ندا محمد ندیم: د لوړو زده کړو نصاب له بدلونونو وروسته وزیرانو شورا ته استول شوی

برېتانیا او امریکا تر دې مخکې ویلي وو، چې د بندیزونو د پایلو په اړه د طالبانو خبرې د خلکو د اقتصادي او معیشتي وضعیت په اړه ناسمې دي.

ملا برادر د چهارشنبې په ورځ (د زمري ۳مه) د طالبانو تر واک لاندې په ولسمشرۍ ماڼۍ کې د کار ملي کنفرانس په دویمه ورځ وویل، چې د طالبانو حکومت د ملي ګټو او متقابل احترام په پام کې نیولو سره له ټولو هېوادونو سره مثبت تعامل ته چمتو دی.

هغه له نړۍوالې ټولنې وغوښتل، چې دغه بنديزونه لېرې کړي او له طالبانو سره مثبتې خبرې وکړي.

هغه سترو اقتصادي پروژو په ځانګړي ډول د قوش تېپې کانال، د امو د نفتي حوزې او بخش اباد بند ته په اشارې سره وويل، چې دغو پروژو په هېواد کې زرګونه کسانو ته د کار زمينه برابره کړې ده.

پر افغانستان نه پر طالبانو بنديزونه

وروسته له هغه چې طالبانو پر افغانستان واک تر لاسه کړ، د افغانستان د مرکزي بانک شتمنۍ کنګل شوې او نړۍوالې ټولنې پر طالبانو بانکي بندیزونه ولګول.

طالب چارواکو او د چین، روسیې او پاکستان په ګډون ځینو هېوادونو په وار - وار د طالبانو پر وړاندې د نړۍوالې ټولنې پر بندیزونو نیوکې کړې دي.

په دې وروستیو کې د افغانستان لپاره د امریکا د ځانګړي استازي دفتر د بندیزونو د پایلو په اړه د طالبانو څرګندونې د خلکو پر اقتصادي او د ژوندانه د وضعیت په اړه ناسمې وبللې.

د ټام ویسټ دفتر افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې طالبان د بندیزونو په اړه شکایت کوي؛ خو د امریکا د خزانې وزارت له خوا صادر شويو واکونو ته په پام سره، مرستندویه سازمانونه او خصوصي سوداګري د افغانستان د خلکو د حمايت لپاره د عمل کولو کافي ازادي لري.

په افغانستان کې د برېتانيا پخوانی شارژدافیر هوګو شارټر وايي، د طالبانو له واک ته رسېدو راهیسې پر افغانستان کوم بندیزونه نه دي لګول شوي.

هغه وویل، چې د ملګرو ملتونو بندیزونه د طالبانو اشخاص او بنسټونه په نښه کوي، نه د افغانستان هیواد.

دغه پخواني بريتانوي چارواکي ویلي، دا بندیزونه چې په ۲۰۱۱ کال کې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د ۱۹۸۸ نمبر پرېکړه لیک له مخې تصویب شوي، ځینې شتمنۍ په نښه کوي، چې پکې د سفر او د وسلو بندیزونه پکې شامل دي.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا د ۲۰۲۱ په دسمبر کې ۲۶۱۵ پریکړه لیک تصویب کړ، کوم چې بشري مرستې او د مرستندویه سازمانونو فعالیتونه له بندیزونو څخه معاف کوي.

واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته د امریکا حکومت د افغانستان د مرکزي بانک شاوخوا اووه میلیارده ډالره شتمنۍ کنګل کړې.

امریکا له دې څخه ۳.۵ میلیارده په سویس کې د افغانستان وجهي صندوق ته انتقال کړي او ۳.۵ میلیارده نور یې کنګل کړي دي.

د ملګرو ملتونو د بندیزونو د څارنې د کمېټې مشر سایق په ۱۴۰۱ کال کې افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو ۷۰ مشران د ملګرو ملتونو د بندیزونو په لېست کې دي.

په دې وروستیو کې د ملګرو ملتونو د بندیزونو د څار ډلې په خپل راپور کې د هغو ۶۱ طالب چارواکو نومونه اعلان کړل، چې تر نړیوالو بندیزونو لاندې دي.

د راپور له مخې؛ د بنديزونو لاندې د ۶۱ کسانو له ډلې ۳۵ يې د طالبانو د کابينې او د رهبرۍ غړي دي.

کتونکي په دې باور دي، چې اقتصادي بحران، د بې وزلۍ زیاتوالی او بې روزګاري د طالبانو د حکومت په بې کفایتۍ او د ملکي او دولتي بنسټونو له سقوط سره تړاو لري.

ملا برادر په دې مراسمو کې وويل، چې د مس عينک پروژې د پيل پر وړاندې ټول خنډونه لرې شوي دي.

هغه ټینګار وکړ، چې په دې پروژه کې ډېر وخت ضایع شوی او له چینایي قراردادي څخه یې وغوښتل چې د عینک د مسو کان د پروژې کار ژر تر ژره پیل کړي.

د طالبانو د ریاست الوزرا د اقتصادي چارو مرستیال چینايي شرکت ته ډاډ ورکړ، چې د کارکوونکو خوندیتوب به یې تضمین شي.

