ایراني چارواکي وايي، د خوراکي توکو په تولید او وېش کې د کډوالو ګومارل بند دي

نبیل دغه څرګندونې د طالبانو د لوړو زده‌کړو د وزیر ندا محمد ندیم د څرګندونو په غبرګون کې وکړې. ندیم د یکشنبې په ورځ، د ښځو لپاره د ښوونځیو او پوهنتونونو د بیا پرانیستلو په اړه د خبریالانو پوښتنې «بندې» کړې.

د افغانستان د ازادۍ ملي ګوند مشر وویل، «ژر یا وروسته، به طالبان ځي، او د دې تورې دورې پای به په سیاست کې د مذهب رول ته د بیا کتنې فرصت برابر کړي،»

هغه د ترکیې، مالیزیا، اندونیزیا او جاپان تجربو ته په اشارې سره وویل، د نړۍ تجربو ښودلې ده چې له هرې افراطي او ایډیالوژیکي دورې وروسته ټولنې د نویو لارو پر لور خوځښت کوي.

د هغه په ​​وينا، «په داسې ټولنو کې د مذهب او سياست رول په انډولیز ډول او دواړو برخو ته په درناوي سره تعريفیږي. دغو تجربو ښودلې ده چې له سیاست څخه د دین په سم ډول جلا کول د دیني ارزښتونو او عقایدو له کمولو پرته په ټولنو کې د لا زیات ټیکاو او عدالت سره مرسته کولای شي.»

هغه وړاندې وايي، «په افغانستان کې، موږ د ورته دورو څخه تیر یو. هغه دوره چې د اسلام له دین او اسلامي زده‌کړو څخه طالبانو د ناسمو تعبیرونو، افراطیت او تاوتریخوالي څخه اغېزمنه شوې وه.»

هغه زیاته کړه: «د بریو له نړۍوالو مثالونو څخه په زده کړې سره، موږ کولی شو د راتلونکي په لور خوځښت وکړو چیرې چې مذهب او سیاست دواړه په انډولیز ډول او درناوي سره خپل ځای ولري او زموږ په ټولنه کې عدالت او پرمختګ رامنځته شي.»

دا لومړی ځل دی چې یوه افغان سیاستوال د مذهب او سیاست له بېلوالي دفاع کوي.

طالبان ځانونه د حنفي فقهې پیروان ګڼي او داعش ته «خوارج» وايي. داعش سلفي ذهنیت لري. دواړه ډلې له کلونو راهیسې په افغانستان کې په جګړه بوختې دي.

طالبان په افغانستان کې د داعش د له منځه وړلو ادعا کوي. خو نړۍوال سازمانونه وايي چې داعش په افغانستان کې پياوړی شوی او د منځنۍ اسیا هېوادونو او ایران ته د ننوتلو په لټه کې دی.

علي احمد جلالي، چې د امریکا د ملي دفاعي پوهنتون استاد دی، د یکشنبې په ورځ په ایکس پاڼه لیکلي چې د طالبانو نظریه کولی شي «ځوانان په سیمه او نړۍ کې په تاوتریخجنو سخت دریځو بدل کړي.»

د طالبانو د عدلیې وزارت د دې اوونۍ د چهارشنبه په ورځ ویلي، چې د دغې ډلې مشر د «امر بالمعروف او نهي عن المنکر» قانون توشیح کړی دی.

دغه قانون د طالبانو په رسمي جریده کې له یوې سریزې، څلور فصلونو او ۳۵ مادو سره خپور شوی دی.

د دغه قانون له مخې د موسیقۍ غږول، له محرم او حجاب پرته د ښځو لېږدول او په موټرو کې له نارینه وو سره د ښځو ګډ سفر منعه دی.

دغه قانون د ښځو مخ، بدن او غږ د «عورت» په توګه ګڼي او هم یې د «نامحرم» په مخ کې یې ښکاره کول جرم بولي.

د طالبانو له خوا د امربالمعروف قانون توشیح کېدو پراخ کورني او نړۍوال غبرګونونه راپارولي دي. د جرمني د بهرنیو چارو وزیرې د امربالمعروف قانون «له ښځو سره د کرکې سل پاڼې» بللی دی.

یوناما هم ویلي چې دغه قانون به طالبانو ته دا ناشونې کړي چې له نړۍ سره اړیکې عادي کړي.

یونیسف د یکشنبې په ورځ (د وږي ۴ مه) وویل، چې د اروپايي ټولنې په مرسته به ۶۲ زره طبي خوراکي صندوقونه چمتو کړي او تر پنځو کلونو کم عمره ماشومانو کې د شدیدې خوارځواکۍ د درملنې لپاره به ۱۶۰۰ روغتیايي کارکوونکي وروزي.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو ملاتړ صندوق وايي، چې په دې مرستو سره به په ۲۷۵ درسي ټولګيو کې د زده کړو کیفیت ښه او له مخې به یې ۹۵۰۰ ماشومان، چې ۶۱ سلنه یې نجونې دي لومړنیو زده کړو ته لاسرسی پېدا کړي.

