د ایران د ټرانسپورټي شرکتونو د ټولنې غړي محسن فاتحي زاده د دوشنبې په ورځ (د زمري لومړۍ) ویلي، چې د اورګاډي د ټکټونو بیې د کډوالو لپاره نه؛ بلکې د بهرنیو لپاره پنځوس سلنه لوړې شوې دي.
ښاغلي فاتحي زاده وویل، چې د بهرنیو سیلانیانو لپاره د اورګاډي د ټکټونو بیه ۵۰ سلنه لوړه شوې ده، نه د هغو کډوالو لپاره چې په ایران کې ژوند کوي.
تر دې مخکې ایراني رسنیو خبر ورکړی و، چې د ریل ټرانسپورټ شرکت (رجا) د بهرنیانو لپاره د اورګاډي د ټکټونو بیه ۵۰ سلنه لوړه کړې ده.
د دغه راپور خپرېدو په ایران کې د افغان کډوالو اندېښنې راپارولې دي.
دوی ویلي، چې په ایران کې کډوال یا بې روزګاره دي او که کار ولري؛ خو لږ معاش اخلي، چې د دوی ورځنۍ اړتیاوې نه پوره کوي.
د افغانستان د بیارغونې په برخه کې د امریکا د متحدو ایالتونو اداره "سیګار" وايي، چې له ۲۰۲۱ کال راهیسې افغانستان ته د انتقال شویو ۲.۸ میلیارده ډالرو له جملې، نږدې ۳۰۰ میلیونه ډالر لا درکه دي.
د سیګار په خپل وروستي راپور له مخې؛ له افغانستان سره د امریکا د بشري مرستو ۲۹۳ میلیونه ډالره ښايي د طالبانو لاس ته رسیدلي وي.
د افغانستان د بیارغونې لپاره د ځانګړي مفتش "سیګار" راپور یادونه کړې، چې په افغانستان کې د امریکا د مرستو شویو پیسو تر لاسه کوونکو پنځه دفترونو څخه یوازې درېیو یې اړین اسناد وړاندې کړې دي.
په دغه راپور کې راغلي: "د بهرنیو چارو وزارت باید د دې مرستو واقعي تر لاسه کوونکي معلوم کړي، تر څو د دې مخه ونیول شي چې دا مرستې د طالبانو یا نورو منع شویو ادارو لاس ته ونه لویږي."
دغه رپوټ خبرداری ورکړی، چې "ښايي طالبانو د متحده ایالاتو د بشري مرستو څخه ناوړه ګټه پورته کړې وي او ښايي دا کار یې د نا دولتي ادارو په جوړولو او په دغه توګه د مرستو د تر لاسه کولو له لارې کړی او هغه پیسې یې بیا د خپلو اهدافو لپاره کارولي وي."
سیګار د بهرنیو چارو وزارت څخه وغوښتل چې د مرستې د سپارولو سرچینې ومومي او دا اسناد ترلاسه کړي، چې د امریکا مرستې چا ته رسیدلي دي.
راپور یادونه کړې، چې د بهرنیو چارو وزارت د دغه راپور له موندنو سره موافقه کړې او "د څېړنې اړتیا یې منلې ده."
په ۲۰۲۱ کال کې له افغانستانه د امریکا له وتلو وروسته واشنګټن دغه هېواد ته په ټولیز ډول ۲،۸ میلیارده ډالره بشري مرستې استولې دي.
د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد هغه ادعاوې په کلکه رد کړې، چې ګواکې طالبانو د امریکا مرستې اختلاس کړي دي.
هغه وايي: "د متحده ایالاتو په ګډون مرستندویه هېوادونو د مرستو د وېش لپاره خپل معیاري کړنلارې او پالیسي جوړه کړې ده. هر ډول مرستې چې له دې هېوادونو څخه تر لاسه کیږي هغه نادولتي موسسو ته سپارل کیږي چې د اړوندو مرستندویه هېوادونو له خوا اداره کیږي. دا نادولتي موسسې د خپلو پالیسیو له لارې مرستې وېشي. موږ په دې پروسه کې مداخله نه کوو. "
هغه له نړۍوالې ټولنې وغوښتل چې له بشري مرستو دې پر افغانستان د فشار د وسیلې په توګه کار نه اخلي.
