طالبانو په غزني کې یو کس د خلکو د سترګو په وړاندې په دورو وهلی

یادې پېښې ته نږدې کسانو ویلي، چې دغه ټکر دومره په شدت سره شوی چې د سورلۍ وړوکی موټر څو ټوټې شوی او د مړو ځینې جسدونه هم ټوټې ټوټې شوي.

په هرات کې ځايي طالب چارواکو د دغې پېښې په اړه تر اوسه پورې څه نه دي ویلي.

په افغانستان کې د موټرو د ټکر پیښې نوې نه دي او هره ورځ په منځني ډول له یوې تر درېیو پورې د ټکر پېښې په بېلابیلو ولایتونو کې کیږي.

له دې پېښې يوه ورځ مخکې د هرات ولايت په کرخ ولسوالۍ کې د ټرافيکي پېښې له امله څلور تنه مړه شوي وو.

په افغانستان کې د موټرو د ټکر پېښې د چلوونکو ګړندی تګ او له ټرافیکي اصولو څخه د چلوونکو سرغړونه په ګوته شوې چې تل پر لویو لارو د ټکر لامل کیږي.

د طالبانو حکومت په افغانستان کې د موټرو د ټکر له دومره زیاتو پېښو سره سره بیا هم په دې نه دي توانیدلي چې د داسې پېښو مخه ونیسي.

د طالبانو د ټرافیکي عمومي ریاست او ولایتي څانګې یې یوازې د عوایدو زیاتېدو په موخه د چلوونکو په نامه هر کس ته د موټر چلولو لایسنس ویشي، چې بیا په ښارونو او لویو لارو کې دغه چاره د ټکر د ډېرو پېښو لامل کیږي.

شاهین، چې په ملګرو ملتونو کې د افغانستان څوکۍ ته د طالبانو نوماند هم دی، په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې هغه له (ژان مارین شو) سره د «د کروندګرو لپاره د بدیل کرکیلې پروژو، خصوصي سکټور، روغتیا سکټور او د اقلیم د بدلون» په اړه خبرې وکړې.

د چنګاښ په میاشت کې د دوحې په وروستۍ غونډه کې ملګرو ملتونو د طالبانو په فشار د دوحې د غونډې له اجنډا څخه د بشري حقونو او ټولګډونه حکومت موضوع‌ګانو په لرې کولو هوکړه وکړه.

دغه غونډه یوازې د خصوصي سکټور، د افغانستان د بانکدارۍ سیسټم او د بزګرانو لپاره د بدیل کښت مسلو ته ځانګړې شوې وه.

طالبانو واک ته له رسیدو وروسته په افغانستان کې د کوکنارو په کښت بندیز ولګاوه او اوس دغه ډله د نړۍ له هېوادونو غواړي چې د کوکنارو د کرلو د مخنیوي په موخه له افغان کروندګرو سره مرسته وکړي.

د افغانستان د چارو کتونکي وايي، طالبان د کوکنارو د کښت د له منځه وړلو او د داعش د ځپلو په بدل کې د امتیازونو په ترلاسه کولو سره غواړي د نړۍ له هېوادونو په ځانګړې توګه له لوېدیځو هېوادونو سره د لا زیات جوړجاړي لاره پرانیزي.

که څه هم د فرانسې په ګډون لوېدیځ هیوادونه د طالبانو له خوا د ترهګرو ډلو د ملاتړ او د ښځو له حقوقو د سرغړونې له امله د طالبانو له حکومت سره رسمي اړیکې نه لري، خو د دغه هیواد ډیپلوماټانو په پرله پسې ډول په قطر کې د دغې ډلې له استازیو سره کتلي دي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې، سراج الدین حقاني او ژاو شینګ د یکشنبې په ورځ «په سیمه کې د امنیت، ټیکاو، تخنیکي همکارۍ او د دوه اړخیزو اړیکو پر پراختیا» خبرې وکړې.

د طالبانو په وینا، د چین سفیر د مس عینک پروژې د سړک پرانیستل د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د افغانستان او چین ترمنځ د اړیکو د پراختیا په اړه څرګندونې وکړې.

د مس عینک پروژې سړک د چهارشنبې په ورځ د (زمري درېیمه) د طالبانو د رییس الوزرا د اقتصادي مرستیال او د چین د کلتور وزارت د مرستیال او د دغه هیواد د سفیر په ګډون، لوګر ولایت کې پرانیستل شو.

دا کتنه په داسې حال کې کېږي چې سراج الدین حقاني د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په تور نوملړ کې دی او د امریکا حکومت د هغه د نیولو یا د هغه په اړه د معلوماتو ورکولو لپاره پنځه میلیونه ډالر انعام ټاکلی دی.

