د خوړو نړیوال پروګرام: ۱۲ میلیونه افغانان نه پوهېږي چې خپل راتلونکي خواړه له کومه کړي

طالب چارواکو د سه شنبې په ورځ وویل چې د ګرځندوی په برخه کې ۳ زره شرکتونه ثبت شوي دي.

چارواکو دا هم وویل چې په یو شمېر ولایتونو کې د معیاري هوټلونو د جوړولو کار روان دی او په دې وروستیو کې یې د ګرځندوی او هوټلونو د مدیریت انستیتیوت هم فعال کړی دی.

په افغانستان کې د هېواد د وضعیت په اړه د ډېرو هېوادونو خبرداریو ته په کتو، د طالبانو د دې ادعا تایدول سخت دي چې ګواکې زرګونه بهرنيو سېلانیانو افغانستان ته سفر کړی.

د تېر کال د غويي په ۲۷ مه په یوه برید درې بهرني وګړي او یو افغان وژل شوي وو، چې داعش یې مسوولیت منلی و.

دغه برید په افغانستان کې د بهرنیو وګړو د خوندیتوب په اړه اندېښنې راپورته کړې.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت وايي، په تېر کال کې یې ۶۲۰ خبریالانو ته د ژورنالیزم کارتونه وېشلي، د یوټیوب چینلونو لپاره یې کړنلاره جوړه کړې او د خبریالانو د صندوق لپاره یې کړنلاره چمتو کړې ده.

دغه وزارت همدا راز د ۱۰ زره ترانو او نعتونو راټولول، د ۱۲ تیاترونو نندارتونونه، د بېلابېلو وختونو د ۲۴۱۰ لرغونو اثارو ثبت او د کابل په هوايي ډګر او ګمرکونو کې د ۴۱۶ تاریخي اثارو د قاچاق مخه نیول د لاسته راوړنو په توګه یاد کړل.

طالبان وايي، په تېر کال کې یې د افغانستان په ۱۴ ولایتونو کې د ۴۰۰ لرغونو سیمو علمي سروې کړې او ۳۸۱ لرغوني سیمې یې په نښه کړې دي.

دغه وزارت همدا راز وویل چې له ۱۰۰ ښوونیزو بنسټونو او روزنیزو مرکزونو سره د همکاریو تړونونه لاسلیک شوي، چې له مخې یې په پلازمېنه او ولایتونو کې ۱۰ زره ۵۸۱ کسانو ته وړیا لوړو زده کړو او ۱۷ زره ۷۸۱ نورو ته په ځانګړي تخفیف ورکول کېږي.

ښاغلي متقي نن کابل کې د بهرنیو هېوادونو له سفیرانو او استازو سره په ناسته کې دا خبرې وکړې.

هغه د افغان کډوالو له کوربه هېوادونو په مننې سره زیاته کړه: «په ځانګړې توګه مو د پاکستان اسلامي جمهوریت او ایران اسلامي جمهوریت چې څنګه چې څلوېښت کاله یې د میلیونونو افغانانو کوربتوب کړی، هیله ده پاتې وختونه هم په ښه نیت او حوصله را سره تېر کړي، مهاجرینو ته تکلیف ونه رسېږي او افغانان پخپله خوښه هېواد ته را ستانه شي.»

دې وروستو کې له پاکستان او ایران د افغان کډوالو د ستنولو لړۍ چټکه شوې ده

همهاله افغان کډوال شکایت کوي چې په دغو هېوادونو کې د امنیتي ځواکونو او خلکو چلن هم ور سره سخت شوی دی.

د ایران په یزد کې افغان کډوالو تېره شنبه افغانستان انټرنشنل پښتو ته داسې ویډیو لېږلې وه چې پکې افغان ځوانان ټپي وو.

دوی ادعا کوله چې په دغه ښار کې ایرانیانو پر دې ځوانانو موټر خېږولی او پښې یې ور ماتې کړې دي.

له دې سره ایراني چارواکي بیا بیا د افغان کډوالو د ستنولو په تړاو څرګندونې کوي.

تازه د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان ویلي چې بې قانونه کډوال به په درناوی خپل هېواد ته ستانه شي، خو افغان کډوال شکایت لري چې د پاسپورټ اوویزې لرلو یا د ایران د کډوالۍ اسنادو با وجود هم ځینې کسان نیول کېږي او افغانستان ته ستنېږي.

د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس نن سې شنبه د (وږي ۲۷مه) په ایکس پاڼه د دغې ډلې د کډوالو وزارت له قوله ویلي، چې له پاکستان او ایرانه د افغان کډوالو د اېستلو په لړ کې د دوشنبې په ورځ د (وږي ۲۶مه) له دواړو ګانډیو هیوادونو څخه دغه ۲۹۱ کورنۍ په جبري ډول را ایستل شوې دي.
خبر زیاتوي چې، ۴۰ کورنۍ د ننګرهار ولایت د تورخم، ۲۳ کورنۍ د کندهار د سپین بولدک، ۱۰۴ کورنۍ د نیمروز ولایت د ورېښمو پله او ۱۲۴ کورنۍ د هرات ولایت د اسلام کلا له لارې هېواد ته راستنې کړل شوې.