د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو د دوشنبې په ورځ واشنګټن ته له الوتنې د مخه وویل؛ که هر څوک په نومبر کې ولسمشر وټاکل شي، بیا به هم اسراییل به په منځني ختیځ کې د متحده ایالاتو تر ټولو قوي متحد پاتې شي. ټاکل شوې، چې نتنیاهو د امریکا کانګرس ته وینا وکړي.
د ۲۰۲۲ کال پای کې د شپږم ځل لپاره د لومړي وزیر په توګه د ټاکل کېدو راهیسې دا د اسراییل تر ټولو مهم نړۍوال متحد ته د نتنیاهو لومړی سفر دی.
دغه سفر به د ولسمشرۍ په ټاکنو کې د ولسمشر جو بایډن د نه ګډون په اړه د پرېکړې تر سیوري لاندې راولي.
نتنیاهو وویل، چې هغه به د بایډن څخه د هغه مرستو او ملاتړ له امله مننه وکړي، چې د خپل کار په اوږدو کې یې د اسراییل لپاره کړي دي او له هغه سره به په غزه کې د اسراییلي یرغمل شویو خوشې کولو، د فلسطیني ډلې، حماس ماتولو او په سیمه کې د ایران او د هغوی د نیابتي ډلو سره مقابلې په اړه خبرې وکړي.
که ۸۱ کلن بایډن د کوویډ -۱۹ ناروغی څخه جوړ شي؛ نو د هغه او نتنیاهو ناسته د سې شنبې ورځې لپاره پلان شوې ده.
نتنیاهو به د چهارشنبې په ورځ کانګرس ته وینا وکړي.
له واشنګتن سره د څو میاشتو خړو پړو اړیکو وروسته، دا لیدنه نتنیاهو ته د واشنګټن سره د اړیکو د بیا رغولو لپاره یو فرصت وړاندې کوي.
پر اسراییل د غزې په جګړه کې په لویه کچه د ملکیانو او په ځانګړې توګه د ښځو او ماشومانو د وژلو له امله پراخې نیوکې کیږي او له همدې امله یې د امریکا سره اړیکې هم یو څه ستونزمنې شوي؛ خو دغو ملکي تلفاتو، له اسراییل د امریکا پر ملاتړ کوم اغیز نه دی کړی.
تمه کیږي، چې کانګرس ته د نتنیاهو وینا په مینځني ختیځ کې د بې ثباته وضعیت په اړه د اسراییل او متحده ایالاتو د غبرګون په همغږۍ راټوله وي، چیرې چې دا خطر شته چې د غزې جګړه په یوې پراخې سیمه ییزې جګړې بدله شي.
د کرملین ویاند دیمیتري پسکوف د دوشنبې په ورځ د اسد په لومړۍ نېټه وویل، چې د امریکا د ولسمشر جو بایډن د دغه هېواد له انتخاباتي سیالیو څخه وتل د حیرانتیا خبره نه ده. ښاغلي پسکوف وویل: "په امریکا کې د تېرو څو کلونو پېښو موږ ته دا درس راکړی، چې په هېڅ شي حیران نه شو."
د روسیې د حکومت ویاند ویلي، کرملین د امریکا او د نړۍ د ټولو لویو هېوادونو پرمختګونه له نږدې څاري او ویلي یې دي، چې واشنګټن له خپل «تاریخ تر ټولو بدې دورې» تېرېږي.
دغه چارواکي زیاته کړه، چې د روسیې او امریکا راتلونکې اړیکې د مسکو لپاره ډېرې مهمې دي.
دیمیتري پسکوف دا هم وویل، چې روسیه نه شي کولی د دوه اړخیزو اړیکو له نظره د هغه احتمالي کاندید و ارزوي، ځکه چې "تر اوسه د مسکو سره په اړیکو کې د هغه له خوا هېڅ مرسته نه ده لیدل شوې".
جوبایډن د جنګاښ د میاشتې په ۳۱ مه نیټه په ایکس ټولنیزه شبکه کې د یو پیغام په خپرولو سره د دغه هېواد د جمهوري ریاست په انتخاباتو کې له ګډون څخه لاس واخیست.
د ټاکنیز کمپاین څخه د وتلو وروسته، بایډن د ډیموکراټ ګوند نوماندۍ لپاره د خپلې مرستیالې کمالا هرېس ملاتړ وکړ.