ملګري ملتونه وايي؛ سږ کال په افغانستان کې ۲۳،۷ میلیونه وګړي، چې تر نیمايي زیات یې ماشومان دي بشري مرستو ته اړتیا لري.

د یونیسف ادارې په اعلاميه کې ويلي؛ سږ کال به شاوخوا درې میلیونه ماشومان له شدیدې خوارځواکۍ سره مخ شي.

په افغانستان کې د اروپايي ټولنې د بشردوستانه مرستو مشر فرانسوا ګومانز وویل: «حتا د نړۍ د یو تر ټولو بد بشري بحران په ترڅ کې، ماشومان د باکیفیته زده کړو حق لري، چې د دوی د ښې راتلونکې په جوړولو کې مرسته وکړي.»

پر دې لار تلوونکي موټر چلوونکو او مسافرو د افغانستان انټرنشنل ـ پښتو سره په خبرو کې ويلي، د طالبانو له لوري د دغه لارې پر جوړېدو تر دوه کاله ډېر وخت وشو، چې لا هم نه ده بشپړه شوې.

علي محمد پر دې سړک موټر چلوونکی دی او وایي: «زما موټر څو ځله پر دغه لاره خراب شوی او د دې سره - سره چې پر وخت خپل هدف ته نه یم رسېدلی، بلکي لسګونه زره زیان هم راته رسېدلی.»

د ترانسپورټې شرکتونو مسوولين هم د دغې لارې د خرابولي څخه شکایت کوي او دا د ترافيکي پېښو اصلي لامل بولي.

دوی له طالبانو غواړي، چې د سړک جوړېدو لپاره دې هڅې او وسايل زيات کړي.

100%

دغه لویه لار چې د طالبانو د ټولګټو وزارت له لورې جوړيږي، بېلابېلو ساختماني شرکتونو ته یې د جوړېدو چارې سپارلې دي.

د طالبانو د ټولګټو وزارت ویاند محمد اشرف حق شناس رسنیو ته ويلي، چې د دغه سړک د جوړېدو چارې يې تېر کال پيل کړې، چې ژر به بشپړې شي.

نوموړی پر دې لار د تګ راتګ پر مهال د مسافرو او موټر چلوونکو ستونزې مني.

حق شناس دا ونه ویل، چې دغه لاره په څومره مالي لګښت جوړيږي.

100%

يوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وويل، چې له کندهار څخه تر زابل پورې د ۳۷ کیلومټره سړک جوړېدو چارې حافظ ساختماني شرکت ته د کرومایټو ډبرو د یوه کان را ایستلو په مقابل کې ورکړل شوې دي.

څه موده مخکې د دغه شرکت مسوول فیض الله نوري سيمه ييزو رسنيو ته ويلي وو، چې د کرومايټو دغه کان د لوګر ولایت په محمد اغې ولسوالۍ کې د پنځو کالو لپاره ورکړل شوی دی.

طالبانو ويلي هڅه کوي، چې تر راتلوونکي ژمي پورې د دغه سړک د جوړېدو چارې بشپړې کړي.

د کابل - کندهار لاره چې شاوخوا ۴۸۳ کېلومټره ده، د مرکز او کندهار په ګډون ډېری نور ولایتونه له یو بل سره نښلوي.

دا لویه لار زيات مهال د ترافيکې پېښو شاهده وي او په تېرو څو کلونو کې په زيات شمېر کسان په ترافیکې پېښو کې مړه او زخميان شوي دي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې ارګ د یکشنبې په ورځ (د وږي ۴ مه) نېټه په يوې خبرپاڼه کې د مولوي کبير او په کابل کې د قطر سفارت مستشار مردف القاشوطي د لېدنې خبر ورکړی.

دغه قطري ډېپلومات په ليدنه کې ويلي، چې دوی به له افغانانو سره خپلو بشري مرستو ته دوام ورکوي او په قطر کې به یو شمېر افغان ځوانانو ته د بانکدارۍ په برخه کې د ظرفيت لوړولو زمينه هم برابره کړي.

قطر د دغه ليدنې په اړه جزیيات نه دي شریک کړي.

په لیدنه کې د طالبانو سياسي مرستیال په دوحه کې د افغانستان اړوند غونډې جوړول د قدر وړ بللي او د فلسطين اړوند يې د قطر له دريځ او سیاست څخه هم ستاینه کړې ده.

په اعلامیه کې د فلسطين اړوند د مولوی کبير له قوله ليکل شوي: « طالبان د فلسطین د خپلواک دولت غوښتونکی دی.»

نوموړي په دې ليدنه کې له نورو اسلامي هېوادونو هم وغوښتل، چې په خپلو هېوادونو کې افغان ځوانانو ته د لوړو زده کړو زمينې برابرې کړي.

که څه هم قطر تر اوسه طالبان په رسمیت نه دي پېژندلي؛ خو د دغې ډلې د واکمنۍ له پېل راهیسې یې له دوی سره قوي ډېپلوماټیکې او اقتصادي اړیکې ټینګې کړې دي.

قطري چارواکي په خپلو وینا او اعلاميو کې لا هم د طالبانو حکومت ته د افغانستان د جمهوري دولت خطاب کوي.