باختر اژانس لیکلي، چې له تازه راستنو شویو یو شمېر کډوالو سره د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت له لوري مرستې هم شوې او یو شمېر یې خپلو اصلي سیمو ته لېږدولي.

خو په دغه خبر کې د نړۍوالو سازمانونو له لوري له دغو کډوالو سره د مرستې یادونه نه ده شوې.

له پاکستان او ایران څخه د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ په داسې حال کې دوام لري، چې لا هم هره ورځ لسګونه افغانان پر ناقانونه لارو دغو هېوادونه ته ور اوړي.

د ایراني رسنیو د راپورونو له مخې، د ایران حکومت هغه افغانان له دغه هیواده باسي چې د اوسېدو قانوني اسناد نه لري.

د راپورونو له مخې، د ایران حکومت په تېره یوه اوونۍ کې د ایران په سیستان او بلوچستان کې (۱۴۹۴) افغانان نیولي دي.

په دې وروستیو په ایران کې پر افغان کډوالو د فشارونو په لړ کې ایرانیانو پر افغان کډوالو د وچې ډوډی پر پلور هم بندیز لګولی.

د طالبانو د بلخ ولایت د رسنیو برخې تېره ورځ دوشنبه ناوخته د (وږي ۲۶مه) په ایکس پاڼه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د دغې ډلې مشر ملا هبت‌الله دا ځل په بلخ ولایت کې په قوشتېپې کانال او ریل پټلۍ پروژو سربېره هلته له یو شمېر نورو پروژو هم لېدنه کړې.
ملا هبت‌الله تر دې وړاندې هم د افغانستان شمالي ولایتونو ته سفرونه کړي و، چې یوازې له طالب ولایتي چارواکو، دیني عالمانو او قومي مشرانو سره یې لیدل او د ویناوو پر مهال به یې هغوی ته د شریعت پر پلي کولو ټینګار کاوه، خو دا لومړی ځل دی چې د طالبانو مشر له دغو پروژو لیدنه کوي.
په دغې خبرپاڼه کې راغلي چې ملا هبت‌الله د طالبانو سیمه ییزو چارواکو ته سپارښتنه کړې چې د یادو پروژو کار په ښه ډول مخته یوسي او کرنیزې برخې ته پام ډیر کړي.
تر ډیره بریده داسې انګېرل کیږي، چې د طالبانو د مشر او ځینو نورو چارواکو تر منځ مخالفتونه په ډېرېدو دي او په ځینو برخو کې اوس د دغې ډلې مشر ځینو چارو ته خپله را وړاندې شوی دی.
تر دې وړاندې د تېرې پنجشنبې په ورځ د طالبانو مشر ملا هبت‌الله په جوزجان ولایت خلکو ته په یوه وینا کې ویلي، چې دغه ډله د شریعت په پلي کولو سره هیڅ ځواک ته نه تسلیمیږي او نه هم پرې معامله کوي.

هغه ویلي، چې نظام یې اسلامي نظام دی او دا چې د خدای سره یې ژمنه کړې چې شریعت به د خدای پر همدې ځمکه پلی کوي او په بشپړه توګه به پلي کیږي.

نوموړي دغه څرګندونې په داسې حال کې کړې، چې نړۍوالې ټولنې پر طالبانو بندیزونونه لګولي او له افغانستان سره یې خپلې مرستې راکمې کړې، چې پر دغې ډلې فشار راوړي چې بشري حقونو ته درناوی وکړي او پر ښځو او نجونو پراخ بندیزونه پای ته ورسوي.
خو د طالبانو د مشر دغه وروستي او نورو پخوانیو سفرونو او لېدنو کتنو په اړه خپلواکو سرچېنو تر اوسه پورې څه نه دي ویلي او نه هم ازادو سیمه ییزو رسنیو ته اجازه ورکړل شوې چې د ملا هبت الله دغو سفرونو ته خبري پوښښ ورکړي.

د طالبانو تر کنټرول لاندي د علومو اکاډمۍ مرستیال امير جان ثاقب د دوشنبې په ورځ د خپلو یو کلنو راسته راوړونو په پروګرام کې وويل، چې د بهرنيو کليمو پر ځای د ملي ژپو پښتو او دري د معادلو کلېمو پيدا کولو لړۍ لا هم دوام لري.

د اکادمۍ علمي منشي رفیع الله نيازی بیا وايي، چې په تېر يوه کال کې يې د بهرنيو ژبو د معادلو کليمو د پېدا کولو ترڅنګ ۳۷ عملي او څېړنيزي پروژې بشپړي کړي دي.

د نوموړي په خبره، چې اکاډمۍ دامهال په بېلابېلو علومو کې ۲۸۰ علمي او څېړنيزې پروژې تر لاس لاندې لري.

هغه زياتوي، چې ۳۴ علمي اثاره يې نوي او ۲۵ يې ژپاړلي چاپ کړي دي.

په يو شمېر ښارونو کې د طالبانو له لوري په بهرنیو ژبو د لیکل شويو لوحو د ټولو کمپاینونه هم شروع دي.

پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته په پلازمېنه کابل او ګڼو ولایتونو کې د یو شمېر پوهنتونونو او دولتي ادارو لوحې چې په انګلیسي ژبه لیکل شوې وې هم پاکې کړې؛ خو د طالبانو دغه ګام د ګڼو خلکو له غبرګونونو سره مخ شوی.