چین د افغانستان د امنیتي وضعیت په اړه د اندېښنو له امله له څو کلونو راهیسې د مس عینک کان د اېستلو چارې ځنډولې دي.

د طالبانو د ابو او برېښنا وزارت د یکشنبې د (زمري اوومه) په ورځ وویل چې عبداللطیف منصور د یوې چینایي کمپنۍ له یوه چارواکي سره کتلي دي. طالبانو ویلي، چې دغه شرکت چمتو دی، چې هوکړه لیک لاسلیک کړي او بندونو جوړ کړي.

د طالبانو د اوبو او برېښنا وزیر وايي، د کونړ سیند د «بشپړې برېښنا د تولید» وړتیا لري.

پاکستان تر دې مخکې د طالبانو د هغه پلان په اړه غبرګون ښودلی و چې غواړي د کونړ پر سیند بند جوړ کړي.

د بلوچستان پخواني د اطلاعاتو وزیر جان اڅکزي خبرداری ورکړی و چې د طالبانو له خوا پر کونړ سیند د اوبو بند جوړول به «کړکېچ جوړ او د احتمالي شخړو » لامل شي.

جان اڅکزي د بند د جوړولو لپاره د «طالبانو یو اړخیزه پریکړه» د «پاکستان پر ضد دښمنانه عمل» بللی و.

اڅکزي ویلي و، طالبان له یوې هندي کمپنۍ سره د کونړ پر سیند د بند جوړولو په اړه خبرې کوي. هغه دا هم ویلي و چې طالبان د امو سیند د اوبو د ګرځولو لپاره کار کوي.

د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام وايي افغانستان د برېښنا له ستر ناورین سره مخ دی. د دغه سازمان په وینا یوازې ۴۰ سلنه افغان کورنۍ برېښنا ته لاسرسی لري.

افغانستان د خپلې برېښنا شاوخوا ۷۵ سلنه له ګاونډیو هېوادونو په ځانګړې توګه له منځنۍ اسیا څخه واردوي.

له کندهار څخه سرچينو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې شا او خوا څلور ورځې وړاندې طالب استخباراتو د محمد ابراهيم محتاج په نوم دغه محلي خبريال او د خپرونو چلونکی نيولی او زنداني کړی دی.

افغانستان انټرنشنل ـ پښتو د نوموړي له کورنۍ او همکارانو سره په دې اړه خبري وکړې؛ خو هغوی د اندېښنې په ښودولو سره وویل: «خبر نه یو، چې هغه چيري دی.»

د محتاج له نږدې دوستانو څخه يو کس د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وويل: « تر څلور ورځو اوړي چې محتاج نادرکه دی، قوماندانۍ او استخباراتو کې مو پوښتنه وکړه، هغوی معلومات نه راکوي.»

محمد ابراهيم محتاج په کندهار کې د ملت غږ راډيو ټولنيزې او تاريخي خپرونې مخ ته وړلې.

نوموړي به ډېر وخت په کندهار کې د محلي طالب مسوولينو سره هم ويډيويې مرکې کولې او بيا به یې د راډيو له ټولنيزو پاڼو نشرولې.

د نوموړي خبريال کورنۍ د طالبانو له وېري په ښکاره ډول خبري نه کوي.

طالبانو تر اوسه د هغه د نيوني په اړه نه رسنيو او نه د خبريال کورنۍ ته معلومات ورکړي.

یولس ورځې وړاندې هم په کندهار کې طالب استخباراتو ازاد خبريال محمديار مجروح د نامعلوم دلیل له مخې نیولی او بې له پوښتنو يې عمومي زندان ته لېږلی.

تر اوسه لا هم د مجروح دوسيه معلومه شوې نه ده او کورنۍ يې سخته اندېښمنه ده.

سرچينې وايي، چې په کندهار کې نږدې ټول خبريالان، د رسنيو کارکوونکي او د ټولنيزو رسنیو کاروونکي د طالبانو له لوري تر سخت فشار او تهديد لاندې دي او هيڅوک د طالبانو له وېرې او اجازې پرته څه نه شي نشرولای.

پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته دې ډلې پر رسنيو او خبريالانو سخت بنديزونه لګولي او چا ته اجازه نه ورکوي، چې تر ډېره د خلکو ستونزې او غوښتنې انعکاس کړي.
د خبریالانو او مدني فعالانو په ګډون ډېر هغه کسان بندیان شوي هم دي، چې د طالبانو د حکومت پر پالیسۍ یې نیوکې کولې.