د عینک د مسو کان قرارداد په ۱۳۸۷ کال کې له چینایي شرکت MCC سره د ۳۰ کلونو لپاره لاسلیک شو؛ خو د امنیتي ستونزو او په سیمه کې د لرغونو اثارو د اوږدې کیندنې له امله یې د کان کیندنه وځنډېده.

په کابل کې د چین سفیر د می په میاشت کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت ته ډاډ ورکړ، چې د مس عینک پروژه به پرته له دې چې کلتوري اثارو ته زیان ورسوي، ترسره شي.

د کانونو او پټرولیم وزارت د معلوماتو له مخې؛ دغه کان ۱۱ میلیونه ټنه مس لري او په نړۍ کې د مسو دویم ستر کان بلل کېږي.

سراج الدین حقاني که څه هم د چا نوم وا نه خيست خو ویې ویل، چې په همدې کمو امکاناتو يې د «مفسيدينو، مغرضينو او بد خلکو» مخنيوی کړی دی.

په افغانستان کې واک ته د طالبانو په رسېدو دغه ډله امنيت خپله تر ټولو لويه لاسته راوړنه بولي، خو د دې سره سره د دې ډلې ان د والي په کچه مشران هم په ځانمرګو بریدونو کې ووژل شول.

داعش د دوی لپاره د امنیت ننګولو لوی لامل بلل کېږي، چې پر دوی سربېره د افغانستان اهل تشیع وګړي په نښه کوي.

همدې اندېښنو ته په پام طالبانو تېرو ورځو کې د عاشورا په لسمه په افغانستان کې مخابرتي شبکې بندې کړې وې.

په لایو ښارونو کې د شتمنو یا د هغوی د بچیانو تښتول او په ورته پېښو کې د طالب ځواکونو د ښکېلتیا راپورونه د امنیت ټینګولو په برخه کې د طالب چارواکو لپاره بله اندېښنه ده.

د روسیې دفاع وزارت وايي، د ارمنستان، افغانستان، برازیل، هند، اردون، عراق، ایران، چین، منګولیا، نامیبیا، عمان، ایکوادور او روسیې په ګډون د دیارلسو هېوادونو له ۵۰ ډېر پوځیان په دې غرختنه کې برخه لري.

د تاس خبري اژانس د راپور له مخې، دا پوځیان د پوځي ورزش د نړیوالې شورا په چوکاټ کې د سولې لپاره د البروس په نوم د اروپا تر ټولو لوړې څوکې ته ختلو کې برخه اخلي.

د سولې لپاره د غر ختنې کلنۍ سیالۍ د پوځي سپورت نړیوالې شورا له خوا جوړېږي.

لومړنۍ سیالي پر ۲۰۲۱ کال یونان او په ۲۰۲۲ او ۲۰۲۳ کې په ایران کې تر سره شوه او ګډونوال پکې دماوند غره ته وختل.

د ایران شپږ کسیز ټیم دې سیالیو کې د ګډون لپاره روسیې ته روان شوی دی، خو طالبانو لا په دې تړاو څه نه دي ویلي.

د سرګي ورشینین د وینا په متن کې، چې پرون د روسیې د بهرنیو چارو وزارت په ویبپاڼه کې خپور شو ویل شوي، چې نوموړي د ترهګرو ډلو په ځپلو ټینګار کړی دی.

د روسيې د بهرنيو چارو وزارت مرستيال په افغانستان، منځني ختيځ او د سوريې په شمال کې ترهګرۍ ته په اشاره وويل، دغه وضعيت په دقيقه توګه څارنې ته اړتيا لري، چې په وخت سره د رامنځته کېدونکو ننګونو مخه ونيول شي.

سرګي ورشینین په خپلو څرګندونو کې د «داعش، القاعده او طالبانو» په اړه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د بندیزونو د څارنې ډلې راپور ته اشاره کړې ده.

د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د بندیزونو تخنیکي څارډلې د چنګاښ مياشتي په یوه راپور کې لیکلي، چې ترهګرې ډلې لا هم افغانستان د ځانونو لپاره خوندي ځای ګڼي او د دغو ډلو پر وړاندې د طالبانو نرمښت ګاونډیو هېوادونو ته د ترهګرو د نفوذ زمینه برابروي.

راپور وايي چې د طالبانو بې وسۍ القاعده او داعش ته نوی ژوند ورکړی دی.

د راپور له مخې القاعده د کابل او ننګرهار په ګډون په پنځو ولایتونو کې په خاموشۍ سره خپلې اډې او دفترونه پرانستي دي.

راپور وايي، «القاعدې له افغانستان څخه په لږ تر لږه پنځو ولایتونو کې د روزنیزو کمپونو او خوندي ځایونو د بیا تنظیمولو، استخدامولو او جوړولو لپاره کار اخیستی دی. د فعاليتونو دغه پراخوالى د دې لامل شوى، چې د القاعدې زيات شمېر جنګيالي له بهر څخه افغانستان ته راشي.»

د روسيې د بهرنيو چارو مرستيال وزير په مسکو کې د بريکس د ترهګرۍ ضد کاري ډلې په غونډه کې خبرداری ورکړ، چې ترهګرې ډلې نه يوازې په جګړه ځپلو سيمو کې د خپل نفوذ د پياوړي کولو په لټه کې دي، بلکې د نورو سيمو د کنټرول لپاره د يوې قوي اډې د جوړولو هڅې هم کوي.