د جرمني بهرنیو چارو پخوانی وزیر وايي، طالبانو سره دې د شړل کېدونکو کډوالو په اړه خبرې وشي

د افغانستان په چارو کې د امریکا ځانکړي استازي ټام ویسټ نن دوشنبه د (غبرګولي ۲۱مه) په ایکس پاڼه لیکلي چې د افغانستان په اړه یې د ازبکستان له دوو لوړپوړو چارواکو سره خبرې کړي.

هغه وړاندې لیکي چې، د ازبکستان د امنیت شورا له مرستیال عبدالعزیز کاملوف او د افغانستان لپاره د ازبکستان ولسمشر له ځانګړي استازي عصمت الله ارګاشف سره یې د افغانستان پر حالاتو، ګډو ګټو او پرتو حل لارو باندې خبرې کړې دي.

ټام ویسټ دا نه دي ويلي چې مشخصې په کومو موضوع ګانو خبرې شوې خو وړاندې تر دې ازبکستان له طالبانو سره د ټرانزیټ او اوسپنې پټلۍ په برخو کې د همکارۍ ژمنې کړې وې.

ازبکستان د منځنۍ اسیا یو له هغو هیوادو څخه دی چې له طالبانو سره په اقتصادي او سوداګریزو برخو کې وړاندې تللی او تازه یې د افغاني توکو په ټرانزیټ کې افغانستان ته ۴۰ میلیونه ډالر کمښت ورکړی.

تېره اوونۍ یوې ډلې ازبکستاني سوداګرو د طالبانو د بلخ له والي یوسف وفا سره په مزارشریف کې کتلي وو، چې موخه یې په افغانستان په زراعتي او ساختماني برخو کې د ازبکستاني پانګوالو پر پانګونه خبرې یادې شوې وې.

ښاغلي عزیزي هند، چین او پاکستان د افغانستان د سترو سوداګریزو شریکانو په توګه یاد کړل.

د طالبانو تر کنټرول لاندي د افغانستان ملي راډيو ټلویزيون د یکشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۰مه) د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ د وزیر له قوله لیکلي، چې د دغې ډلې په هڅو سره له دغو هېوادونو سره د افغانستان سوداګریزې اړیکې پراخېږي.

په دغه راپور کې ویل شوي، چې امنیت، له سوداګرو ملاتړ او په افغانستان کې د پانګونې زمینه برابرول د سوداګرۍ د پراختیا او د نړۍ له هېوادونو سره د سوداګریزو اړیکو د پراخېدو اصلي لاملونه دي.

نورالدین عزیزي په داسې حال کې له ۸۰ هېوادونو سره د سوداګریزو اړیکو د پراخېدو خبره کوي، چې د طالبانو د سوداګرۍ وزارت د ۱۴۰۳ کال د وري میاشتي په لومړیو کې اعلان وکړ، چې په ۱۴۰۲ کال کې د افغانستان صادرات د تېر کال په پرتله شپږ سلنه کم شوي دي.

د روغتیا نړۍوال سازمان ویلي، چې د جدي ګواښونو سره د مبارزې لپاره اضافي ۳۵۲ میلیون ډالرو ته اړتیا لري.

دغه بنسټ له ۲۰۲۴ څخه تر ۲۰۲۵ کاله پوري بايد ټوله ۴۲۳ ميليونه ډالره بوديجه بشپړه کړي.

د روغتیا نړۍوال سازمان د راپور له مخې؛ په ۲۰۲۳ کال کې په افغانستان کې ۴۲۸ ثابت او ګرځنده روغتیايي مرکزونه د بودیجې د سخت کمښت له امله تړل شوي دي.

د دغه سازمان په وینا؛ د روغتیایي مرکزونو تړل کیدل د څه باندې درې میلیونو خلکو روغتیایي پاملرنې ته د لاسرسي په برخه کې ویجاړونکي اغیزې لري، چې په دې کې له پنځو کلونو څخه د کم عمر له ۶۰۰ زره څخه ډېر ماشومان او څه باندې ۲۴۰ زره مېندواره او شیدې ورکونکي مېرمنې شاملې دي.

دا مهال په ټول افغانستان کې ۳۱۰روغتیايي مرکزونه د بودیجې د نشتوالي له امله له ستونزو سره مخ دي.

افغان وګړي د ساري ناروغیو، وچکالۍ او وروستیو سېلابونو له امله د خوړو له کمښت او خوارځواکۍ سره مخ دي.

له دې جملې يې ښځې او ماشومان ډېرو زیان منونکو دي.

د روغتیا نړۍوال سازمان همدا ډول خبرداری ورکړی، چې په ښوونځیو او پوهنتونونو کې د نجونو پر زده کړو بندیز به په افغانستان کې د ښځو وضعیت لا پسې خراب کړي.

د خوړو نړۍوال پروګرام د نغدي مرستې د اندازې په تړاو څه نه دي ویلي.

د ملګرو ملتونو اړوند دغه سازمان د تېرې دوشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې په راتلونکو اوو میاشتو کې د افغانستان په سېلاب ځپلو سیمو کې له کورنیو سره د مرستې لپاره ۱۴.۵ میلیونه ډالرو ته اړتیا لري.

ملګري ملتونه وايي، چې تر اوسه یې په زلزله ځپلو سیمو کې له ۶۵ زره ډېرو خلکو سره مرسته کړې ده.

د رسمي شمېرو له مخې؛ په بغلان، بدخشان او تخار ولایتونو کې د سېلابونو له امله څه باندې ۶۰ زره کسان اغېزمن شوي، نږدې ۸ زره کورونه ویجاړ شوي او تر ۵ زره ډېرې کورنۍ بې ځایه شوي دي.

سېلابونو او طبیعي پېښو په ټول هېواد کې خوراکي او نغدي مرستو ته د افغانانو اړتیا زیاته کړې ده.

دغه سيالۍ د ایران په پلازمینه تهران کې د «محمد علي سنتکاران» جام تر لانامه لاندي تر سره شوې.

د افغانستان د تجربه لرونکو کراټې لوبغاړو پایلې:

د سرو زرو مډالونه:

عزيزالله راضي، علي احمد رضايي، سيد محمد يعقوب موسوي او فولاد اسماعيلي

د سپين زرو مډالونه:

حيدر محمدي، کاظم علي خاني، غلام نبي جعفري او سيد علي رضایي

د برونزو مډالونه:

غلام سخي خاوري، خداداد مبارز، عبدالمحبور سروري، علی ابراهیمي او انظر گل یوسفي

د یادوني وړ ده، چې د افغانستان ۱۱ لوبغاړو نن د سویلي اسيا د ۱۴م پړاو سيالیو کې د فزيک او بدن جوړونې په برخو کې درې د سرو زرو، پنځه د سپينو زرو او درې د برنزو مډالونو په ترلاسه کولو درېيم مقام ګټلی و.