيولي دي.
د روزګان څخه سرچينو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وويل، چې د سې شنبې په ورځ ناوخته د دې ولایت د مرکز ترینکوټ په سفيدخار سېمه کې د همدې دوو کورنيو تر منځ د ځمکې پر سر لفظي جنجال په شخړې اوښتی.
د سرچينې د معلوماتو له مخې؛ په پېښه کې د شمع محلي راډيو مسوول او خبريال وژل شوی او دوه کسان نور ټپيان شوي دي.
د وژل شوي خبريال احسان الله پښتون نږدې ملګري وايي، چې هغه په روغتون کې د سختو ټپونو له امله ساه ورکړه.
نوموړي د واښو په لور څو ځايه وهل شوی و.
د روزګان د طالبانو اطلاعاتو او کلتور رياست په يوې خبرپاڼه کې د خبريال پر وژلو خواشیني ښودلې او ويلي يې دي، چې د پېښې ځای ته د رسېدو سره سم یې څلور کسان نيولي دي.
ځايي طالبان وايي، چې نيول شوي کسان به تر پوښتنو وروسته عدلي او قضايي ادارو ته وسپاري.
د افغانستان په ډېرو سېمو کې زيات مهال د ځمکو او اوبو پر سر دا ډول کليوالۍ شخړې رامنځته کيږي، چې زيات مهال د مرګ ژوبلې لامل هم ګرځي.