د اسراییل پوځ د دوشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې دوه نور اسراییلي برمته شوي په غزه کې وژل شوي دي. د دوو یرغمل شویو کسانو د مړینې خبر په داسې حال کې خپریږي، چې ټاکل شوې د روانې اونۍ په وروستیو کې په غزه کې د ۱۲۰ یرغمل شویو بندیانو د خلاصون لپاره د اوربند د ټینګولو لپاره خبرې پیل شي.
د اسراییل پوځ وايي، لا هم د هغو دوو اسراییلي یرغمل شویو کسانو د مړینې په اړه څېړنه کوي، چې د اکتوبر په اوومه د حماس له خوا د اسراییل په جنوب کې د یوه برید په ترڅ کې له خپلو کورونو وتښتول شول.
د راپورونو له مخې؛ دغه دوه یرغمل شوي ۳۵ کلن صوتي تخنیک پوه یاګف بوخشتاب او ۷۶ کلن تاریخپوه الیکس دانسیګ دي.
ټاکل شوې، چې د اسراییل مذاکره کوونکې ډله د پنجشنبې په ورځ د اسد په څلورمه د اوربند خبرو ته ولاړه شي.
د فلسطیني بندیانو د خلاصون په بدل کې د اسراییلي یرغمل شویو د خوشي کولو مساله به هم په دغو خبرو اترو کې شامله وي.
د یرغمل شویو کورنیو ټولنې په یوه بیان کې ویلي: "یاګو او الیکس ژوندي نیول شوي او باید ژوندي بېرته خپلې کورنۍ او هېواد ته ستانه شوي وی."
اسراییل چارواکو تایید کړې، چې په غزه کې د یرغمل شویو شاوخوا درېیمه برخه وژل شوي دي.
د تهران له ختیځې سرچینې وایي، چې د یوه ایراني وګړي د وژل کېدو په بدل کې ایرانیانو د یوې امېندوارې مېرمنې په ګډون ۳ افغانان وژلي دي. سرچېنو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل، چې دغه ایراني وګړی تېره جمعه له درېو افغانانو سره تر لفظي شخړې وروسته په یوه پارک کې وژل شوی دی.
د سرچینې په خبره، یادو درېو افغانانو چې ایراني وګړی وژلی د هرات ولایت اصلي اوسېدونکي دي.
له دې پېښې وروسته یو شمېر ایرانیانو د یاد ځوان د وژل کېدو په غبرګون کې پر یوې افغانې کورنۍ برید کړی، چې له امله یې د یوې امېندوارې افغانې ښځې په ګډون د هغې د کورنۍ ۳ تنه نور وژلي دي.
تر اوسه د دغو درېو افغانانو د وژل کېدو په اړه ایراني چارواکو او رسنیو څه نه دي ویلي.
تېره اونۍ ایراني رسنیو بیا راپور ورکړی و، چې د یوه ایراني وګړي د وژلو په تور درې افغانان چې وروڼه دي د پولیسو له خوا نیول شوي دي.
له تهران څخه سرچینې همداراز زیاته کړه، چې تر دې پېښې وروسته د پارک په شاوخوا کې د ایرانیانو له خوا یو بنر هم لګول شوی، چې پرې لیکل شوي: «ټول افغانان دې له دې سیمې څخه ووځي کنه له جدي چلند سره به مخ شي.»
د نوموړي په وینا، ایراني پولیسو هم د دغه هېواد وګړو ته اجازه ورکړې، چې له خپل ځان څخه دفاع وکړي او دوی خپله د افغانانو پروړاندې اقدام وکړي.
سرچینې په خپلو خبرو کې وویل، چې د ایراني وګړو او د پولیسو له وېرې څخه ان په ډوډۍ اخیستو پسې هم له کور څخه وتلی نه شي.
دا په داسې حال کې ده، چې له ایران څخه تېره اونۍ افغانستان انټرنشنل ته یوې افغانې کډوالې د یوې ویډیو په لېږلو سره ویلي و، چې د تهران په مېټرو کې یو شمېر ایرانیانو له یوې افغانې کډوالې سره تریخ چلند کړی دی.
سره له دې چې په ایران کې افغان کډوال له کلونو راهیسې له سختو ستونزو سره لاس او ګرېوان دي، خو ورته امنیتي پېښې بیا ددې لامل کیږي، چې دغه هېواد پر ټولو افغان کډوالو فشارونه او ځورونې زیاتې کړي.